تجمع نوجوانان نسل Z برای دیدن ساتاش جلالی، تیک توکر ایرانی در یکی از پاساژهای تهران، جنجال جدیدی به پا کرد و بار دیگر بحث درباره ویژگی های این نسل را بر سر زبان ها انداخت. نسلی که به نظر می رسد تفاوت های اساسی با نسل های قبل دارد.
نسل Z در دوره ای متولد شد که اینترنت دیگر یک کالای لوکس نبود و به تدریج به یکی از ابزارهای اصلی زندگی روزمره تبدیل شد. به همین دلیل، اعضای این نسل تنها با اینترنت بزرگ نشدند و از آن به عنوان ابزار استفاده نکردند. بلکه اینترنت بخشی از هویت آنها شد. هویتی که آن ها را از نسل های گذشته متمایز کرده است.
محققان علوم اجتماعی نسل Z را بومیان عصر دیجیتال می نامند. افرادی که بخش مهمی از زندگی، روابط و هویت خود را در فضای مجازی تشکیل می دهند. همین موضوع باعث شده تا اهداف، علایق و آرزوهای این نسل با نسل های گذشته متفاوت باشد. آنها بیش از هر چیز دیگری به دنبال سرگرمی، سرگرمی، یادگیری و حتی فرصت های شغلی آنلاین هستند.
سرگرمی های این نسل شامل گشت و گذار در وب، حضور در شبکه های اجتماعی و تماشای ویدیوهای ویروسی در یوتیوب و تیک تاک است. در این فضاها با یکدیگر آشنا می شوند، دوست می شوند و حتی الگوهای زندگی خود را انتخاب می کنند. اگر در دهه 60 قهرمانان جوانان ایران رزمندگان جنگ بودند و در دهه 70 و 80 بازیگران و خوانندگان سینما بیشترین محبوبیت را داشتند، امروز این یوتیوبرها و اینفلوئنسرها هستند که به قهرمانان نسل Z تبدیل شده اند.
ایده کسب شهرت و ثروت سریع در کنار ظاهر ساده و هزینه کم فعالیت اینفلوئنسرها، بسیاری از نوجوانان و جوانان این نسل را به دنبال موفقیت در این مسیر کرده است. اگر ذهنیت نسل Z را بشناسیم، عجیب نیست که یکی از مهم ترین تفریحات آنها حضور در مراسم اینفلوئنسرهایی مانند ستایش جلالی است.
ستایش جلالی تیک توکر کیست که برای دیدنش صف کشیدند؟
از سن، محل سکونت یا زندگی شخصی ستایش جلالی اطلاعات دقیقی در دست نیست. از ویدئوهایی که منتشر کرده می توان حدس زد که بین 18 تا 25 سال سن دارد و متعلق به نسل Z است.
وی تاکنون برخلاف برخی از وبلاگ نویسان سرشناس مانند داود خوز و پویان مختاری حاشیه ای نداشته است که منجر به تشکیل پرونده قضایی شود. با این حال دلیل محبوبیت او را می توان در نوع محتوایی که تولید می کند جستجو کرد.
ویدیوهای جلالی کوتاه، ساده، ریتمیک و مطابق با الگوریتم های اینستاگرام و تیک توک و روندهای جهانی است. به روز بودن او را به یکی از شناخته شده ترین تیکتوکرهای ایرانی تبدیل کرده است.
او حضور مستمر و فعالی در شبکه های اجتماعی دارد، به طور مرتب برنامه های زنده برگزار می کند و در این برنامه های زنده بدون نگرانی از واکنش های بیرونی با مخاطبانش گفتگو، بحث و گفتگو و حتی مناظره می کند. علاوه بر این، سبک پوشش، استفاده از اکسسوری های به روز و ویدئوهای پرانرژی همراه با رقص و حرکات نمایشی، مخاطب نوجوان را بیش از پیش به سوی او جذب کرده است.
ممکن است بسیاری از کارشناسان و روزنامه نگاران چنین محتوایی را سطحی بدانند، اما واقعیت این است که Gen Z آنها را سرگرم کننده و جذاب می داند. همین درک دقیق مخاطبان، تایشه جلالی را به فرصتی برای دیده شدن و درآمدزایی تبدیل کرده است.
سبک پوشش، استفاده از اکسسوری های به روز و ویدئوهای پرانرژی همراه با رقص و حرکات نمایشی، مخاطبان جوان را بیش از پیش به سوی او کشانده است.
چرا ناسال زد اینقدر به امثال ستایش جلالی توجه می کند؟
محبوبیت ستایش جلالی تنها به شخصیت او محدود نمی شود، بلکه حاصل ترکیب روانشناسی مخاطب، الگوریتم شبکه های اجتماعی و فرهنگ رایج اینترنتی در بین جوانان است.
جلالی به طور مستمر ویدئوهایی از زندگی روزمره و روند فضای مجازی خود منتشر می کند. این باعث می شود مخاطب احساس نزدیکی به او کند و او را یکی از دوستان خود بداند.
