ایرج قدری با وجود اینکه سال ها در سینمای ایران فعالیت می کرد، هرگز به محبوبیت افسانه ای چهره هایی چون محمدعلی فردین، ناصر ملک مطیعی و بهروز وثوقی نرسید. از سوی دیگر قدری از معدود چهره های سینمای ایران بود که حس عجیبی در شناخت نیازهای مخاطب ایرانی داشت.
او می توانست آنچه را که مخاطب ایرانی دوست دارد تماشا کند را تشخیص دهد و همان را خلق کند. قدری در سال های پس از انقلاب این موضوع را ثابت کرد و با ساخت ملودرام های مختلفی چون می خواهم زنده بمانم، توتیه و سام و نرگس نشان داد که آن جذابیت را از دست نداده و هنوز هم این توانایی را دارد که تماشاگران زیادی را به سالن های سینما بکشاند.
ایرج قدری در دوران حرفه ای خود با بازیگران زیادی کار کرد و کار با ستاره ها را بلد بود. بهروز کارگردانی واسوقی را در بهترین فیلم کارنامه خود یعنی خفاش بر عهده داشت. او در فیلم های زیادی با بهمن مفید کار کرد. منوچهر وثوق را به ستاره رساند و از ناصر ملک مطیعی در تصویری متفاوت استفاده کرد.
در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، محمدرضا گلزار نیز کاشف بود. جمشید هاشم پور ستاره شدنش را مدیون ایرج قدری است. او در فیلم های زیادی با امین حیایی کار کرد و نقش های متفاوتی از مهناز افشار و افشانا بایگان گرفت. همین توانایی در کار با ستارگان باعث شد ایرج قادری تا آخرین فیلمش با سوپراستارها همکاری کند.
قدری یکی از ستاره هایی بود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ممنوع الکار شد. اما او ترجیح داد در ایران بماند تا شرایط را برای ادامه فعالیتش فراهم کند. زحمات قدری به ثمر نشست و توانست سال های سخت دهه شصت را تحمل کند تا با ساخت ملودرام های خاطره انگیز بار دیگر خود را ثابت کند.
امیر اسفندیاری در برنامه اینترنتی فریدون جیرانی گفت: در یکی از سالن های سینما حضار حتی پلک هم نزدند و با لذت فیلم را تماشا کردند. ایرج قدری شاید کارگردان سطح بالایی نبود، اما قصه گفتن را بلد بود و توانایی بالایی در روایت داستان های جذاب داشت. همین توانایی بود که ایرج قدری را به یکی از مهم ترین چهره های سینمای فارسی تبدیل کرد.
1️⃣ کوچه مردانه | سال تولید: 1349 کارگردان: سعید ملابی بازیگران: محمدعلی فردین، ایرج قدری، پوری بنایی، ثریا بهشتی
پس از موفقیت همه جانبه قیصر مسعود کیمیایی در سینمای ایران، ساخت فیلم هایی به سبک و سیاق این فیلم رواج زیادی پیدا کرد. کوچه مردان یکی از نمونه های قابل قبول فیلم های ساخته شده در این قالب بود.
فیلمنامه این فیلم توسط فریدون گل که در روایت داستان های حاشیه نشینان استاد است نوشته شده و کارگردانی این فیلم بر عهده سعید مطلبی بوده که یارغر ایرج قادری و فیلمنامه نویس ثابت آثار او بوده است. ایرج قدری نشان داد که بازی با ستاره های کوچه مردان را بلد است. اجرای او در کنار محمدعلی فردین بسیار جذاب بود. بی شک یکی از دلایل موفقیت کوچه مردانه بازی ایرج قدری بود که نشان داد می داند چگونه در کوچه و خیابان شهر نقش یک جوان عاشق پیشه را بازی کند.
2️⃣ بی قرار سال ساخت: 1352 کارگردان: ایرج قدری بازیگران: ایرج قدری، فخری خروش، پوران، سپیده
بی قرار فیلمی مهم و جذاب در کارنامه ایرج قدری است که کپی ضعیف و سطح پایینی از شاهکار ملودراماتیک داگلاس سیرک یعنی تقلید از زندگی به شمار می رود. فیلم همان خط داستانی اصلی Life Imitation را با تغییرات جزئی دنبال می کند. پوران لانا ترنر فیلم داگلاس سیرک است که از یک زن فقیر به یک زن مشهور و ثروتمند تبدیل می شود.
