فیلم لیلایی داریوش مهرجویی جدا از بازی ها، فیلمنامه و دیالوگ هایش، لوکیشن ماندگار و خاصی هم داشت. خانه لیلا و رضا در محله والنجک تهران قرار داشت و معمار معروفی داشت که با تلفیق معماری مدرن و باغ ایرانی این بنا را طراحی کرد.
این مجتمع مسکونی که به خانه ولنجک یا خانه هوشمند نیز معروف است بر اساس الگوی باغ ایرانی در هشت واحد مسکونی طراحی شده است. معماران اصلی این بنا ماهوش عالمی و لودوویکوماکار ایتالیایی بودند که در سال های 1359 و 1360 آن را طراحی و ساختند. خانه ولنجک در زمینی به مساحت دو هزار متر ساخته شده و یکی از بهترین نمونه های معماری مدرن ایران است.
این خانه علاوه بر ویژگی های یک باغ ایرانی، به معماری دوره پهلوی دوم نیز نزدیک است و از آجر و معماری ایرانی به خوبی در آن استفاده شده است. ورودی تمامی این هشت واحد کوچک و بزرگ از حیاط مشترک ساختمان است، البته هر کدام از این خانه ها دارای ورودی مجازی مخصوص به خود هستند که از طریق طاق نما از حیاط اصلی و بزرگ جدا شده است.
حیاط دیگری نیز در این بنا وجود دارد که محوطه وسیعی دارد و استخر و باغی در آن قرار دارد. سردر این ساختمان به گونه ای طراحی شده است که ظاهری دو طبقه دارد. یعنی وقتی از گاراژ وارد می شوید وارد طبقه پایین حیاط می شوید و جلوی شما باغ هایی است که چشم نواز هستند.
ماهوش عالمی، نسل اول معماران زن ایرانی
ماهوش عالمی که به همراه لودوویکوماکار ایتالیایی این مکان دائمی را طراحی کرده است، از اولین نسل معماران زن در ایران است. تحصیل در رشته معماری را در دانشکده هنرهای زیبا آغاز کرد، اما پس از سال دوم برای ادامه تحصیل به رم رفت و پایان نامه دکتری خود را زیر نظر پروفسور کوارونی که او نیز از ایران شناسان بود به پایان رساند.
عالمی پس از اتمام تحصیلات خود و دریافت دکترای طراحی باغ در انستیتوی معماری دانشگاه ونیز، شروع به تحقیق در مورد باغ های آن دوره کرد که حاصل آن چاپ تعداد زیادی مقاله در همین زمینه مطالعاتی بود. مدتی در رم به تدریس معماری پرداخت و به طراحی ادامه داد.
عالمی پس از بازگشت به ایران به تدریس معماری در دانشکده هنرهای زیبای تهران پرداخت و در این مدت علاوه بر پروژه های مسکونی متعدد، دو مجتمع مسکونی در ولنجک و پونک تهران ساخت که همگی مرمت و بازسازی فضای داخلی ساختمان بودند. ساختمان بدون تغییر نمای بیرونی، طرحی برای یک تئاتر در شهر مونتروتندو و باغ های خصوصی رم.
ترانه یلدا یکی از معماران برجسته ایرانی درباره او می گوید که ماهوش (علمی) بهترین مطالعات را در مورد باغ ایرانی انجام داده است. او سال ها در کتابخانه های پاریس، برلین و لندن به دنبال دست نوشته های مسافران قرن شانزدهم و هفدهم می گشت تا اطلاعات خود را درباره باغ های ایرانی تکمیل کند. این دست نوشته ها در آثار او منتشر شده است. علاوه بر این، او در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران تدریس کرد و یکی از بهترین خانه های مدرن ایران را ساخت.
و در مورد باغ ایرانی که این خانه بر روی آن ساخته شده است، چگونه ساخته شده است؟
باغ ایرانی در واقع به باغ هایی اطلاق می شود که بر اساس معماری و عناصر تشکیل دهنده آن از جمله ساختار هندسی، آب، درختان، کلبه های میانی و … که عمدتاً در فلات ایران و مناطق اطراف آن متاثر از فرهنگ آن رواج داشته است. باغ ایرانی در ادبیات ایران «باغ سرا»، پردیس یا فردوس، بستان یا بستان نامیده می شود. کلمه باغ یک واژه جدید ایرانی و ترجمه آن باغ پرشان است.
باغ ایرانی دارای سه ساختار و طرح منحصر به فرد است: اول اینکه در مسیر جوی آب قرار گرفته است. دوم: با دیوارهای بلند محصور شده است. سومی در داخل باغ عمارت تابستانی و حوض آب قرار دارد. این سه ویژگی باغ های ایرانی را متمایز می کند. در واقع گردشگران اروپایی که این باغ گلخانه های ایرانی را دیده اند، آن را با ویژگی و نام «باغ پرسش» توصیف کرده اند.
باغ ایرانی یا «باغ سرای» به ساختار و طراحی منحصر به فرد آن اشاره دارد. باغ ایرانی مربوط به تاریخچه قنات است. اولین باغ های ایرانی در مسیر خروجی قنات شکل گرفتند. نمونه هایی از این گونه باغ ها را می توان در طبس، یزد، گناباد، بیرجند و اکثر مناطق کویری مشاهده کرد. یکی از ویژگی های باغ ایرانی عبور آب از داخل باغ است که معمولاً حوض و عمارت یا بنای تابستانی در وسط باغ دارد. برخی از باغ ها به صورت چهار باغ هستند و به 4 طریق از آب عبور می کنند. باغ ایرانی پاسارگاد را خاستگاه معماری این باغ ها دانسته اند.