محمدعلی فرخ مهر رئیس جامعه هتلداران تهران با اشاره به کاهش درآمد هتل ها و افزایش شدید هزینه ها می گوید: در ماه های گذشته هتلداران مجبور شده اند از ذخایری که برای استهلاک و نوسازی مجموعه های خود در نظر گرفته اند برای تامین هزینه های جاری استفاده کنند.
به گفته وی، ادامه این شرایط بدون حمایت دولت به ویژه در آستانه عید و زمان پرداخت حقوق، پاداش و مزایای کارکنان می تواند چالش های جدیدی را برای این بخش ایجاد کند.
* آقای فرخ مهر! با توجه به شرایطی که در ماه های اخیر به دلیل جنگ، محدودیت های پروازی و تشدید تحریم ها ایجاد شده است، وضعیت فعلی صنعت گردشگری را چگونه ارزیابی می کنید؟ گردشگری برای بقا یا…
من نمی گویم گردشگری به طور کامل نابود شده است. هنوز گردشگری داخلی داریم. پروازهای داخلی نیز وجود دارد. ببینید تهران همیشه شرایط متفاوتی داشته است. تهران اساسا یک شهر تجاری و یک پایتخت تجاری است. درآمد اصلی هتلداران تهران از نمایشگاه ها، سمینارها، مهمانی های دولتی، بازدیدهای دولتی و شرکت ها تامین می شود.
زمانی که شرایط عادی باشد، شرکت ها فعالیت می کنند و در مواقعی که تحریم وجود ندارد، معاملات انجام می شود و رفت و آمد به مرکز شرکت در تهران انجام می شود. از این نظر تهران در حال حاضر وضعیت خوبی ندارد.
شرکت های داخلی هم رفت و آمد می کنند، اما وقتی شرکت های خارجی و طرف های خارجی با هم مبادله و تعامل نداشته باشند، عملا بخشی از این فعالیت ها از بین می رود.
اما در بحث گردشگری داخلی به دلیل تعطیلی پروازها و یا افزایش هزینه ها شرایط دیگری شکل گرفته است. درست است که شرایط اقتصادی مردم بسیار بد شده است، اما به هر حال هنوز ترافیک داخلی، بین شهری و بین استانی وجود دارد.
مثلاً اگر قبلاً تصمیم داشتم به خارج از کشور سفر کنم و الان امکانش نیست، ممکن است تصمیم بگیرم چهار سفر داخلی داشته باشم. اگر شرایط اقتصادی اجازه ندهد آن چهار سفر را به دو سفر داخلی تقلیل می دهم. بنابراین گردشگری داخلی همچنان وجود دارد.
اگر زیرساخت های شهرهای توریستی ما مناسب باشد شاهد این تحرکات خواهیم بود. این را هر هفته در گیلان، مازندران و گلستان می بینیم. در استان هایی مانند اردبیل نیز شاهد این وضعیت هستیم.
در جنوب کشور اما شرایط تا حدودی متفاوت بود. هوا گرم بود و اکنون متاسفانه شرایط به گونه ای است که به دلیل درگیری ها از تعداد مسافران کاسته شده است. به طور کلی گردشگری از ابتدای این شرایط تا به امروز آسیب دیده است. اما همچنان نابود شده است.
گردشگر خارجی تقریباً از بازار خارج شده است
* اگر بخواهیم به طور خاص در مورد گردشگری خارجی صحبت کنیم، این بخش چقدر آسیب دیده است و کمبود گردشگر خارجی چه تاثیری بر وضعیت هتل ها و اقتصاد گردشگری داشته است؟
گردشگری خارجی آسیب جدی دیده است. به عنوان مثال، اگر مجموعه ای از گردشگران خارجی درآمد ماهانه خاصی داشتند، اکنون این تعداد دیگر وجود ندارد.
