بازار؛ گروه آب و انرژی: میزان توزیع بنزین در تیرماه امسال به طور میانگین به 134 میلیون لیتر رسیده است. آنطور که شرکت پخش و پالایش فرآوردههای نفتی میگوید میزان مصرف نسبت به مدت مشابه پارسال حدود 11 میلیون لیتر بیشتر است. این رشد مصرف در شرایطی است که محمدصادق عظیمی فر در روزهای پس از افزایش 3 درصدی قیمت بنزین از کنترل رشد مصرف بنزین در کشور و کاهش آن به حدود 6 درصد خبر داد.
اما آمارهای اعلام شده حاکی از آن است که برنامه های دولت برای مدیریت مصرف سوخت مفید نبوده و عدم تعادل بنزین هر روز بیشتر می شود. بر اساس آنچه مدیرعامل شرکت پخش فرآورده های نفتی ویس کرمی اعلام کرد، در حال حاضر میزان تولید پالایشگاه های کشور حدود 110 میلیون لیتر است. البته دولت با اختلاط بنزین توانسته است نیاز کشور به بنزین را تامین کند اما این موضوع هزینه زیادی را به دولت تحمیل می کند.
دولت بنزینی را که لیتری 125 تا 130 هزار تومان است، حداکثر 5 هزار تومان می فروشد. در چنین شرایطی بنزین 1500 تومان یا 3 یا 5 هزار تومان زیاد فرقی نمی کند. در هر صورت استفاده از آن بسیار ارزان است
نصرت الله سیفی، مدیرعامل سابق شرکت بهینه سازی مصرف سوخت به بازار می گوید: هر لیتر بنزین حداقل 90 سنت برای دولت هزینه دارد، زیرا دولت برای تولید بنزین باید نفت خام را به پالایشگاه ها رایگان بدهد. با این حال، این روغن قیمتی دارد. در واقع اگر دلار مبادله ای (حدود 150 هزار تومان) را مبنا قرار دهیم می تواند ادعا کند که هر لیتر بنزین حدود 130 هزار تومان برای دولت هزینه دارد.
به گفته وی، دولت بنزینی را که به طور متوسط هر لیتر 125 تا 130 هزار تومان است، حداکثر 5 هزار تومان عرضه می کند. در چنین شرایطی بنزین 1500 تومان یا 3 یا 5 هزار تومان زیاد فرقی نمی کند. در هر صورت استفاده از آن بسیار ارزان است.
20 میلیون لیتر از کسری 35 میلیون لیتری بنزین مربوط به مازاد انباشته سال های گذشته است. 15 میلیون لیتر آن مربوط به حملات دشمن به پارس جنوبی و کاهش تولید خوراک میعانات گازی است که بر تولید سوخت تأثیر مستقیم دارد. البته پیش بینی من این است که با افزایش مصرف و شروع پیک سفرهای تابستانی حتی در یک دوره میزان نترازی به 40 تا 50 میلیون لیتر برسد که رقم بسیار بالایی است.
کمبود بنزین به 50 میلیون لیتر می رسد
این کارشناس انرژی که میزان کمبود بنزین را حدود 25 تا 30 میلیون لیتر می داند، گفت: 20 میلیون لیتر از این کسری مربوط به کمبود انباشته بنزین سال های گذشته است. 15 میلیون لیتر آن مربوط به حملات دشمن به پارس جنوبی و کاهش تولید خوراک میعانات گازی است که بر تولید سوخت تأثیر مستقیم دارد. البته پیش بینی من این است که با افزایش مصرف و شروع پیک سفرهای تابستانی حتی در یک دوره میزان نترازی به 40 تا 50 میلیون لیتر برسد که رقم بسیار بالایی است.
وی که مهمترین چالش مصرف بالای سوخت در کشور را بحث قیمت می داند، گفت: با این قیمت ها امیدی به کاهش مصرف بنزین نیست. ضمن اینکه شرایط فعلی برای تغییرات قیمت سوخت مناسب نیست.
مدیرعامل سابق شرکت بهینه سازی مصرف سوخت معتقد است که باید حدود 100 طرح و برنامه برای کاهش مصرف سوخت اجرا شود. ما نمی توانیم فقط از مردم انتظار کاهش مصرف داشته باشیم، اما سازمان های دولتی در این راستا کاری انجام نمی دهند.
بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه سالانه باید حدود 500 هزار دستگاه خودرو اسقاط شود اما خبری از تحقق این اهداف و اجرای قانون از سوی خودروسازان نیست. آمار اعلام شده از سوی شرکت پخش فرآورده های نفتی نشان می دهد که در سال 1403 حدود 320 هزار خودرو اسقاط شده است.
با وجود کمبود شدید بنزین در کشور، برخی دستگاه ها حتی به وظایف قانونی خود عمل نمی کنند. بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه سالانه باید حدود 500 هزار دستگاه خودرو اسقاط شود اما خبری از تحقق این اهداف و اجرای قانون از سوی خودروسازان نیست.
سالانه 500 هزار خودرو باید اسقاط شود
آمار اعلام شده از سوی شرکت پخش فرآورده های نفتی نشان می دهد که در سال 1403 حدود 320 هزار دستگاه خودرو اسقاط شده است. این بالاترین میزان یا به عبارتی بهترین عملکرد از ابتدای برنامه هفتم توسعه است. جالب است بدانید در سال های گذشته این رقم حدود ۷ هزار دستگاه بوده است.
سیفی با اشاره به اینکه سالانه تقریباً یک میلیون خودرو به تعداد خودروهای کشور اضافه می شود، گفت: اما متاسفانه تعداد خودروهایی که بازنشسته می شوند با خودروهای وارداتی همخوانی ندارد. بی توجهی دستگاه های مسئول به اسقاط خودروها به این دلیل است که خودروهای تولید داخل پرمصرف هستند و یکی از مقصران اصلی پرمصرف بودن در کشور هستند.
به گفته این کارشناس حوزه انرژی، سیاست های ناکارآمد تولید خودرو باعث شده مصرف سوخت در خودروهای داخلی حدود 1.5 برابر میانگین جهانی باشد. این در حالی است که عدم توسعه کافی ناوگان حمل و نقل عمومی باعث افزایش استفاده از خودروهای شخصی در کشور شده است.
جدای از این، سهم خودروهای برقی در ایران بسیار ناچیز و کمتر از یک دهم کل خودروها در تردد است. در حال حاضر تنها حدود 10000 خودروی برقی در کشور وجود دارد. این رقم با احتساب مجموع خودروهای فعال سهم ناچیز و نزدیک به صفر دارد.
بدون شک همانطور که این کارشناس حوزه بهینه سازی گفت، عدم تعادل بنزین هیچ گاه حاصل یک، دو یا چند جزء نیست و بنابراین راه حل مقابله با آن را نباید حداقلی، فنی، کمی و کمی دانست. بی شک این نارضایتی هزینه بسیار سنگینی را به کشور تحمیل می کند که باید به زودی برای مقابله با آن فکری کرد.