فخری خورش همان خوانیتا مور در فیلم تقلید از زندگی است. مرد چاق بیچاره ای که مورد آزار فرزندش قرار می گیرد و در نهایت با طعم تلخی می میرد. خود ایرج قدری با افزایش دوز عیاری و لوطی منشی کاراکتر در قالب جان گوین فرو رفت تا همه چیز برای کپی برداری از تقلید زندگی آماده شود.
البته فیلم قدری به موفقیت های زیادی دست یافت و جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل زن جشنواره سپاس را برای سپیده به ارمغان آورد. تماشای بی قرار و مقایسه آن با تقلید از زندگی این سوال را به ذهن متبادر می کند که چگونه یک داستان در دستان دو کارگردان می تواند از نظر کیفی متفاوت باشد. نسخه آمریکایی تبدیل به یک شاهکار بی بدیل می شود و نسخه ایرانی از یک فیلم فارسی ضعیف و سطح پایین فراتر نمی رود.
3️⃣بت | سال تولید: 1355 کارگردان: ایرج قادری بازیگران: بهروز وثوقی، ناصر ملک مطیعی، پروین سلیمانی، امین امینی.
خفاش را می توان موفق ترین فیلم ایرج قدری دانست. داستان جذاب فیلم در کنار شخصیت های جذاب باعث شد تا این فیلم در بین مخاطبان ایرانی بسیار محبوب شود. ناصر ملک مطیعی درباره موفقیت این فیلم گفت: بهروز در نقش صدیق متهم شد، یک جا به من که گروهبان کلانتری بودم گفت: اجازه می دهید بروم سر کار بچه ام را ببینم. به راننده نگاه کردم و گفتم این دیالوگ به نظر من بود.
چون سربازان ژاندارمری در گذشته بدنام بودند و در روستاها مردم را آزار می دادند. دوست داشتم حتی در این نقش هم آدم خوبی باشم. در صحنه دیگری از همین فیلم، بهروز منتظر بود تا شاهد در حال مرگ بیاید و شهادت دهد. بهش گفتم نگران نباش. تا صبح اینجا می مانم. مردم این صحنه را دوست داشتند.» شاید توضیح ناصر ملک مطیعی کمی اغراق آمیز به نظر برسد، اما نمی توان انکار کرد که خفاش نسبت به دیگر فیلم های ایرج قدری فیلم بهتر و خوش ساخت تری است و بازی درخشان و متفاوت بهروز وسطقی. مهمترین دارایی آن
4️⃣ پشت و خنجر | سال ساخت: 1356 کارگردان: ایرج قادری بازیگران: ایرج قدری، فروزان، بهمن مفید، پوری بنایی
با نزدیک شدن به سال های میانی دهه 1950 و حاکم شدن حال و هوای متفاوت در جامعه ایران، فیلم های عامه پسند جریان اصلی، مضامین و داستان های خود را مطابق با این حال و هوای جدید تغییر دادند. «پشت و خنجر» ایرج قدری فیلمی متفاوت است چرا که داستان تلخ تری نسبت به دیگر فیلم های این کارگردان دارد و داستان ناکامی های پی در پی مردی در زندگی شخصی اش را روایت می کند.
اما پشت و خنجر در نهایت داستان خود را در چارچوب فیلم فارسی قرار می دهد و در چارچوب آثار قبلی ایرج قدری به پایان می رسد. اما در مجموع می توان آن را فیلمی مهم در کارنامه ایرج قدری دانست.
5️⃣ برزخ | سال ساخت: 1361 کارگردان: ایرج قادری بازیگران: محمدعلی فردین، ناصر ملک مطیعی، سعید راد، ایرج قدری
با وقوع انقلاب اسلامی، وضعیت بازیگران و عوامل سینما در سال های قبل از انقلاب اسلامی نامشخص بود. ایرج قدری با گرد هم آوردن تمامی ستارگان سینمای پیش از انقلاب (منهای بهروز و تواقی) در یک فیلم و انتخاب داستانی انقلابی که مورد پسند حکومت تازه تأسیس اسلامی باشد، سعی کرد مجوز ادامه فعالیت در سینمای ایران را بگیرد. نتیجه بدون توجه به کیفیت پایین خود فیلم شگفت انگیز بود. برزخی همه رکوردهای فروش را شکست و مردم دسته دسته به تماشای آن رفتند.
شاید همین استقبال گسترده بود که مسئولان را نگران بازگشت نمادهای سینمای قبل از انقلاب کرد و باعث شد فیلم خیلی زود از اکران سینما پایین کشیده شود. برزخیها فیلم فرخنده ای نبود و در نهایت باعث توقیف همه ستاره های فیلم (منهای یکی دو نفر) شد. این فیلم سال ها بعد دستمایه درگیری دو جریان اصلی سیاسی ایران بر سر مدیریت فرهنگی کشور شد. دعوای که البته به نفع گروه فیلمبرداری نبود.
