امید محمدی; بازار گروه خودرو: کیفیت خودروهای تولید داخل همچنان یکی از چالش های اصلی صنعت خودروی کشور و یکی از مهم ترین محورهای نقد مصرف کنندگان است. اگرچه در دهه‌های گذشته سرمایه‌گذاری‌های زیادی در بخش تحقیق و توسعه، ایجاد مراکز تحقیقاتی خودرو، طراحی محصولات جدید و توسعه توانمندی‌های فنی خودروسازان انجام شده است، اما سوال اساسی همچنان باقی است. آیا صنعت خودروسازی ایران توانسته خود را با استانداردهای کیفی و الزامات فنی روز دنیا همسو کند؟ صرف تدوین استانداردها یا اعلام انطباق آنها نمی تواند به معنای دستیابی به کیفیت مطلوب باشد. زیرا ارزیابی مستقل، تست های معتبر و انطباق واقعی محصولات با استانداردهای بین المللی از الزامات حضور در بازارهای جهانی است. در همین راستا انجمن مدیریت کیفیت ایران بیست و چهارمین مراسم گرامیداشت روز ملی کیفیت را با عنوان «گذر از مدیریت کیفیت به حاکمیت کیفیت» در اتاق بازرگانی ایران برگزار کرد. این مراسم فرصتی برای طرح مجدد چالش های کیفی در صنایع مختلف به ویژه صنعت خودرو بود. صنعتی که علیرغم ظرفیت های مهندسی و تلاش های انجام شده برای خودکفایی، همچنان از نظر رعایت استانداردهای بین المللی و رضایت مصرف کنندگان با پرسش های جدی مواجه است. در حاشیه این رویداد با «کامران رضایی» رئیس هیئت مدیره شرکت نظارت و ارزیابی انطباق ایران در خصوص جایگاه کیفیت در صنعت خودرو، فاصله استانداردهای داخلی با الزامات بین المللی گفتگویی اختصاصی انجام دادیم.
ما به این سوال می رسیم که آیا صنعت خودروی ما از نظر کیفیت و استاندارد در سطح بین المللی است؟ تحقق این موضوع تنها زمانی امکان پذیر است که موضوعات مهمی مانند «همسانی» یا ارزیابی انطباق صنعت خودرو با استانداردهای مختلف بین المللی و منطقه ای را با جدیت دنبال کنیم.
* با توجه به اینکه شما یکی از صاحب نظران حوزه کیفیت در کشور هستید، ارزیابی شما از وضعیت کیفی فعلی صنعت خودروی ایران چیست و این صنعت با چه نقاط ضعفی مواجه است؟
در خودروسازی ایران تلاش های زیادی شده تا بتوانیم در مسیر خودکفایی قرار بگیریم. این تلاش ها در 30 سال گذشته ادامه داشته و ما در عرصه های مختلف با آنها همراه بوده ایم. به طور مشخص مراکز تحقیقاتی که در خودروسازان کشور با عناوین مختلف از جمله مراکز تحقیقات محصولات جدید فعالیت می کنند نشان از تلاش های مهم و قابل توجهی دارد که در این صنعت صورت گرفته است. با این حال، به این سوال می رسیم که آیا صنعت خودروی ما از نظر کیفیت و استاندارد در سطح بین المللی است؟ تحقق این موضوع تنها زمانی امکان پذیر است که موضوعات مهمی مانند «همسانی» یا ارزیابی انطباق صنعت خودرو با استانداردهای مختلف بین المللی و منطقه ای را با جدیت دنبال کنیم. به یاد دارم سال‌ها پیش ما تلاش‌هایی برای اجرای الزامات مربوط به “E-mark” و کنترل‌های مربوط به همولوژی بر اساس استانداردهای اتحادیه اروپا انجام دادیم. این اقدامات باید در صنعت خودروسازی کشور اجرایی شود. اگر چنین نظامی شکل بگیرد، ادعای صنعت خودروی ایران مبنی بر اینکه می تواند در سطح بین المللی حرفی برای گفتن داشته باشد، پشتوانه بسیار قوی تری پیدا می کند.
اگر بتوانیم سطح کیفی خاصی را که طبیعتاً باید به گونه ای باشد که مشتری راضی باشد و از خرید و استفاده از خودرو لذت ببرد، به درستی برآورده شود، دلیلی برای نارضایتی وجود نخواهد داشت. هنگامی که انحراف از سطح کیفی مشخص شده یک قطعه در زنجیره تامین صنعت خودرو را بپذیریم، عیوب رخ می دهد.
* با وجود تاکید خودروسازان برای رعایت استانداردها، هنوز هم بخش قابل توجهی از مردم از کیفیت خودروهای داخلی راضی نیستند. به نظر شما منشأ این شکاف بین ادعای رعایت استانداردها و تجربه مصرف کنندگان چیست؟
رعایت استانداردها به معنای رعایت معیارهای مشخص شده است. اگر بتوانیم سطح کیفی خاصی را که طبیعتاً باید به گونه ای باشد که مشتری راضی باشد و از خرید و استفاده از خودرو لذت ببرد، به درستی برآورده شود، دلیلی برای نارضایتی وجود نخواهد داشت. هنگامی که انحراف از سطح کیفی مشخص شده یک قطعه در زنجیره تامین صنعت خودرو را بپذیریم، عیوب رخ می دهد. در واقع، مشکل زمانی شروع می شود که از مجموعه مشخصاتی که یک قطعه باید بر اساس آن ها ساخته شود، منحرف می شویم. به عبارت دیگر هرگاه سطح کیفی کمتر از معیارهای مورد قبول را بپذیریم و از الزامات تعیین شده عدول کنیم، مشکلات از همان نقطه شروع می شود.
* با توجه به تخصص و سوابق تحصیلی تان، آیا تاکنون از سوی وزارت ایمنی یا خودروسازان برای ارائه مشاوره در زمینه استاندارد و ارتقای کیفیت خودرو دعوت شده اید؟
در سال های گذشته شاید بتوانم به اوایل دهه 80 یعنی حدود سال های 1387 و 1388 اشاره کنم که یکی دو رایزنی در این زمینه صورت گرفت اما بعد از آن همکاری و دعوت مستمری صورت نگرفت.
اگر همانطور که قبلاً اشاره کردم در خودروسازی ایران سیستم هومولوگ وجود داشته باشد و تست های تایپ یا تایپ مطابق با استانداردهای اتحادیه اروپا انجام شود، اساسا موضوع کپی استانداردها موضوعیت خود را از دست خواهد داد.
* همیشه مطرح می شود که استانداردهای خودرویی ایران از روی استانداردهای اروپایی کپی شده است، آیا استفاده از این تعبیر درست است؟
تا حدودی این درست است، اما باید دقیق تر توضیح داده شود. اگر همانطور که قبلاً اشاره کردم سیستم هومولوگاسیون در خودروسازی ایران وجود داشته باشد و تست های تایپ یا تایپ مطابق با استانداردهای اتحادیه اروپا انجام شود، اساسا بحث کپی برداری از استانداردها موضوعیت خود را از دست خواهد داد.