امید محمدی; بازار گروه خودرو: در حالی که در سال های اخیر خودروهای برقی و هیبریدی به عنوان راهکارهای اصلی کاهش مصرف سوخت، کنترل آلاینده ها و نوسازی ناوگان حمل و نقل معرفی شده اند، واقعیت بازار ایران با این اهداف فاصله زیادی دارد. سیاستهای تعرفهای محدود از یک سو انتظارات عمومی را به سمت گسترش واردات خودروهای برقی سوق داده و از سوی دیگر ضعف زیرساختها، محدودیتهای ارزی و نبود نقشه راه صنعتی مشخص مانع از شکلگیری تولید پایدار در این حوزه شده است. در چنین شرایطی سوال اساسی این است که آیا کاهش تعرفه واردات یا ورود محدود خودروهای برقی می تواند خلاء تولید انبوه خودروهای هیبریدی را پر کند؟ و مهمتر اینکه آیا خودروسازی ایران از نظر فنی، اقتصادی و زنجیره تامین اساسا آمادگی ورود به فاز تولید انبوه این خودروها را دارد یا خیر؟ برای پاسخ به این سوالات با «عادل داماشچی» مدیرعامل شرکت خدمات شارژ مپنا (شارینت) به گفت وگو نشستیم.
* برای سال آینده بحث واردات خودروهای برقی و هیبریدی و تغییرات احتمالی تعرفه ها دوباره به یکی از محورهای اصلی بحث بازار خودرو تبدیل شده است. با توجه به اینکه طبق آخرین اطلاعات، تعرفه واردات خودروهای برقی همچنان در محدوده است ۵ درصد باقی مانده نیز برخی معتقدند این خودروها به دلیل قیمت بالایشان اساساً از دسترس عموم خارج هستند و حتی تعرفه های ترجیحی نمی تواند منجر به راه اندازی حمل و نقل برقی شود. ارزیابی شما در این زمینه چیست؟
من معتقدم این تحلیل زمانی شکل می گیرد که مقایسه های اشتباهی انجام شود. ما نباید خودروی برقی را با خودروهای اقتصادی بنزینی یا محصولات قدیمی داخلی مقایسه کنیم. مقایسه درست زمانی اتفاق می افتد که یک خودروی برقی را در کنار خودروی بنزینی هم کلاس قرار دهیم. خودرویی با ابعاد مشابه، قدرت موتور مشابه، شتاب و سرعت قابل مقایسه و امکانات یکسان، امروزه در خودروهای امروزی امکاناتی مانند گرمکن و خنک کننده صندلی، سیستم های راداری، نگهداری خودرو بین خطوط، کروز کنترل تطبیقی و مجموعه ای از تجهیزات هوشمند دیگر گزینه های لوکس محسوب نمی شوند. وقتی بر اساس این شاخص ها مقایسه می کنیم، می بینیم که قیمت خودروهای برقی و هیبریدی با توجه به قیمت کارخانه کاملا رقابتی است.
* قبلاً به رقابت پذیری خودروهای برقی و بنزینی هم کلاس اشاره کردید، می توانید مثال خاصی برای این رقابت پذیری بیاورید؟
بله، به عنوان مثال، یک ماشین مانند چانگان L را انتخاب کنید. این خودرو را باید با خودروی بنزینی هم اندازه و هم کلاس مقایسه کرد. امروز اگر بخواهید خودروی بنزینی در همین کلاس بخرید با قیمتی در حدود 5.5 تا 6 میلیارد تومان روبرو هستید. در حالی که قیمت کارخانه ای این خودرو حدود 499 هزار یوان است، اما با خودرویی روبرو هستیم که از نظر سطح آپشن، کیفیت ساخت، برند، سیستم هیبریدی و باتری عملکرد قابل قبولی در کلاس کراس اوورها دارد. درست است که امروز قیمت آن در بازار به حدود 6.5 میلیارد تومان رسیده است، اما وقتی آن را با خودروهایی مانند هیوندای سانتافه یا هیوندای توسان مقایسه می کنیم، می بینیم که از نظر فنی و امکانات در سطح بالاتری قرار دارد.
