پل استر، نویسنده آمریکایی محبوب در ایران، درگذشت

محبوبیت پل استر در ایران با انتشار ترجمه رمان «سه گانه نیویورک» آغاز شد. عکس: تصویر جلد سه گانه نیویورک

محبوبیت پل استر در ایران با انتشار ترجمه رمان «سه گانه نیویورک» آغاز شد، مخاطبان فارسی زبان به مخاطبان نزدیک به 40 کشور دیگر جهان افزایش یافت و طولی نکشید که تب خواندن استر برای انتشار به کتابخوانان ایرانی. سه ناشر همزمان ترجمه های او را منتشر می کردند تا اینکه انتشارات ایفاق حق چاپ (کپی رایت و نشر) آثار استر را در ایران خرید و ناشر رسمی آثار این نویسنده در ایران شد.

شخصیت استر نیز در پیدایش این محبوبیت نقش داشت. او از معدود نویسندگانی است که در اوایل دهه هشتاد با نشریات ایرانی گفت‌وگو کرده و از علاقه‌اش به مخاطبان ایرانی‌اش می‌گوید.

در آثار استر ترکیبی از افکار روانشناختی و رگه هایی از پوچ گرایی را می توان یافت.

پل استر نویسنده جنایی و کارآگاهی نبود و احساسات گرایی در آثارش دیده نمی شد. او ضمن ارائه نثری بی نظیر، ردپای ژانر جنایی و پلیسی را به رمان پست مدرن باز کرد. نثر او همیشه مملو از تعلیق، مفاهیم فلسفی، پرسش در مورد مسائل بی پاسخ انسان معاصر است.

تلفیقی از افکار روانشناختی و رگه هایی از نیهیلیسم را نیز می توان در آثار او یافت که برخی از آنها برگرفته از زندگی واقعی اوست. جدای از «بخور و نمرده» و «اختراع انزوا»، رمان پست مدرنیستی «سفر در اتاق تحریر» به وضوح این جنبه از سبک نوشتاری او را نشان می‌دهد که خود استر در گفت‌وگویی به آن اشاره می‌کند: «اینطور است که اگر پیرمرد داستان خودش باشد، در حالی که شخصیت های کتاب ها و داستان های دیگر پیشینیان به سراغ او آمده اند و در حالی که خود را در مقابل آنها بی دفاع می بیند، باید پاسخگوی سرنوشتی باشد که برای آنها رقم زده است.

برای اولین بار سال گذشته، همسر و نویسنده همکار او، سیری هستودت، اعلام کرد که پزشکان تشخیص داده اند استر به سرطان مبتلا شده است.
عکس: سالن کنسرت شب در 21 فوریه 2017 در میامی، فلوریدا

استر در زمینه فیلمسازی نیز باتجربه است و دو فیلم در کارنامه کاری خود دارد. رسانه ها اغلب او را یک سوپراستار ادبی و یکی از شگفت انگیزترین نویسندگان آمریکایی می نامیدند.

کتاب های پل استر را به فارسی خوانده ایم: بخور و بمیر (دست به دهان)، کشور آخرین ها، کتاب توهمات، شهر شیشه ای، قصر ماه، اختراع انزوا، هیولا و… هرچند برخی از آثار متاخر او. در ایران قابل ترجمه و چاپ نبود، آنها الهام بخش بسیاری از نویسندگان و داستان نویسان شدند و بسیاری از مردم را به خواندن رمان سوق دادند.

روزنامه نیویورک تایمز روز سه شنبه 11 می به نقل از یکی از دوستان استر نوشت که او در خانه اش در بروکلین نیویورک درگذشت.

برای اولین بار سال گذشته، سیری هستودت، همسر و یکی از نویسندگان او، اعلام کرد که پزشکان او را به سرطان تشخیص دادند.

او به دنیای بدون داستان اعتقاد نداشت و تخیل را جزئی از واقعیت می‌دانست و نوشتن را «دیوانگی» توصیف می‌کرد که «در جوانی به زندگی برخی افراد می‌افتد و اگر مریض نباشند آنها را رها می‌کند».

در طول دو دهه اخیر، تعداد کمی از نویسندگان آمریکایی در ایران به شهرت و محبوبیت استر رسیده اند. به جرأت می توانم او را نویسنده ای سیاسی بنامم که جدای از موضع گیری های صریح شفاهی اش در مورد مسائل سیاسی روز، آثار مکتوب خود را در این زمینه ناراضی نگذاشته است.

سلام آقای پل استر و ممنون از تمام داستان هایی که برای ما ساختید

«پارک غروب» یکی از سیاسی ترین رمان های اوست که در آن علاوه بر پرداختن به پیامدهای انتخاب فردی مانند اوباما در آمریکا، به موضوع سانسور آثار نویسندگان و تهدید و زندانی شدن آنها نیز پرداخته است.

او در سال 2017 مخالفت نویسندگان علیه «دونالد ترامپ» را رهبری کرد و گروه دفاع از آزادی بیان در مرکز پن آمریکا را مدیریت کرد.

در سانست پارک، استر نوشت: «من به نوشتن مقاله‌ای درباره چیزهایی که نمی‌افتند، زندگی‌هایی که نمی‌افتند، و جهان‌های سایه‌ای که موازی با دنیایی که ما فکر می‌کنیم واقعی است، می‌اندیشم.

سلام آقای پل استر و ممنون از تمام داستان هایی که برای ما ساختید.