۱۰۰هزار سرباز برای ۱۳ بازی؛ جام جهانی ۲۰۲۶ در قلب سرزمین کارتل‌ها

شهرهای مکزیک برای میزبانی نزدیک به یک میلیون نفر و برگزاری 13 مسابقه پربیننده ترین رویداد ورزشی جهان آماده می شوند. اما تنها چند ماه پس از موج خشونت در کشور، این سوال باقی می ماند که آیا مقامات واقعاً توانسته اند جرایم سازمان یافته را تحت کنترل درآورند؟

در حالی که انتظار می‌رود نزدیک به یک میلیون هوادار فوتبال برای جام جهانی به مکزیک سفر کنند، فیفا تاکید کرده است که پربیننده‌ترین مسابقات ورزشی جهان بدون هیچ مشکلی برگزار می‌شود. با این حال، درگیری های خشونت آمیزی که در اوایل سال جاری پس از مرگ یکی از بزرگترین قاچاقچیان مواد مخدر در مکزیک رخ داد، بار دیگر قدرت کارتل ها را یادآور شد که سال ها عامل بی ثباتی و ناامنی در این کشور بوده اند.

در ماه فوریه، مقامات ایالت جالیسکو تنها چند ساعت پس از آن که نیروهای امنیتی مکزیک نمسیو روبن اوسوگرا سروانتس، معروف به “المانچو” و رهبر قدرتمند کارتل نسل جدید جالیسکو (CJNG) را کشتند، وضعیت فوق العاده اعلام کردند. در پاسخ به این اقدام، نیروهای کارتل موجی از خشونت را در سراسر کشور به راه انداختند. قدرت نمایی آشکاری که با هدف انتقام از عاملان مرگ موسس این گروه انجام شد.

در جریان این حملات، اعضای کارتل با آتش زدن کامیون های باری و اتوبوس، جاده ها را مسدود کردند. طی دو روز درگیری، 30 مقام دولتی و تقریباً همین تعداد از اعضای کارتل جان خود را از دست دادند.

اکنون، چهار ماه پس از آن رویدادها، شهر گوادالاخارا در ایالت جالیسکو یکی از مهم ترین شهرهای مکزیک برای میزبانی جام جهانی است. مسابقاتی که به صورت مشترک در مکزیک، آمریکا و کانادا برگزار خواهد شد.

سخنگوی فیفا در مصاحبه با روزنامه ایندیپندنت اظهار داشت که این سازمان مطمئن است که دولت مکزیک “محیطی امن، امن و پذیرایی برای مهمانان فراهم خواهد کرد.” بر این اساس، کلودیا شینباوم، رئیس جمهور مکزیک قصد دارد 100000 سرباز را در شهرهای میزبان مستقر کند.

این اقدام بخشی از “طرح کوکولکان” است. برنامه ای گسترده و بلندپروازانه که برای تضمین امنیت از طریق همکاری نزدیک بین آژانس های امنیتی مختلف مکزیک طراحی شده است. این طرح که به نام یکی از خدایان مار پر در اساطیر مایاها نامگذاری شده است، ده‌ها سازمان فدرال، ایالتی و محلی را گرد هم می‌آورد تا ورزشگاه‌ها، مراکز آموزشی، پایانه‌های حمل‌ونقل و مناطق توریستی مکزیک را ایمن کنند.

کارشناسان می گویند که این سطح از هماهنگی بین آژانس های فدرال و محلی می تواند به مکزیک کمک کند تا حتی پس از پایان جام جهانی با جرایم سازمان یافته مبارزه کند.

با این حال، گذشته تاریک گوادالاخارا همچنان بر شهر سایه افکنده است. در اوایل سال 2025، یک گور دسته جمعی حاوی بیش از 250 کیسه بقایای انسانی تنها در 13 کیلومتری استادیوم میزبان کشف شد. مکزیکو سیتی، شهر میزبان دیگر مسابقات، نیز شاهد افزایش قابل توجه خشونت در سال گذشته بود. وضعیتی که تا حدودی به تشدید مبارزه دولت شینباوم علیه کارتل ها نسبت داده می شود.

بر اساس داده های ثبت شده توسط مرکز تحلیل درگیری ها و رویدادهای خشونت آمیز (ACLED)، حدود 276 مورد خشونت مرتبط با جرایم سازمان یافته در کشور ثبت شده است که بالاترین آمار از سال 2019 است. این آمار نسبت به سال 2024 رشد 53 درصدی را نشان می دهد.

آیا اعتصاب معلمان بر جام جهانی تاثیر خواهد گذاشت؟

علاوه بر تهدید آشکار خشونت های مرتبط با باندها، نگرانی هایی در مورد تأثیر اعتصابات در مکزیک نیز مطرح شده است. معلمان تهدید کرده اند که در روند برگزاری مسابقات اختلال جدی ایجاد خواهند کرد. موضوعی که در هفته های آینده می تواند به یکی از چالش های عملی مسئولان تبدیل شود.

روز سه شنبه، اعتصاب معلمان باعث هرج و مرج در مرکز مکزیکو سیتی شد. معترضان ماکت های غول پیکر بازیکنان فوتبال را سرنگون کردند، توپ های فوتبال را به آتش کشیدند و جاده های اصلی پایتخت را مسدود کردند. پلیس ضد شورش مکزیک با گلوله های پلاستیکی و گاز اشک آور پاسخ داد.

