گروه بازار، آب و انرژی: آیا قیمت بنزین افزایش می یابد؟ این سوالی است که تقریباً هر چهارشنبه در دوران حیات دولت بعد از شروع دولت چهاردهم از آقای وزیر پرسیده می شود. این در حالی است که پاک نژاد هر بار اعلام کرده است که برنامه ای برای افزایش قیمت بنزین وجود ندارد اما به نظر می رسد جامعه همواره نگران تصمیم گیری جدید در حوزه سوخت است. البته تردیدی نیست که اظهارات رئیس جمهور و معاون اول و حتی برخی کارشناسان درباره لزوم آزادسازی قیمت ها بی ارتباط نیست. لازم به ذکر است که تجربه سال های گذشته نیز دلیل خوبی برای این نگرانی است.
دولت کاری جز افزایش قیمت برای مدیریت مصرف ندارد
برخلاف بسیاری از مسئولان که راه مقابله با رشد مصرف و کمبود شدید بنزین را آزادسازی قیمت ها می دانند، مجلس بخش خصوصی راه دیگری برای مدیریت مصرف ارائه می دهد. آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه دولت برای مدیریت مصرف چیزی جز افزایش قیمت بلد نیست، به بازار می گوید: واقعیت تلخ این است که دولت ها هیچ شناختی از مدل های مالی ندارند. کنترل مصرف سوخت با این حال، حل مشکل عدم تعادل سوخت با اجرای مدل های مالی جدید بسیار آسان است.
نگاهی به تجربه سال های گذشته نشان می دهد که دولت هر زمان که با بحران مواجه می شود تصمیم به تغییر قیمت می گیرد. اما مشکل اینجاست که پس از افزایش بی برنامه قیمت، دولت ها مجبور می شوند بحران ناشی از این تصمیم را به شیوه های دیگری مدیریت کنند. با این حال، راه های زیادی برای مدیریت مصرف بنزین وجود دارد
وی می گوید: نگاهی به تجربه سال های گذشته نشان می دهد که دولت هر زمان که با بحران مواجه شد تصمیم به تغییر قیمت می گیرد. اما مشکل اینجاست که پس از افزایش بی رویه قیمت ها، دولت ها مجبور می شوند بحران های ناشی از این تصمیم را به شیوه های دیگری مدیریت کنند. با این حال، راه های زیادی برای مدیریت مصرف بنزین وجود دارد.
رئیس کمیسیون انرژی بخش خصوصی مجلس در خصوص پیشنهاد اتاق بازرگانی برای مدیریت مصرف بنزین گفت: پیشنهاد ما این است که برنامه ریزی چند ساله برای این امر انجام شود. به طوری که دولت در سال اول برنامه 90 میلیون لیتر بنزین 28 میلیون خانوار را با قیمت حمایتی عرضه می کند. این در حالی است که بنزین مربوط به حمل و نقل عمومی باید به صورت ویژه قیمت گذاری شود. قیمت باقیمانده سوخت مصرفی باید با نرخ آزاد محاسبه شود. یعنی 85 درصد عرضه بنزین در سال اول حمایتی خواهد بود.
نجفی کارشناس انرژی: برای مدیریت مصرف بنزین و مقابله با تعارض باید برنامه ریزی چند ساله انجام شود. به طوری که دولت در سال اول برنامه 90 میلیون لیتر بنزین 28 میلیون خانوار را با قیمت حمایتی عرضه می کند. این در حالی است که بنزین مربوط به حمل و نقل عمومی باید به صورت ویژه قیمت گذاری شود. قیمت باقیمانده سوخت مصرفی باید با نرخ آزاد محاسبه شود. به عبارت دیگر 85 درصد عرضه بنزین در سال اول حمایت خواهد شداز
وی ادامه داد: در سال دوم میزان بنزین حمایتی حدود 70 درصد خواهد بود. یا حتی کمتر از آن یعنی می تواند 68 درصد باشد. در سال سوم، ما نظریه ماتریس خود را ارزیابی می کنیم تا این طرح موثرتر باشد. در عین حال میزان حمایت دولت از قیمت بنزین به 54 درصد و مابقی به قیمت آزاد محاسبه می شود. البته همزمان با اجرای طرح باید شرایط مدیریت مصرف بنزین در کشور فراهم شود و خودروسازان موظف به تولید و عرضه خودروهایی با مصرف سوخت پایین هستند.
نجفی در پاسخ به این سوال که قیمت بنزین در این مدل چقدر خواهد بود، گفت: در مدل های تعریف شده ما بنزین 20 هزار تومان، 25 هزار تومان و 30 هزار تومان است.
واگذاری تعیین قیمت به سیستم بازار رقابتی
در این میان کارشناسانی نیز معتقدند که دولت باید از دستور قیمت ها دست بردارد. موسی قان نژاد کارشناس اقتصادی که معتقد است عقلانیت در اقتصاد مستلزم سپردن تعیین قیمت ها به سیستم بازار رقابتی است، می گوید: نبود نگاه منطقی در سیاست های انرژی باعث شده کشوری با ذخایر عظیم نفت و گاز در جهان تبدیل به یک کشور شود. واردکننده بنزین و سالیانه میلیاردی برای آن خرج کنید!
غنی نژاد: این رفتار و گفتار مسئولان مربوطه که مدام می گویند دولت برنامه ای برای اصلاح قیمت ها ندارد صحت ندارد. باید صریح و بدون لکنت به مردم گفت که این وضعیت قیمتی به ضرر عوام است و فقط به نفع عده ای ثروتمند چند خودرو و البته قاچاقچی سوخت است.
او می گوید این رفتار و گفتار مسئولان مربوطه که مدام می گویند دولت برنامه ای برای اصلاح قیمت ها ندارد، صحت ندارد. باید صریح و بدون لکنت به مردم گفت که این وضعیت قیمت ها به ضرر عوام است و فقط به نفع عده ای ثروتمند چند خودرو و البته قاچاقچیان سوخت است. تردیدی نیست که در شرایط کنونی اصلاح اساسی قیمت ها باید همزمان با اقدامات جبرانی برای اقشار کم درآمد انجام شود. اما طراحی یک برنامه جامع در این زمینه ممکن است بسیار زمان بر باشد.
مصرف بالای بنزین با وجود پایان تابستان
آمارهای رسمی نشان می دهد مصرف بنزین در وضعیت نگران کننده ای قرار دارد. کرامت ویس کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی در تازه ترین اظهار نظر خود میانگین مصرف روزانه بنزین را از ابتدای امسال تا هفتم مهرماه 124.5 میلیون لیتر اعلام کرد که نسبت به مدت مشابه 7.2 درصد است. سال گذشته با 116 میلیون لیتر. افزایش یافته است
حتی پایان تابستان هم نتوانست کمک زیادی به کاهش مصرف کند. به طوری که بر اساس آمار منتشر شده از سوی شرکت پخش و پالایش فرآورده های نفتی، میانگین مصرف در هفته اول مهر حدود 128 میلیون مترمکعب بوده است. یعنی حدود 18 میلیون متر مکعب بیشتر از میزان بنزین تولیدی کشور مصرف می شود. دولت برای جبران این کسری و تامین بخشی از نیاز کشور از بنزین وارداتی مجبور به واردات است. با این حساب می توان گفت دولت بنزینی را که واردات آن حدود 50 هزار تومان هزینه دارد را با بهترین قیمت 3 هزار تومان در کشور به فروش می رساند که طبق اظهارات رئیس جمهور هیچ منطق اقتصادی ندارد.