در هتل ها بخشی از درآمد مربوط به مهمانان خارجی و بخشی مربوط به مهمانان داخلی است. در مجموع الان برای استان های مختلف گردشگر خارجی نداریم. با توجه به اینکه تهران یک شهر تجاری است، علاوه بر کاهش فعالیت تجاری، گردشگران خارجی مانند گذشته وجود ندارد. قبلاً گردشگران خارجی برای بازدید از پایتخت کشور می آمدند، اما اکنون بازدیدکننده خارجی زیادی نداریم. عمدتاً وقتی گردشگر خارجی وارد کشور می شود، در واقع پول و ارز وارد کشور می شود. فرقی نمی کند این گردشگر در استان اردبیل خرج کند یا به گلستان برود. در نهایت ورود گردشگران خارجی به معنای جذب ارز است.
طبیعی است که گردشگر وارد کشور شود. الان تجار، شرکت کنندگان در نمایشگاه ها و سمینارها مثل قبل نمی آیند و به همین دلیل شرایط هتل ها هم در تهران و هم در کشور بسیار بد است.
هتل ها فقط بر اساس درآمد و هزینه های خود عمل می کنند
* در این شرایط میزان فعالیت و وضعیت مالی هتل ها چگونه است؟ آیا هتل ها هنوز هم می توانند هزینه های جاری خود را پوشش دهند؟
اگر بخواهیم از نرخ اشتغال صحبت کنیم، شرایط مناسب نیست. مهم است که هتل ها بتوانند درآمد و هزینه های خود را تامین کنند.
در این مدت هتل ها استهلاک خود را خورده اند. یعنی پولی را که به عنوان ذخیره گذاشته ایم برای نوسازی، تعمیر و استهلاک مجموعه صرف هزینه های جاری کرده ایم. همه هتلداران کم و بیش درگیر همین وضعیت هستند. متاسفانه دولت هم کمکی نکرده است. هیچ کمکی از سوی دولت صورت نگرفته است. ما حتی درخواست کردیم که از هتل ها دلجویی کنیم و در بحث آب، برق، گاز، بیمه و مواردی از این دست به آنها فضای تنفسی بدهیم. مثلاً فرض کنید سه ماه پرداخت نکنید و بعد از سه ماه اگر شرایط بهتر شد، این سه ماه را به صورت اقساطی یا با شرایط تخفیف پرداخت کنید، اما این مشارکت ها انجام نشده است.
فشار مالیات در زمانی که هتل ها با مشکل نقدینگی مواجه هستند
ملک علاوه بر عدم همکاری، یک سری مطالبات از گذشته دارد و برای دریافت آن فشار وارد می کند. اساساً در شرایط فعلی چنین کاری نباید انجام شود.
الان که اوضاع خوب نیست و هتل ها با مشکل مالی و مسائل مختلف مواجه هستند، املاک یا سایر بخش ها باید کمی مماشات کنند، اما این اتفاق نمی افتد.
نگرانی هتلداران از پرداخت حقوق و پاداش شب عید
اگر دولت کمک کند، وضعیت می تواند بهتر شود. بالاخره به عید نزدیک می شویم و در این مرحله کارمندان عیدی می خواهند، پاداش می خواهند، سنوات دارند و مرخصی شان هم باید محاسبه شود. اگر دولت کمک کند اتفاقات خوبی می افتد. مثلا به هتلداران وام بدهید تا حداقل عیدی و مطالبات کارمندان خود را بپردازند. اگر این کار انجام نشود در رابطه با پرسنل به دلیل بی پولی با چالش مواجه خواهیم شد.
درآمد کاهش یافته اما هزینه ها 10 برابر و حتی 50 برابر شده است
* آیا می توان برآوردی از میزان خسارت وارده به جامعه هتلداران تهران ارائه کرد؟ میزان درآمد نسبت به گذشته چقدر کاهش یافته است؟
ضرر را باید این گونه دید که درآمد ما کم شده اما هزینه های ما 10 برابر و در برخی موارد حتی 50 برابر شده است.