* چرا این مقایسه برای خودروهای اقتصادی با محصولات برقی انجام نمی شود؟ آیا می توان انتظار یک خودروی برقی اقتصادی را داشت؟
در طبقات پایین، اگر خودروهای برقی و هیبریدی را با محصولات بنزینی هم رده مقایسه کنیم، خودروهای برقی و هیبریدی از نظر راحتی، هوشمندی و امکانات برتر هستند. ماهیت این خودروها به دلیل ساختار الکترونیکی و حسگرهایشان، امکان ارائه امکاناتی را فراهم می کند که یا در خودروهای بنزینی وجود ندارد و یا برای خودروساز به صرفه نیست. شما هرگز نمی بینید که یک خودروساز سرمایه گذاری هنگفتی روی رادار پیشرفته یا سیستم های هوشمند روی یک خودروی بنزینی معمولی داشته باشد.
واقعیت این است که تولید انبوه خودروهای هیبریدی هنوز در کشور زود است. حتی اگر شرایط اقتصادی مساعد باشد، توسعه محصول حداقل یک تا دو سال طول خواهد کشید
* برخی خودروسازان در کشور درصدد عرضه محصولات هیبریدی به بازار هستند، به نظر شما از نظر فنی امکان تولید انبوه این محصولات وجود دارد؟
واقعیت این است که تولید انبوه خودروهای هیبریدی هنوز در کشور زود است. حتی اگر شرایط اقتصادی مساعد باشد، توسعه محصول حداقل یک تا دو سال طول خواهد کشید. بعید می دانم در 2 سال آینده به تیراژ انبوه محصولات هیبریدی برسیم. دلیل آن نبود زیرساخت های زنجیره تامین، سرمایه گذاری در قطعاتی مانند موتور، گیربکس و سیستم های کنترل است. در بهترین حالت، مونتاژ محدود امکان پذیر است، اما تولید انبوهی که به طور گسترده در خیابان ها دیده می شود، فعلاً دور از دسترس است.
* خودروهای هیبریدی کشور بر اساس چه برنامه و حمایتی می توانند جایگاه قابل قبولی در بازار کسب کنند؟
مشکل اصلی نه قیمت است و نه تعرفه. مشکل زیرساخت است. در صورت فراهم شدن زیرساخت های لازم و عرضه در مقیاس مناسب، این خودروها به راحتی جایگاه خود را در بازار پیدا می کنند. نباید خودروهای برقی و هیبریدی را با محصولاتی مانند پژو 206، سمند، تارا یا ری مقایسه کنیم. این خودروها متعلق به کلاس های مختلفی هستند. مقایسه ها باید بر اساس قدرت موتور، سطح فناوری و ویژگی ها انجام شود.
واقعیت این است که من امسال سیاست مشخص و منسجمی از سوی وزارت امنیت در زمینه خودروهای برقی و هیبریدی ندیدم. نه در حوزه حمایت از خودروسازان و نه در بحث داخلی سازی، حتی اگر وزارت امنیت در واردات تلاش بیشتری می کرد، می توانست 10 تا 15 درصد وضعیت را بهبود بخشد، زیرا منابع ارزی کشور محدود بود.
*عملکرد وزارت صنعت، معدن و تجارت را در حوزه سیاست گذاری برای تولید خودروهای برقی و هیبریدی چگونه ارزیابی می کنید؟
واقعیت این است که من امسال سیاست مشخص و منسجمی از سوی وزارت امنیت در زمینه خودروهای برقی و هیبریدی ندیدم. نه در زمینه حمایت از خودروسازان و نه در بحث داخلی سازی، حتی اگر وزارت امنیت در واردات تلاش بیشتری می کرد، می توانست 10 تا 15 درصد وضعیت را بهبود بخشد، زیرا منابع ارزی کشور محدود بود. اما در حوزه ساخت و ساز داخلی، خودروسازان بزرگ را می توان با سیاست های تشویقی به سمت تولید خودروهای هیبریدی سوق داد. نه با مداخله اجباری، بلکه با مشوق های توسعه و برنامه ریزی سالانه که تاکنون انجام نشده است.