6️⃣ اخاذی سال ساخت: 1363 کارگردان: ایرج قادری بازیگران: جمشید هاشم پور، بهزاد جوانبخش، فخری خروش، رسول توکلی
افراد کمی روی موفقیت تارج حساب کرده بودند. ایرج قدری پس از ماجراهای برزخی ها نتوانست با بازیگران سال های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی همکاری کند. به همین دلیل سراغ بازیگران جدید و ناشناخته ای رفت که چندان برای مردم شناخته شده نبودند. اما ایرج قدری آنقدر از این بازیگران درست استفاده کرد که نماد سال ها سینمای ایران شدند.
داستان جذاب علیرضا داودنژاد باعث شد تا کادری یکی از ملودرام های مورد علاقه خود را بسازد. ملودرام با اکشن. نتیجه شگفت انگیز بود. این فیلم بیست سال اکران شد و به فروش رفت. آنقدر فروخت که همه منتقدان و تحلیلگران فیلم حساب آن را از دست دادند. جمشید آریا با آن سر تراشیده شده به نماد سینمای تجاری ایران تبدیل شد. نمادی که مدیران تصمیم گرفتند با آن مبارزه کنند.
محبوبیت فیلم به حدی بود که بازیگر اصلی فیلم مجبور به تغییر نام خانوادگی شد و به این ترتیب آریا هاشم پور شد. کارگردانان یک بار دستور دادند که جمشید آریا تا مدت ها حق بازی در فیلم های سر تراشیده را نخواهد داشت. این ممنوعیت البته به زودی برداشته شد. البته نتیجه ساخت چنین فیلم موفقی این شد که قادری ده سال توقیف شود تا قدری نتواند طعم موفقیت را بچشد و با ساخت این فیلم از کارگردانی فیلم لذت ببرد.
7️⃣ می خواهم زنده بمانم سال ساخت: 1373 کارگردان: ایرج قادری بازیگران: فرامرز خروکن، فاطمه گودرزی، مهناز انصاریان، فتحعلی اویسی
با پایان جنگ و باز شدن نسبی فضای سیاسی و اجتماعی، ایرج قادری این فرصت را پیدا کرد تا بار دیگر کار خود را در سینمای ایران از سر بگیرد. همه منتظر بودند ببینند قادری می تواند موفقیت سال های گذشته خود را تکرار کند یا شکست می خورد؟
این فیلم تمام عناصر لازم برای موفقیت را داشت. فیلمنامه ای خوب از روی یک داستان جنایی واقعی، فضای ملودراماتیکی که برای بازگشت ایرج قدری به روزهای اوج بسیار مناسب بود و در نهایت حضور بازیگر توانمندی به نام فرامرز غروکن که نگذاشت من می خواهم زنده بمانم. یک کار احساسی
نتیجه یک موفقیت کامل بود. می خواهم زنده بمانم موفق ترین و بهترین فیلم ایرج قدری بعد از انقلاب شد. فروش استثنایی را تجربه کرد و بازگشتی باشکوه را برای کارگردان باسابقه سینمای ایران رقم زد.
8️⃣ سام و نرگس سال ساخت: 1379 کارگردان: ایرج قادری بازیگران: محمدرضا گلزار، نوشین حسین خانی، محمود کاکاوند، اسماعیل شنگله.
سام و نرگس یکی از ضعیف ترین فیلم های ایرج قدری است و تنها به این دلیل اهمیت دارد که محمدرضا گلزار را به سینمای ایران معرفی کرد. بازیگری که قبل از بازی در سام و نرگس گیتاریست گروه آریان بود و توسط ایرج قدری کشف و به سینمای ایران معرفی شد. سام و نرگس جنجال های زیادی داشتند.
حواشی که باعث شد گلزار بیشتر دیده شود و به او فرصت بازی در فیلم های بعدی را بدهد و خیلی زود به یکی از سوپراستارهای سینمای ایران تبدیل شود. ایرج قدری که قبل از گلزار استعداد خود را در کشف و معرفی بازیگران جدید به سینمای ایران نشان داده بود، این بار با کشف گلزار نشان داد که سن تاثیری بر هوش بالای او نداشته و با این انتخاب درست بازیگر، سلبریتی دیگری را به سینمای ایران معرفی کرد.