از طرفی ویدیوهای کوتاه و اعتیادآور او باعث می شود که الگوریتم شبکه های اجتماعی پس از چند بار تماشای محتوای او، محتوای بیشتری را به کاربران توصیه کند. همچنین وقتی نوجوانی می بیند که بسیاری از همسالانش از یک شخصیت پیروی می کنند، برای اینکه بیشتر به گروه همسالان خود احساس تعلق کند، به جمع پیروان آن فرد نیز می پیوندد.
عامل مهم دیگر در دسترس بودن اینفلوئنسرها است. برخلاف سلبریتی های سنتی، آنها تقریباً هر روز مطالبی از زندگی شخصی خود ارسال می کنند و مستقیماً با مخاطبان خود در تعامل هستند. این تعامل مداوم، احساس نزدیکی عاطفی بین مخاطب و تأثیرگذار را تقویت می کند.
چرا تیک توک برای نسل Z جذاب است؟
در اینستاگرام، داشتن فالوور اولیه معمولا نقش مهمی در دیده شدن دارد، اما تیک توک بیشتر از هر چیز دیگری براساس علایق کاربران تصمیم میگیرد چه ویدیویی را نمایش دهد. بنابراین حتی یک حساب کاربری کوچک نیز می تواند با انتشار یک ویدیوی جذاب، میلیون ها بازدید به دست آورد.
محتوای کوتاه، جوک، رقص، لب خوانی، واکنش ها، چالش ها و روندها دقیقاً فرمت هایی هستند که تیک توک برای آنها طراحی شده است. این نوع محتوا معمولا سریعتر در این پلتفرم منتشر می شود و به دست کاربران جدید می رسد.
از سوی دیگر، بخش بزرگی از کاربران TikTok را نوجوانان تشکیل میدهند. گروهی که بیشترین تعامل را با وبلاگ نویسان سرگرمی دارد. در این پلتفرم، یک آهنگ، حرکت، شوخی یا ایده می تواند ظرف چند روز به یک ترند جهانی تبدیل شود و تولیدکنندگان محتوا با دنبال کردن این امواج شانس خود را برای دیده شدن افزایش دهند.
تیک توک همچنین حس ضبط لحظه ای از زندگی واقعی را منتقل می کند. ویژگی ای که بسیار طبیعی تر و قابل باورتر از فرمت های رسانه ای رسمی برای نسل زد است.
چرا تیک توک برای نسل Z جذاب تر از نسل های دیگر است؟
TikTok رشد خود را در سال 2016 آغاز کرد و از سال 2019 به یک پدیده جهانی تبدیل شد. زمانی که بسیاری از اعضای نسل Z در سنین نوجوانی یا اوایل نوجوانی بودند. در مقابل، نسل های قبلی قبلاً در پلتفرم هایی مانند اینستاگرام، فیس بوک و یوتیوب درگیر بودند.
نسل Z از دوران کودکی با گوشی های هوشمند، اینترنت پرسرعت و محتوای کوتاه بزرگ شده است. طبیعی است که در چند ثانیه یک ویدیو ببینند، سریع آن را رد کنند، به یک روند بپیوندند و خودشان محتوا تولید کنند. اما نسل های قبلی با وبلاگ ها، چت ها، ایمیل ها و متن های طولانی تر وارد دنیای اینترنت شدند.
TikTok فقط یک برنامه کاربردی نیست. یک فرهنگ است. فرهنگی از گرایشها، اصطلاحات، میمها، چالشها و جوکهای درون گروهی که اگر کسی آنجا نبوده باشد، بسیاری از ارجاعات آن قابل درک نخواهد بود. برای بسیاری از نوجوانان، حضور در این فضا بخشی از هویت اجتماعی و ارتباط با همسالان است. در حالی که برای بسیاری از افراد میانسال، اینترنت هنوز کارکردهای متفاوتی دارد.
تجمع برای دیدن ستایش جلالی نشان می دهد که نسل Z بر خلاف بسیاری از نسل های گذشته منتظر تولید محتوای فرهنگی از سوی دولت یا نهادهای رسمی نیست. این نسل سلیقه، الگوها و فرهنگ خود را از دل فضای مجازی بیرون می کشد و بدون نیاز به تایید نهادهای رسمی در عرصه عمومی بازتولید می کند.
این روند اگرچه ممکن است برای برخی از اقشار حکومت یا اقشار سنتی جامعه خوشایند نباشد، اما به نظر می رسد بخشی از واقعیت اجتماعی امروز ایران است. همانطور که در سال های گذشته برخی تغییرات فرهنگی از جمله در حوزه پوشاک به تدریج به واقعیتی انکارناپذیر تبدیل شد، علایق و فرهنگ نسل Z نیز مسیر خود را طی خواهد کرد.
آنچه مهم است نحوه مواجهه با این تغییرات است. اگر سیاستگذاران نمی توانند محتوای جذاب، مناسب و رقابتی برای این نسل تولید کنند، حداقل باید از معاملاتی که می تواند هزینه های اجتماعی را افزایش دهد اجتناب کنند. شواهد نشان می دهد که نسل Z مسیر فرهنگی خود را پیدا کرده است. مسیری که بیش از هر چیز از اینترنت و شبکه های اجتماعی می گذرد.