کریس ساباتینی، مدیر برنامه آمریکای لاتین در اندیشکده چتم هاوس، معتقد است که اتحادیه سازمان دهنده اعتصاب نیز می تواند در طول مسابقات مشکلاتی ایجاد کند. او می‌گوید: «این اتحادیه عملاً کل سیستم آموزشی مکزیک را مختل کرده و تهدید کرده است که مسیرهایی را که هواداران برای رسیدن به استادیوم‌ها استفاده می‌کنند مسدود خواهد کرد.

معلمان وابسته به اتحادیه CNTE خواستار افزایش حقوق و لغو اصلاحات نظام بازنشستگی هستند و هشدار داده اند که در صورت شکست مذاکرات به اعتراضات خود در مسابقات ادامه خواهند داد. شعار آنها این است: “اگر راه حلی وجود نداشته باشد، توپ حرکت نمی کند.”

تیزیانا بردا، تحلیلگر ارشد آمریکای لاتین در ACLED، می‌گوید: «بسیاری از گروه‌ها، از جمله معلمان و سازمان‌های جامعه مدنی، احتمالاً از توجه جهانی ایجاد شده در جام جهانی برای طرح ادعای خود استفاده خواهند کرد؛ از افزایش دستمزدها گرفته تا درخواست پاسخ از دولت در مورد جنایات و ناپدید شدن اجباری».

وی افزود: «بنابراین نظم عمومی می تواند به یک مسئله تبدیل شود. امسال شاهد افزایش اعتراضات در مونتری و مکزیکو سیتی بوده ایم.

کاهش فعالیت های خشونت آمیز کارتل ها

کارشناسان معتقدند علیرغم تصویری که معمولاً از باندهای مواد مخدر ارائه می شود، احتمالاً کارتل ها تأثیر زیادی بر روند جام جهانی نخواهند داشت. به خاطر منافع اقتصادی خودشان. در واقع به نظر می رسد این گروه ها تا حدودی از شدت فعالیت های خشونت آمیز خود در آستانه جام جهانی کاسته اند تا از رونق اقتصادی ناشی از این اتفاق بهره مند شوند.

در پنج ماه اول سال 2026، تعداد حوادث خشونت آمیز مربوط به جرایم سازمان یافته در گوادالاخارا نسبت به پنج ماه گذشته 30 درصد کاهش یافته است. در همین بازه زمانی، مونتری نیز 13 درصد کاهش را تجربه کرده است. کارتل ها به شدت در اقتصادهای محلی درگیر هستند و هر گونه تشدید خشونت قبل یا در حین مسابقات می تواند به درآمد آنها کاهش یابد.

به گفته بردا، بسیاری از رهبران کارتل صاحب کسب و کارهای محلی هستند و در غیر این صورت “بخش های بزرگی از رستوران ها، مراکز اقامتی و شبکه حمل و نقل عمومی را که از افزایش ورود گردشگران سود می برند، اخاذی می کنند.” وی می گوید: «در حال حاضر شاهد افزایش خاصی در خشونت علیه غیرنظامیان یا درگیری با دولت یا گروه های مسلح نیستیم؛ در واقع وضعیت کاملا برعکس است.

بردا ادامه می دهد: افزایش خشونت باعث می شود افراد کمتری تمایل به شرکت در مسابقات داشته باشند و این به معنای کاهش درآمد این گروه ها خواهد بود.

با این حال، رقابت شدید برای سهم بیشتر از درآمدهای گردشگری همچنان می تواند منجر به خشونت شود.

او می گوید: رستوران ها، هتل ها، پارکینگ ها، فروش اجناس رسمی یا تقلبی و هرگونه فعالیت مرتبط با جام جهانی قطعا توجه این گروه ها را به خود جلب می کند. در نتیجه اگر مردم از قوانین وضع شده توسط این گروه ها پیروی نکنند، احتمال خشونت وجود دارد».

آیا خشونت ها پس از جام جهانی دوباره افزایش می یابد؟

کارشناسان هشدار می دهند حتی اگر جام جهانی بدون مشکل جدی برگزار شود، باز هم خطر بازگشت خشونت پس از پایان رقابت های 39 روزه وجود دارد. درگیری های داخلی در کارتل CJNG ممکن است پس از مرگ ال مانچو، زمانی که توجه جهان از مکزیک منحرف شده و هزاران گردشگر کشور را ترک کنند، دوباره ظاهر شود. از سوی دیگر، درآمدهای جام جهانی نیز ممکن است به اختلافات داخلی دامن بزند. به خصوص در شرایطی که جانشین مشخصی برای رهبری این کارتل وجود ندارد.

بردا می گوید: «این نظر من است. هر آنچه که در CJNG بعد از کشته شدن المانچو شکل می‌گیرد، احتمالاً به بعد از جام جهانی به تعویق خواهد افتاد.» وی در پایان هشدار می دهد: ممکن است بعد از مسابقات به دلیل اختلافات داخلی در CJNG و از سرگیری فعالیت های خشونت آمیز در مناطق مختلف مکزیک شاهد عواقب جدی باشیم.