امید محمدی; بازار گروه خودرو: بازار خودروهای وارداتی با نوسانات قیمتی و عدم اطمینان در چشم انداز عرضه مواجه است که مشکلات عرضه ارز، محدودیت حمل و نقل و تاخیر در ورود خودروها، فرآیند واردات را با چالش هایی مواجه کرده است. از سوی دیگر تغییر قوانین واردات و تاکید بر توان مالی شرکت ها و داشتن شبکه خدمات پس از فروش می تواند ترکیب واردکنندگان و نحوه تخصیص ظرفیت واردات را تحت تاثیر قرار دهد. در این میان با وجود تنوع بیشتر منابع تامین خودرو، این سوال همچنان مطرح است که آیا افزایش واردات می تواند به تعدیل قیمت ها و بهبود شرایط بازار منجر شود یا محدودیت های موجود مانع از تحقق این هدف می شود؟ برای بررسی وضعیت واردات، عوامل موثر بر قیمت خودروهای خارجی و تغییر منابع عرضه، با جواد میرآفتابی، کارشناس صنعت خودرو گفت وگو کرده ایم.
یکی از موضوعات مهم در فرآیند واردات خودرو، فاصله بین مجوزهای صادر شده و تعداد خودروهایی است که شرکت ها واقعاً به کشور وارد کرده اند.
* روند واردات خودرو و وضعیت عرضه در بازار را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا تغییر سیاست های وارداتی می تواند منجر به بهبود شرایط بازار شود؟
یکی از موضوعات مهم در فرآیند واردات خودرو، فاصله بین مجوزهای صادر شده و تعداد خودروهایی است که شرکت ها واقعاً به کشور وارد کرده اند. در سال گذشته برخی از شرکت ها مجوز واردات با سقف مشخصی دریافت کردند اما واردات آنها بسیار کمتر از ظرفیت پیش بینی شده در مجوزها بود. به عنوان مثال ممکن است شرکتی با توجه به مجوز و ظرفیت تعیین شده تعداد قابل توجهی خودرو وارد کند اما در عمل فقط بخشی از آن را وارد کند. از سوی دیگر برخی از شرکت های دارای مجوز زیرساخت کافی برای ارائه خدمات پس از فروش نداشتند و فعالیت آنها بیشتر بر جنبه تجاری متمرکز بود. به نظر می رسد در سیاست جدید بیشتر به توان واقعی شرکت ها توجه شده است; یعنی داشتن شبکه خدمات پس از فروش و توان مالی قبل از تخصیص ظرفیت واردات باید مورد ارزیابی قرار گیرد. بر این اساس شرکت ها باید با ارائه مدارک بانکی به وزارتخانه مربوطه توان مالی خود را ثابت کنند تا ظرفیت واردات آنها با توجه به امکانات و توان اجرایی آنها مشخص شود. چنین رویکردی می تواند به کاهش شکاف بین مجوزهای صادر شده و واردات واقعی کمک کند. البته نتیجه نهایی نیز به اجرای قوانین و میزان تسهیل فرآیندهای اجرا بستگی دارد.
وقتی عرضه ارز و حمل و نقل خودرو با محدودیت مواجه می شود، نمی توان انتظار داشت که افزایش عرضه به سرعت اتفاق بیفتد و فشار نزولی قابل توجهی بر قیمت ها وارد کند.
* با توجه به افزایش قیمت خودروهای وارداتی، چه زمانی می توان انتظار کاهش قیمت را در این بازار داشت؟
در شرایط فعلی نمی توان با قطعیت از کاهش قیمت خودروهای وارداتی صحبت کرد. یکی از مشکلات اساسی تامین ارز مورد نیاز برای واردات است. بخشی از فرآیند تامین مالی واردات از منابعی که شرکت ها در خارج از کشور دارند انجام می شود و هزینه نهایی نیز متاثر از نرخ ارز و شرایط تامین مالی است. در کنار بحث ارز، حمل و نقل و زمان بندی نقل و انتقال خودرو نیز به یکی از چالش های واردات تبدیل شده است. محدودیت در ظرفیت حمل و نقل، به ویژه در بخش حمل و نقل ریلی، می تواند ورود وسایل نقلیه را به تاخیر بیندازد. بر اساس شرایطی که در حال حاضر با آن مواجه هستیم، ممکن است ظرفیت های موجود پاسخگوی همه خواسته های شرکت ها نباشد و این موضوع بر برنامه ریزی برای واردات و تحویل خودرو تاثیر بگذارد. وقتی عرضه ارز و نقل و انتقال خودرو محدود می شود، نمی توان انتظار داشت که افزایش عرضه به سرعت اتفاق بیفتد و فشار نزولی قابل توجهی بر قیمت ها ایجاد کند. حتی شرکت هایی که منابع مالی لازم را دارند، به دلیل محدودیت های حمل و نقل، ممکن است نتوانند خودروهای خود را در زمان مورد انتظار وارد کنند. این وضعیت علاوه بر تاثیر بر قیمت می تواند باعث افزایش نارضایتی مشتریان به دلیل تاخیر در تحویل خودرو شود.
* هنوز هم خودروهای وارداتی عمدتاً از چین تامین می شود یا مبادی واردات متنوع شده است؟
واردات خودرو دیگر محدود به محصولات ساخت چین نیست و خودروهایی از کشورهای دیگر از جمله ژاپن و بلژیک نیز وارد بازار ایران می شود. بنابراین تنوع نسبت به قبل از نظر مبدا تولید و محل عرضه خودروها بیشتر است. اما برای ارزیابی دقیق این روند، باید بین کشور سازنده خودرو و کشور یا بازاری که خودرو از آن خریداری شده است، تمایز قائل شد. واردات خودرو از بلژیک یا هر کشور دیگری لزوماً به این معنی نیست که خودرو در آن کشور تولید شده است. لازم به ذکر است خرید از طریق شرکت مادر انجام نمی شود و اکثر خودروها از بازار سایر کشورها و یا با واسطه تهیه و وارد می شوند. این موضوع از نظر هزینه خرید، اصالت خودرو، دسترسی به قطعات و امکان ارائه خدمات پس از فروش حائز اهمیت است. بنابراین تنوع منابع وارداتی به تنهایی کافی نیست و نحوه تامین خودرو و پشتیبانی خدماتی آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.