امید محمدی; بازار گروه خودرو: آمار تولید خودروسازان در نیمه اول سال 1405 تصویر نگران کننده ای از وضعیت تیراژ در این شرکت ارائه می دهد. کرمان موتور که در سال های گذشته با سبد محصولات متنوعی در بازار خودرو حضور داشت، در 6 ماهه امسال با کاهش چشمگیر تولید مواجه شده است. افتی که ناشی از کاهش تیراژ برخی از محصولات اصلی این شرکت است. در این میان خودروی «عقاب» که با رویکرد داخلی سازی و با تکیه بر ظرفیت های تولید داخلی معرفی شد، برخلاف روند عمومی شرکت رشد کرده و به مهم ترین نقطه اتکای تیراژ «کرمان موتور» در این دوره تبدیل شده است. اما افزایش تولید ایگل نتوانست از افت بیش از 50 درصدی کل تولید «کرمان موتور» جلوگیری کند.
رها کردن ۵۲ درصد تولید موتور کرمان
بر اساس آمار تلفیقی شهریور 1405 وزارت صنعت، معدن و تجارت، کرمان موتور از ابتدای فروردین تا پایان شهریورماه امسال در مجموع 11 هزار و 797 دستگاه خودرو تولید کرده است. در حالی که تیراژ این شرکت در مدت مشابه سال گذشته به 24 هزار و 530 دستگاه رسید. به این ترتیب تولید کرمان موتور در نیمه نخست امسال 12 هزار و 733 دستگاه کاهش یافت که معادل افت 52 درصدی است. این کاهش نشان می دهد که موضوع تولید موتور کرمان تنها به نوسانات تیراژ یک محصول محدود نمی شود و بخش مهمی از سبد محصولات این شرکت با افت تولید مواجه شده است. مقایسه آمار محصولات مختلف نیز نشان می دهد که افزایش تیراژ عقاب در شرایطی اتفاق افتاده است که چند مدل دیگر از این خودروساز در بازه زمانی مورد بررسی با کاهش شدید تولید و یا توقف تولید مواجه شده اند.
عقاب در 6 ماهه اول سال گذشته سهم محدودی از تولید این شرکت داشت اما امسال بیش از 64 درصد از کل تیراژ کرمان موتور را به خود اختصاص داده است. به عبارت دیگر، اگر رشد تولید ایگل در آمار امسال وجود نداشت، تصویر تولید این شرکت می توانست حتی ضعیف تر از وضعیت فعلی باشد.
عقاب، محصولی که برخلاف جریان حرکت کرد؟
مهم ترین نکته در آمار تولید کرمان موتور عملکرد متفاوت خودروی عقاب است. تولید این خودرو از ابتدای سال تا پایان شهریور به 7637 دستگاه رسید. در حالی که در مدت مشابه سال گذشته 1974 دستگاه تولید شده است. بر این اساس، گردش تجمعی عقاب 287 درصد افزایش یافته است. عملکرد ایگل در ماه سپتامبر نیز قابل توجه بوده است. تولید این خودرو در شهریورماه امسال به 1608 دستگاه رسید; رقمی که نسبت به 340 دستگاه در شهریور ماه سال گذشته رشد 373 درصدی را نشان می دهد. این اعداد جایگاه ایگل را در سبد محصولات کرمان موتور تغییر داده است. عقاب در 6 ماهه اول سال گذشته سهم محدودی از تولید این شرکت داشت اما امسال بیش از 64 درصد از کل تیراژ کرمان موتور را به خود اختصاص داده است. به عبارت دیگر، اگر رشد تولید ایگل در آمار امسال وجود نداشت، تصویر تولید این شرکت می توانست ضعیف تر از وضعیت فعلی باشد.
آمارهای وزارت امنیت تعداد خودروهای تولیدی را نشان می دهد نه درصد تولید داخلی، ارزش قطعات داخلی یا میزان وابستگی محصول به واردات. بنابراین برای ارزیابی دقیق دستاورد بومی سازی ایگل، علاوه بر رشد تیراژ، لازم است اطلاعات شفافی از سهم قطعات داخلی، زنجیره تامین و میزان وابستگی به قطعات خارجی منتشر شود.
