امید محمدی; بازار گروه خودرو: صنعت تایر ایران در سال های اخیر همواره در معرض فشارهای متعددی بوده است. از نوسانات شدید ارز و محدودیت های عرضه مواد خام گرفته تا سیاست های قیمت گذاری اجباری و مشکلات نقدینگی؛ در حالی که این صنعت به عنوان یکی از حلقه های کلیدی زنجیره تامین خودرو و حمل و نقل کشور شناخته می شود، کوچکترین اختلال در تولید آن می تواند به سرعت خود را در بازار خودرو، حمل و نقل جاده ای و حتی قیمت کالاهای اساسی نشان دهد. وابستگی بخشی از مواد اولیه تایر به واردات، ارتباط مستقیم آن با صنعت پتروشیمی داخلی و تاثیر بالای نرخ ارز، تولیدکنندگان این حوزه را بیش از بسیاری از صنایع دیگر در معرض تکانه های اقتصادی قرار داده است. افزایش قیمت جهانی مواد اولیه، رشد چشمگیر نرخ ارز در ماه های اخیر و همزمانی آن با محدودیت نقدینگی، اکنون صنعت تایر را در نقطه حساسی قرار داده است. نقطه ای که تصمیمات سیاست گذار می تواند مسیر آن را به سمت ثبات و توسعه یا رکود و کاهش سرمایه گذاری هدایت کند. از این رو برای بررسی وضعیت تولید تایر با جمال میرزایی از اعضای انجمن صنعت تایر ایران و مدیرعامل گروه صنعتی بارز گفت و گو کردیم.
* در حال حاضر وضعیت تولید تایر در کشور چگونه است و سازندگان با چه چالش هایی روبرو هستند؟
در زمینه تولید تایر خودرو، صنعت تایر همچنان فعال است و کارخانه ها با تمام ظرفیت های ممکن در حال فعالیت هستند، اما واقعیت این است که مهمترین چالش تولیدکنندگان تایر در شرایط کنونی بحث ارز و نقدینگی است. طی ماه های اخیر به دلیل افزایش شدید هزینه های تولید و در عین حال محدودیت هایی که در زمینه قیمت گذاری وجود داشت، فشار قابل توجهی بر سرمایه در گردش شرکت ها وارد شده است. زمانی که قیمت مواد اولیه به طور مستمر افزایش می یابد، اما امکان تعدیل قیمت محصول نهایی با تأخیر یا محدود می شود، عملاً منابع مالی بنگاه های اقتصادی قفل می شود. همین موضوع باعث شده شرایط نقدینگی بسیاری از تولیدکنندگان تحت فشار شدید قرار گیرد. امیدواریم در کوتاه مدت بتوانیم بر این تنگنای نقدینگی غلبه کنیم، اما ادامه این روند برای هیچ تولیدکننده ای پایدار نخواهد بود.
* با توجه به افزایش هزینه ها آیا احتمال افزایش مجدد قیمت لاستیک خودرو تا پایان امسال وجود دارد؟
بحث افزایش قیمت با نهاده ها ارتباط مستقیم دارد. در حال حاضر قیمت مواد اولیه چه در بازار داخلی و چه در بازار جهانی روند افزایشی داشته است. به عنوان مثال در معاملات مواد اولیه برخی اقلام دوباره با رشد قیمت مواجه شدند. با این حال، تولیدکنندگان تایر در تلاش هستند تا امسال را با حداقل تغییرات قیمتی به پایان برسانند. اکنون در ماه های پایانی سال هستیم و تقریباً همه تولیدکنندگان به زودی سبد تولیدی خود را در اسفند ماه تکمیل خواهند کرد. طبیعتا سیاست های قیمتی سال آینده باید با توجه به شرایط قیمت تمام شده جدید تصمیم گیری شود اما در کوتاه مدت تلاش بر مدیریت شرایط و حفظ ثبات نسبی بازار است.