اگر بخواهیم میزان خسارت را نسبت به گذشته بسنجیم، سودی که قبلا داشتیم دیگر وجود ندارد، اما اکنون 20 تا 30 درصد از ارزش ذخایر خود را مصرف می کنیم. یعنی از ذخیره استهلاک و پولی که زودتر کنار گذاشته ایم برای ادامه فعالیت استفاده می کنیم.
اگر بخواهیم نسبت به زمانی که شرایط عادی بود محاسبه کنیم، الان 100 درصد ضرر کرده ایم. هم درآمدمان کم شده و هم هزینه هایمان زیاد شده است.
این افزایش هزینه شامل همه چیز از حقوق گرفته تا خرید تجهیزات و تعمیرات می شود. مثلاً 170 میلیون تومان برای تعمیر پمپی که با هزینه بسیار کمتری تعمیر می کردیم، پرداخت کرده ایم.
راه حل عادی سازی روابط و رفع محدودیت هاست
*با توجه به این شرایط از دید شما راه برون رفت صنعت گردشگری و هتلداری از این وضعیت چیست؟ چه اتفاقی باید بیفتد تا دوباره شاهد رونق گردشگری، حضور گردشگران خارجی و افزایش فعالیت هتلداری باشیم؟
راه حل این است که کشور به سمت صلح حرکت کند و در هر صورت روابط خوبی شکل می گیرد و ارتباطات بهبود می یابد. در آن صورت، محدودیتهای هوایی و تحریمها نیز میتوانند حذف شوند. وقتی تحریم ها برداشته می شود، کالاها به صورت رقابتی وارد کشور می شوند، کشورهای خارجی برای سرمایه گذاری در بخش های مختلف می آیند و رونق بسیار خوبی شکل می گیرد.
همه این مسائل در نهایت به سیاست های دولت و دولتمردان برمی گردد. شرایط برای مردم بسیار سخت شده است و باید شرایط را به گونه ای مدیریت کرد که مسائل در آرامش حل و فصل شود.
باکوی گذشته با باکوی امروزی متفاوت است
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، مشکلات همچنان ادامه خواهد داشت. نمونه هایی از کشورهایی را دیده ایم که شرایط آنها در دوره های مختلف تغییر کرده است. باکوی گذشته با باکوی امروز متفاوت است.
خوشبختانه مردم ما ثابت قدم، میهن پرست و پای کار ایستاده اند، اما این موضوع هم زمان می برد. به تدریج، ذخایر رو به اتمام است. بنابراین، به ته دیگ می رسد.
اگر من به عنوان یک هتلدار تا به امروز پس انداز داشته باشم و آن را چه در حساب پس انداز و چه به صورت سپرده نگهداری کرده باشم، این منابع در نهایت تمام می شود. بنابراین باید این مسائل را از طریق تعامل و مذاکره برای برقراری صلح حل کنند. اگر این اتفاق بیفتد طبیعی است که وضعیت هم بهتر شود.
در این شرایط دولت باید کار را به بخش خصوصی بسپارد
* اگر فرض کنیم شرایط سیاسی و بین المللی در کوتاه مدت تغییر نمی کند، برای مدیریت شرایط موجود در جهت افزایش تاب آوری صنعت گردشگری چه باید کرد؟
اگر قرار است امروز و با این شرایط شرایط مدیریت شود، دولت باید کوچک شود و کار را به بخش خصوصی بسپارد تا بخش خصوصی بتواند خودش را مدیریت کند.
متاسفانه در کشور ما بسیاری از امور زیر نظر دولت است. اینها مسائل دولتی است و مدیران دولتی آن را مدیریت می کنند.
حتی زمانی که شرایط اقتصادی خوب بود، در برخی موارد مدیریت به درستی انجام نمی شد. الان هم در شرایط بحرانی عملا توانایی مدیریت بحران وجود ندارد. اگر امور به بخش خصوصی واگذار شود، بخش خصوصی بهتر از دولت حتی برای حفظ منافع خود و مقاومتر بودن بحران را مدیریت میکند.