داخلی سازی در برابر کاهش سایر محصولات
اهمیت رشد تولید ایگل تنها به افزایش تعداد دستگاه های تولیدی محدود نمی شود. این خودرو با رویکرد داخلی سازی و استفاده از ظرفیت تولید داخلی پیشنهاد می شود و افزایش تیراژ آن می تواند نشانه ای از اهمیت توسعه محصولات متکی به توان داخلی برای حفظ جریان تولید باشد. در شرایطی که تیراژ بخش قابل توجهی از محصولات کرمان موتور کاهش یافته است، ایگل توانسته است بخشی از ظرفیت تولید این شرکت را فعال نگه دارد و سهم بیشتری از سبد تولید را به خود اختصاص دهد. با این حال، باید بین افزایش گردش یک محصول و سطح واقعی داخلی سازی آن تمایز قائل شد. آمارهای وزارت امنیت تعداد خودروهای تولیدی را نشان می دهد نه درصد تولید داخلی، ارزش قطعات داخلی یا میزان وابستگی محصول به واردات. بنابراین برای ارزیابی دقیق دستاورد بومی سازی ایگل، علاوه بر رشد تیراژ، لازم است اطلاعات شفافی از سهم قطعات داخلی، زنجیره تامین و میزان وابستگی به قطعات خارجی منتشر شود. علیرغم این ملاحظه، افزایش تولید ایگل در مقایسه با کاهش سایر محصولات، اهمیت استراتژیک توسعه محصول داخلی را برای خودروسازان خصوصی نشان می دهد. تداوم تولید یک محصول و افزایش سهم آن در سبد شرکت می تواند به حفظ اشتغال، تداوم فعالیت زنجیره تامین و استفاده بهتر از ظرفیت خط تولید کمک کند. البته به شرطی که رشد تیراژ با کیفیت، تامین پایدار قطعات و پاسخگویی مناسب به مشتریان همراه باشد.
کاهش سایر محصولات رشد ایگل را خنثی کرد
آمار سایر محصولات کرمان موتور نشان می دهد که افت تولید در این شرکت گسترده بوده است. تولید جک J4 در 6 ماهه نخست امسال به 2619 دستگاه رسید. در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 8 هزار و 351 واحد بوده است. تولید KMC X5 نیز از 5298 دستگاه به 992 دستگاه کاهش یافت. همچنین در آمار تجمعی امسال هیچ تولیدی برای KMC A5 وجود ندارد. در حالی که در 6 ماهه سال گذشته 2 هزار و 167 دستگاه از این محصول تولید شده است. در مورد جک J7 نیز تولید از 5100 دستگاه در مدت مشابه سال گذشته به 525 دستگاه در سال جاری افزایش یافته است. این ارقام نشان می دهد که افزایش تولید ایگل همراه با افت شدید چند محصول دیگر رخ داده و نتوانسته کاهش تیراژ کل شرکت را جبران کند.
عقاب یک نقطه قوت است، نه یک پاسخ کامل به بحران تولید
آمارها حاکی از دو واقعیت همزمان در مورد کرمان موتور است: از یک سو تولید این شرکت در 6 ماهه اول سال 1405 بیش از نصف کاهش یافت و این افت نشانه جدی فشار بر تیراژ محصولات آن است. از سوی دیگر با رشد چشمگیر تولید، ایگل به محصول اصلی این شرکت تبدیل شده و بخشی از ظرفیت تولید را حفظ می کند. تجربه ایگل نشان می دهد که توسعه محصول و حرکت به سمت تولید داخلی می تواند در حفظ جریان تولید نقش داشته باشد اما بازگشت کرمان موتور به تیراژ سال گذشته کافی نیست. احیای تولید به مجموعه ای از عوامل از جمله تامین پایدار قطعات، برنامه ریزی تولید، وضعیت تقاضا، دسترسی به منابع مالی و ثبات در سیاست های صنعتی بستگی دارد. در نهایت رشد عقاب را باید نقطه قوتی در عملکرد تولیدی کرمان موتور دانست. نقطه قوتی که زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که همراه با توسعه زنجیره تامین داخلی، به بهبود گردش سایر محصولات و کاهش وابستگی تولید به عوامل خارجی نیز منجر شود. اما آمار 6 ماهه مشخص است: ایگل رشد کرده اما کل تولید کرمان موتور همچنان با افت 52 درصدی مواجه است.