این روزها با داغ شدن بحث تغییر اقلیم و پیامدهای آن برای بسیاری از نقاط کره زمین، موضوع گرم شدن کره زمین و خطر آب شدن یخ های قطبی جدی تر شده است و در این شرایط هشدار اخیر گروهی از دانشمندان درباره ویروسهای زامبی که ممکن است برای فرار از سرزمینهای یخزده قطب شمال باشد، نگرانیهای بشر امروزی را تقویت کرده است.
به گزارش ایسنا، از آنجایی که تغییرات اقلیمی و متعاقب آن گرمایش زمین، قطب شمال را نیز تحت تاثیر قرار داده است، دانشمندان در خبری اخیر هشدار دادند که ویروس های خفته که در اعماق یخ ها مدفون شده اند می توانند تهدیدی برای اپیدمی بیماری های جدید باشند.
پس از انتشار این خبر، مجله تخصصی «اخبار پزشکی امروز» در مقاله ای با اشاره به گزارش اخیر این دانشمندان نوشت که دانشمندان دانشگاه «آیکس مارسی» فرانسه در تحقیقی که بر روی ویروس ها انجام داده اند. کشف شده در یخچال های طبیعی سیبری، 13 مگاویروس را شناسایی کرد که به احتمال زیاد روزی می توانند انسان را آلوده کنند. یکی از این ویروس ها 48500 سال قدمت داشت و شرح این یافته ها در مجله “ویروس ها” منتشر شده است.
یکی از نگرانی های دانشمندان این است که سیستم ایمنی انسان امروزی چگونه به این ویروس ها که «ویروس های زامبی» نامیده می شوند و میلیون ها سال قدمت دارند، واکنش نشان می دهد؟
اپیدمی “ویروس زامبی” چقدر واقع بینانه است؟
یکی از دانشمندانی که این نگرانی را بیان کرد، ژان میشل کلاوری، استاد دانشگاه اکس مارسی و ژنتیکی است که این مطالعه را رهبری کرده و از سال 2014 روی ویروسها در سیبری کار میکند. او معتقد است که این تهدید نادیده گرفته شده و واقعی است. .
با این حال، دکتر ویلیام شافنر، متخصص بیماری های عفونی در دانشکده پزشکی دانشگاه واندربیلت، معتقد است که همه گیری ویروس های زامبی به عوامل خاصی بستگی دارد.
شافنر می گوید: اول از همه، ویروس باید بتواند زنده شود و به طریقی به انسان منتقل شود. سپس ویروس باید قابلیت انتقال از فردی به فرد دیگر را داشته باشد. در واقع اپیدمی پس از این دو مرحله اتفاق می افتد.
همچنین دکتر جاناتان استو، محقق و ویروس شناس در موسسه فرانسیس کریک لندن، به نویسنده این مقاله در مدیکال نیوز تودی گفت: ویروس های مناطق یخ زده سیبری در واقع یک تهدید نظری محسوب می شوند.
به نظر من، در حال حاضر تهدیدهای بزرگتری نسبت به ویروس های زامبی در قطب شمال برای مردم روی زمین وجود دارد و برخی از آنها شامل تسخیر باکتری های سرکوب شده یا راه های غیرمستقیم تر مانند گسترش حشرات ناقل بیماری یا تغییر در مهاجرت پرندگان است. الگوهایی که میتوانند ویروسهای فعلی را به مناطق بیشتری منتقل کنند. من معتقدم ویروسهایی که در حال حاضر در حیوانات در سراسر جهان در گردش هستند باید تهدیدی بزرگتر و محتملتر در نظر گرفته شوند.
استوی در بخشی دیگر از بیانیه خود تاکید کرد که این مناطق قطب شمال در حال حاضر تهدیدی فوری برای جوامع بشری محسوب نمی شوند.
چه نوع ویروس هایی ممکن است در کمین یخ های قطبی باشند؟
در مطالعه محققان فرانسوی، 13 ویروس مختلف از جمله Pandoravirus، Cedratvirus، Megavirus و Pacmanvirus، علاوه بر سویه جدیدی به نام Pithovirus شناسایی شده است.
به گفته کارشناسان، این فهرست شامل حداقل دو عامل بیماریزای انسانی است که مسئول آبله و آنفولانزا هستند.
با این حال، دانشمندان تأکید می کنند که تعیین دقیق ویروس در قطب شمال دشوار است. بنابراین ما با مجموعه ای از مجهولات روبرو هستیم.
مقامات بهداشتی جهان چقدر برای ویروس زامبی آماده هستند؟
بر اساس گزارش دویچه وله، واکنش سریع به ویروس کرونا و تولید سریع واکسنها میتواند الگویی برای آمادگی در برابر شیوع ویروسهای جدید باشد.
دکتر شفنر در این خصوص خاطرنشان کرد: اگرچه ناشناخته های زیادی وجود دارد، اما موفقیت نسبی در مقابله با اپیدمی کرونا در سال های اخیر به آینده امیدوار است. به طوری که امروزه در شناسایی ویروس های جدید و مقابله با شیوع آنها بسیار بهتر از 10 تا 20 سال پیش هستیم.
ظهور “ویروس زامبی” از خاک یخ زده سیبری
در سال های اخیر، گرم شدن زمین در قطب شمال باعث ذوب شدن لایه ای از “یخبندان دائمی” در این منطقه شده است و ویروس های خفته که ده ها هزار سال غیرفعال بودند، اکنون به تهدیدی بالقوه برای سلامت حیوانات تبدیل شده اند. و انسان، به گفته برخی از دانشمندان. .
کیمبرلی ماینر، دانشمند آب و هوا در آزمایشگاه رانش جت ناسا، ادعا می کند: “خاک یخ زده چیزهای زیادی نگران کننده است و ما باید تا حد امکان این سطح یخ زده را حفظ کنیم.”
خاک یخ زده حدود یک پنجم نیمکره شمالی را می پوشاند و به عنوان نوعی کپسول زمان عمل می کند. مکانی که علاوه بر ویروس های باستانی، بقایای تعدادی از حیوانات منقرض شده مانند دو توله شیر غار و یک کرگدن پشمالوی تازه کشف شده در آن نگهداری شده است.
این خاک یخ زده محیطی منزوی و بدون اکسیژن ایجاد کرده است که نور در آن نفوذ نمی کند. این لایه یخ زده که گاهی تا 1500 متر عمق دارد، مهم ترین ذخیره متان روی کره زمین محسوب می شود و ده ها هزار سال است که به همین شکل حفظ شده است. با این حال، دمای روز قطب شمال که اکنون تا چهار برابر سریعتر از بقیه سیاره گرم می شود، لایه بالایی آن را ذوب کرده است و این سطوح را در معرض خطر ذوب شدن قرار می دهد.
به گفته کارشناسان، علاوه بر تغییرات آب و هوایی، افزایش تردد کشتی ها و حفاری اخیر معدن در قطب شمال منجر به آب شدن یخ ها شده است. به دنبال این تغییرات، برخی از دانشمندان بر این باورند که قرار گرفتن انسان در معرض این ویروس های احیا شده در این مناطق می تواند باعث گسترش عفونت شود.
برخی دیگر از محققان مانند دکتر استوی نیز معتقدند که گسترش ویروسهای بیماریزای کنونی از طریق حشرات ناقل بیماری یا تغییر در الگوی مهاجرت پرندگان تهدیدی به مراتب جدیتر برای سلامت انسان امروزی محسوب میشود.