از قلهک تا تالار وحدت: تنها صداست که می‌ماند

او با دقت بر جایگاه ویژه رهبری قدم می گذارد. سرش را خم می کند و پاهایش را با احتیاط می چیند. چند سانتی متری ایران برای رهبری که سال ها از ایران دور بوده بسیار مهم است.

یک ماه بعد از کنسرت فیگارو و شب موتزارت، این بار شب شوبرت برگزار می شود. با عنوان «سبک ایتالیایی» و باز هم به رهبری حیدریان. او پاهای خود را در یک زاویه دقیق قرار می دهد و به صورت قائم و رو به ارکستر می ایستد.

او تا پایان اولین اجرا از جای خود تکان نمی خورد. حتی وضعیت پاهایش هم تغییر نمی کند. انگار پاهایش را روی همان نقاطی که در ابتدا انتخاب کرده بود، میخکوب کرده است.

مانند «فیگارو» سه اثر در شب شوبرت اجرا می شود: دو اثر از شوبرت و یک اثر از آرام خاچاطوریان. اولین قطعه، اورتور «سبک ایتالیایی» شوبرت، با نت بالا به پایان می رسد. شور و اشتیاق برخاسته از این اثر باعث تشویق یکپارچه مخاطبان می شود.

در حین اجرای اولین اثر، گاهی شدت صدا به قدری ظریف و با دقتی شگفت انگیز بالا و پایین می شود که بعید است حتی با پیچ تنظیم صدا رادیو نیز بتوان آن را با این دقت بالا و پایین کرد.

اولین اقدام زمانی به پایان می رسد که دو تن از زنان فلوتیست با اشاره رهبر از روی صندلی های خود بلند می شوند و مورد تشویق ویژه او و حضار قرار می گیرند. چه اینکه نوازندگان فلوت و ترومپت تا پایان اجرا نقش برجسته ای دارند.

در اجرای اثر دوم، طبل و گونگ در دو طرف ارکستر قرار گرفته اند و چنگ ارکستر در گوشه ای به کمک آنها می شتابد. مهمتر از همه، این تکنواز است که رهبر را در نزدیکترین فاصله با مخاطب همراهی می کند. ضربات شدیدی که ناگهان با اشاره مستقیم رهبر، همزمان بر سازها فرود می آید، نشانه ای از آزار و اذیت چند باره است.

برعکس، صدای لطیف ویولن و ویولن سل بلافاصله بیرون می آید و ریتم را از سر می گیرد. در میانه قطعه دوم مکاتبات شگفت انگیزی بین رهبر و تک نواز شکل می گیرد.

تشخیص اینکه چه کسی دست هایش را سریعتر حرکت می دهد سخت است. دیگر اعضای ارکستر، گویی رهبران این تقابل دو نفره هستند. سازهایشان را آرام می نوازند تا مزاحم این دو نفر نشوند.

مکاتبات دیگری نیز بین سولیست شبانه شوبرت و نوازنده شب موتسارت وجود دارد: اولی پیرمردی و دیگری دختری در سنین نوجوانی است. اولی پیرمردی تهرانی و دومی دختری 14 ساله بوشهری است. همانطور که در کنسرت «فیگارو»، حیدریان پس از دو اجرا رو به حضار می کند و لب به صحبت می گشاید.

او درباره ارکستر اپرا و ارکستر سمفونیک قبل از انقلاب می گوید; از زمانی که به گفته او همه اعضای ارکستر اپرا خارجی بودند و فقط پانزده درصد اعضای ارکستر سمفونیک ایرانی بودند. یعنی بیست نفر. مجید اسماعیلی، نوازنده ویولن سل شب شبرت، یکی از آن بیست نفر بود. حیدریان در کنسرت قبلی یک استعداد جوان را به موسیقی معرفی کرد. استعدادی که می تواند نویدبخش آینده ارکستر باشد.

او اما امشب یک هنرمند باتجربه را مقابل تماشاگران قرار داد؛ برای حفظ گذشته و میراثی که به دست آمده است. نوازندگان بیرون سالن مثل هر شب می نوازند. و هر شب صدایشان بهتر از شب قبل است. با خودم فکر می کنم چه خوب است که همیشه نوازنده هایی داریم که صدا را از کلبه تا تالار وحدت زنده نگه می دارند: صدا، صدا، تنها صدای درخواست شفاف آب برای جاری شدن، صدای فرود آمدن نور ستاره بر دیواره خاک، صدای انعقاد بذر معنا و انبساط ذهن مشترک عشق، صدا، تنها صدا، صدا تنها صدا.