در دو ماه گذشته برخی از مواد اولیه ما با افزایش قیمت بسیار قابل توجهی مواجه شدند. در برخی موارد حتی تا 110 درصد و در برخی مواد شیمیایی خاص رشد به بیش از دو و نیم برابر رسیده است.
*در هفته های اخیر برخی از فعالان صنعت خودرو از افزایش شدید قیمت پلیمرها خبر دادند، وضعیت مواد اولیه صنعت تایر در این مدت چگونه بوده است؟
در دو ماه گذشته برخی از مواد اولیه ما با افزایش قیمت بسیار قابل توجهی مواجه شدند. در برخی موارد حتی تا 110 درصد و در برخی مواد شیمیایی خاص رشد به بیش از دو و نیم برابر رسیده است. البته سهم مواد شیمیایی خاص در قیمت کل به اندازه برخی اقلام اصلی نیست، اما این افزایش ها در قیمت تمام شده نهایی نیز تاثیرگذار است. چالش اصلی ما در حوزه محصولات پتروشیمی است که حدود 70 درصد افزایش داشته و همچنان در حال افزایش است. این در حالی است که برخی از این افزایش ها قبلا اعمال شده بود و اکنون شاهد موج جدیدی از رشد قیمت هستیم. طبیعی است که وقتی ورودی اصلی تولید چنین جهشی را تجربه می کند، فشار مستقیم آن به ساختار هزینه صنعت وارد می شود.
ماده ای که برای تولید لاستیک خودرو حدود 140 هزار تومان هزینه داشت، اکنون با احتساب هزینه های خارجی و داخلی در محدوده 310 تا 315 هزار تومان به دست تولیدکننده می رسد.
*مواد اولیه وارداتی و تاثیر نرخ ارز بر هزینه های تولید، شرایط نقدینگی تایرسازان را به سمت تولید انواع لاستیک خودرو سوق داده است؟
بخشی از مواد اولیه صنعت تایر وارداتی است و علاوه بر افزایش قیمت های جهانی، رشد نرخ ارز نیز فشار مضاعفی ایجاد کرده است. در ماه های اخیر قیمت جهانی برخی مواد اولیه حدود 10 تا 15 درصد افزایش داشته است، از سوی دیگر در کشور همزمان با قیمت جهانی مواد اولیه با افزایش حدود 95 درصدی نرخ ارز مواجه بودیم. حتی در هفته گذشته افزایش قابل توجهی در نرخ ارز تالار مشاهده شد که به همین دلیل قیمت تمام شده برخی مواد اولیه وارداتی برای تایرسازان بیش از 100 درصد رشد داشته است. به عنوان مثال ماده ای که برای تولید لاستیک خودرو حدود 140 هزار تومان هزینه داشت، اکنون با احتساب هزینه های ارزی و داخلی در محدوده 310 تا 315 هزار تومان به دست تولیدکننده می رسد. این ارقام نشان می دهد که رشد هزینه ها چقدر جدی و موثر بوده است.
* با وجود این فشارها چشم انداز تولید را در سال آینده چگونه ارزیابی می کنید؟
علیرغم همه محدودیت ها، برنامه ما افزایش ظرفیت تولید در برخی از بخش ها در سال آینده به ویژه در حوزه لاستیک های رادیال کامیونی و اتوبوسی است که یکی از دغدغه های اصلی کشور در حوزه حمل و نقل است. تقاضای بازار داخلی در این بخش بالاست و کاهش وابستگی به واردات می تواند به ثبات بازار کمک کند. البته تحقق این طرح ها مستلزم بهبود شرایط تامین مالی و ایجاد ثبات در سیاست های ارزی و قیمت گذاری است. اگر بتوانیم در حوزه نقدینگی و دسترسی به مواد اولیه با ثبات بیشتری مواجه شویم، صنعت تایر این ظرفیت را دارد که نه تنها نیازهای داخلی را پوشش دهد، بلکه در حوزه صادرات نیز نقش پررنگ تری ایفا کند.