سعید الهی با بیان این دیدگاه که «نباید توقع خود از یک بازیگر را به جنایت علیه او تبدیل کنیم»، صریحا از اظهارات لاله مرزبان در جشنواره ونیز انتقاد کرد و گفت: معتقدم صحبت های خانم مرزبان در زمان جنگ کشور نه تنها انتخاب هوشمندانه ای بود، بلکه فرصت مهم یک تریبون بین المللی را تا حد زیادی از بین برد. در شرایطی که جامعه با یکی از سخت ترین دوران خود مواجه است، از یک شخصیت فرهنگی انتظار می رود که بداند کجا، چه و با چه ادبیاتی بگوید.
وی افزود: وقتی هنرمند ایرانی در جشنواره ای مثل ونیز روی صحنه می رود دیگر نمی توان گفت هر جمله ای که می گوید فقط یک حرف شخصی است و مسئولیتی ندارد. او نماینده رسمی جمهوری اسلامی نیست اما به هر حال مخاطب خارجی ایران و جامعه ایرانی را در کنار آن هنرمند می بیند. بنابراین طبیعی است که از او انتظار داشته باشیم که شرایط را درک کند و با مسئولیت بیشتری برخورد کند.
الهی تصریح کرد: انتقاد من این نیست که چرا لاله مرزبان از زن و آزادی صحبت کرده است. سوال اینجاست که در آن شرایط آیا این مهمترین چیزی بود که یک بازیگر ایرانی می توانست از روی تریبون بگوید؟ آیا واقعاً موضوع مهم تری در ذهن او وجود نداشت؟ آیا با ادبیاتی پخته تر و در کنار اشاره به رنج و دغدغه مردم ایران نمی توان همین دغدغه را مطرح کرد؟ به نظر من پاسخ به این سوالات چندان سخت نیست.
الهی ادامه داد: کشور در شرایط جنگی بود، خانواده های زیادی درگیر اضطراب و نگرانی بودند و مردم با بسیاری از مسائل و آسیب ها دست و پنجه نرم می کردند. در چنین شرایطی، کاهش کل ظرفیت یک پلت فرم جهانی به یک تقاضای اجتماعی، به نظر من اتلاف جدی فرصت است. یک هنرمند می تواند دغدغه شخصی خود را داشته باشد، اما باید وضعیت اجتماعی و تاریخی گفتارش را هم بداند.
وی در عین حال تاکید کرد: اما این نقد نباید ما را به جایی برساند که بخواهیم برای هنرمند چه بگوییم و چه نگوییم. اظهارات خانم مرزبان هر چقدر هم که به نظر من و خیلی ها ناشایست، نابجا یا ناامیدکننده باشد، به خودی خود یک اظهارنظر توهین آمیز و مجرمانه نیست. این که یک هنرمند چیزی بگوید که ما دوست نداریم جرم نیست.
الهی گفت: متأسفانه ما گاهی از بازیگر انتظار داریم در چند جمله همه مسائل کشور را بازنمایی کند؛ از جنگ و امنیت گرفته تا اقتصاد، خانواده، زن، فرهنگ و هزار موضوع دیگر، بعد اگر حرفی بر خلاف انتظار ما بزند طوری با او برخورد می کنیم که گویی اشتباه نابخشودنی مرتکب شده است، من این نگاه را قبول ندارم.
این کارشناس فرهنگ و رسانه افزود: اگر قرار است از خانم مرزبان انتقاد شود، انتقاد اصلی باید متوجه انتخاب و زمان سخنرانی او باشد. او می توانست از یک فرصت نادر برای ارائه تصویر عمیق تری از جامعه ایران، رنج مردم، جایگاه خانواده ها و حتی دغدغه های زنان ایرانی استفاده کند. اما این فرصت در حد بیان یک مطالبه بود و به نظر من این انتخاب از یک فرهنگی در چنین جایگاهی انتظار نمی رفت.
وی ادامه داد: اما با تبدیل این اشتباه یا انتخاب نامناسب به پرونده اخلاقی و سیاسی موافق نیستم. باید آنقدر اعتماد به نفس فرهنگی داشته باشیم که هنرمندان بتوانند حرف بزنند و در مقابل منتقدان حرفشان را نقد کنند. کسی که مطابق انتظارات ما صحبت نکند، حذف نخواهد شد.
الهی در پایان خاطرنشان کرد: لاله مرزبان به نظر من می توانست و باید خیلی بهتر از آن سکو استفاده می کرد. نقد این نادرستی کاملاً بجاست; مخصوصاً وقتی صحبت از یک صحنه جهانی و شرایط خاص کشور باشد. اما اگر به بهانه این گفته آزادی بیان یک بازیگر را زیر سوال ببریم، از آن طرف بام افتاده ایم. هنرمند باید مسئولیت گفتار خود را بپذیرد و جامعه نیز حق داشته باشد که از آن گفتار انتقاد کند. اما هیچ یک از آنها نباید منجر به جرم انگاری علیه دیگری شود.
لاله مرزبان چندی پیش برای فیلم «مراقب» جایزه بهترین بازیگر زن جشنواره ونیز را دریافت کرد و صحبت هایش در مراسم اهدای این جایزه با انتقادهایی همراه شد.