حسین حدیدی استاد دانشگاه نوشت: واقعه عاشورا یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین رویدادهای تاریخ اسلام و تاریخ بشریت است. حادثه ای که ظاهراً در یک روز در سرزمین کوچکی به نام «کربلا» رخ داد، اما پیام و آثار آن قرن هاست که وجدان مردم را بیدار نگه داشته است. نهضت امام حسین (ع) نه تنها یک قیام سیاسی یا جنگ نظامی بود، بلکه نهضتی الهی برای احیای ارزشهای انسانی، اصلاح جامعه و مقابله با ظلم و فساد بود.
پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) جامعه اسلامی به تدریج با انحرافاتی مواجه شد. در زمان حکومت یزید بن معاویه این انحرافات به اوج خود رسید. یزید نه تنها به تعالیم اسلام پایبند نبود، بلکه حکومت را ابزار قدرت طلبی و دنیا طلبی می دانست. در چنین شرایطی از امام حسین (ع) درخواست شد که با یزید بیعت کند. اما آن حضرت که حافظ دین و ارزش های الهی بود هرگز حاضر به مشروعیت دادن به حکومت طاغوت نبود.
امام حسین علیه السلام هدف از قیام خود را چنین بیان می کند: «من برای اصلاح امت نیاکانم قیام کرده ام، می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و سیره جدم و پدرم علی بن ابیطالب علیه السلام را طی کنم و این بیان نشان می دهد که هدف اصلی نهضت عاشورا اصلاح جامعه و بازگرداندن مردم به راه راست و دفاع از راه راست بوده است. دروغ
امام حسین علیه السلام در شرایطی قیام کرد که بسیاری از مردم حقیقت را می دانستند، اما از ترس و دنیاطلبی یا بی تفاوتی از یاری حق خودداری کردند. تاریخ نشان می دهد که سکوت در برابر ظلم زمینه را برای گسترش فساد و فساد فراهم می کند. عاشورا به مردم می آموزد که تسلیم ظالمان نشوند، حتی اگر هزینه آن سنگین باشد.
یکی دیگر از درس های مهم عاشورا کرامت انسانی است. شعار معروف امام حسین (ع) «هیهات منا الزهله» بیانگر این حقیقت است که مؤمن هرگز تسلیم ذلت و ذلت نمی شود. امام حسین علیه السلام می توانست با بیعت ظاهری جان خود و خانواده اش را حفظ کند، اما حفظ حق و ارزش های الهی را بر آسایش موقت ترجیح داد. از این رو عاشورا نماد آزادی و کرامت شد.
نهضت عاشورا نیز نمایش بی نظیری از وفاداری و فداکاری را به نمایش گذاشت. یاران امام حسین (ع) با وجود اینکه می دانستند در این جنگ شهید خواهند شد، از حمایت امام خود دست برنداشتند. آنها نشان دادند که ایمان واقعی در لحظات سخت و آزمون های بزرگ آشکار می شود. نام هایی چون حضرت عباس (ع)، علی اکبر (ع)، قاسم بن حسن (ع) و حبیب بن مظاهر برای همیشه به عنوان نماد «وفاداری و فداکاری» در تاریخ باقی خواهند ماند.
در کنار مردان کربلا، نقش زنان نیز در این حرکت بسیار پررنگ است. پس از شهادت امام حسین(ع)، حضرت زینب(س) رسالت بزرگ تبیین و روشنگری را بر عهده گرفت. اگرچه دشمن در میدان نبرد پیروز به نظر می رسید، اما خطبه های روشنگرانه حضرت زینب(س) و امام سجاد(علیه السلام) در کوفه و شام، چهره واقعی حکومت اموی را آشکار کرد و پیام عاشورا را به نسل های بعدی رساند. به همین دلیل گفته شده است که «عاشورا با خون حسین(ع) آغاز شد» و «با پیام زینب(س) ماندگار شد».
یکی دیگر از ویژگی های نهضت عاشورا پیام جهانی و فرا مذهبی آن است. هر فردی فارغ از مذهب می تواند با مفاهیمی چون عدالت، آزادی، مقاومت در برابر ظلم و دفاع از کرامت انسانی ارتباط برقرار کند. به همین دلیل بسیاری از اندیشمندان و آزادی خواهان جهان از نهضت امام حسین (ع) الهام گرفته اند.
عاشورا نشان داد که پیروزی همیشه به معنای پیروزی نظامی نیست. گاهی حفظ ارزش ها و بیداری وجدان جامعه بزرگترین پیروزی است. امروز هم که قرن ها از واقعه کربلا می گذرد، پیام عاشورا همچنان زنده است و راه را باز می کند.
در دنیایی که مردم با انواع ظلم ها، تبعیض ها، تحریف حقایق و بحران های اخلاقی مواجه هستند، بازگشت به درس عاشورا می تواند راه نجات باشد. صداقت، مسئولیت پذیری، عدالت خواهی، ایستادگی در برابر فساد و دفاع از حق از مهم ترین آموزه های این حرکت عظیم است.
در واقع عاشورا فقط یک واقعه تاریخی نیست. بلکه مدرسه ای آموزشی و جریانی دائمی برای ساختن مردم و جامعه است. هر سال که محرم می شود، مسلمانان و آزادگان جهان یک بار دیگر پیام کربلا را مرور می کنند تا یاد بگیرند که در سخت ترین شرایط چگونه به اصول و ارزش های الهی پایبند باشند.
راز ماندگاری عاشورا در همین حقیقت نهفته است; امام حسین (ع) برای خدا و برای حق و نجات بشر قیام کرد و به همین دلیل نام و راهش هرگز فراموش نخواهد شد.