خزر خشک می‌شود؟

در روزهای اخیر اخباری به سرعت در فضای مجازی منتشر می شود که 70 سال دیگر دریای خزر مانند دریاچه ارومیه خشک می شود. این خبر که شوکه کننده ای برای شهروندان بود موجی از نگرانی را ایجاد کرد و آنها به شدت به دنبال صحت این موضوع هستند.

به گزارش ایرنا، کارشناسان ممتاز محیط زیست کشور این ادعا را رد کردند و به همه ایرانیان اطمینان دادند که دریای خزر برای آنها جاودانه خواهد ماند.

آنها معتقدند دریای خزر با عمق 1.35 متری و حجم آب آن 5 برابر خلیج فارس، تحت هیچ شرایطی با دریاچه ارومیه که عمق آن بین 3 تا 6 متر است قابل مقایسه نیست. و این دریا را نمی توان خشک کرد.

دریای خزر دارای دو حفره بسیار بزرگ در وسط و جنوب آن است که بسیار تعجب آور است بنابراین خشک شدن دریای خزر منتفی است. کارشناسان ضمن تایید ادامه روند قهقرایی آب دریای خزر اجازه می دهند در چند سال آینده سواحل خزر کیلومترها به عمق این دریا نفوذ کند اما دریای خزر به طور کامل خشک نشود.

آنچه باعث نگرانی نخبگان زیست محیطی شد، فروپاشی بیلان آبی دریای خزر به دلیل احداث سدهای متعدد بر روی رودخانه ولگا است که بزرگترین رودخانه اروپاست و حدود 84 درصد از آب دریای خزر را تامین می کند.

نوسانات آب برای همه دریاچه های جهان یکسان است که بستگی به ورودی آب رودخانه ها و شدت تبخیر این دریاچه ها دارد و الگوی متفاوتی با آب های آزاد دنیا دارند که بر خلاف دریاچه ها بالا می آیند. به دلیل ذوب شدن یخ های قطبی

در دهه 60 سطح آب دریای خزر به حدی بالا رفت که وزارت کشور مجبور به ساخت موج شکن هایی در امتداد ساحل با سنگ های فراوان شد و اکنون به دلیل عقب نشینی آب های دریای خزر، تمام آن سواحل متحول شده است. داخل پارکینگ ماشین و صخره ها خارج از دریا باقی می مانند.

کارشناسان معتقدند با کاهش ورودی آب از رودخانه ها به این دریاچه، تمام دریاچه های جهان دچار اختلال می شوند و سطح آب کاهش می یابد.

تعادل بارندگی و تبخیر در دریاچه ها همیشه منفی است و میزان تبخیر آب بسیار بیشتر از بارشی است که در سطح دریاچه می بارد و خزر نیز از این امر مستثنی نیست.

اما آنچه دغدغه جدی این کارشناسان است صرف هزینه برای توانبخشی بدون در نظر گرفتن مطالعات است. آنها معتقدند میلیاردها دلار برای احیای دریاچه ارومیه هزینه شد و مانند سرمایه گذاری در سیستان و بلوچستان هیچ دستاوردی نداشته است.

این کارشناسان پیش بینی کردند با توجه به شواهد موجود و قهقرایی های پی در پی به دلیل کاهش ورودی آب ولگا برای خزر، بدون مطالعه نباید پول پاشیده شود.

کارشناسان بر این اصل تاکید دارند، با توجه به روند فعلی در 20 سال آینده خلیج گرگان و میانکاله بسیار عقب نشین و خشک خواهند شد و با ریختن بی هدف هیچ نتیجه ای حاصل نمی شود.

آنها معتقدند باید مطالعه دقیقی انجام شود و این تحقیقات به یک سیاست کلی تبدیل شود و در نهایت چاره ای اندیشیده شود که این پول را چگونه خرج کنیم تا در 20 سال آینده پشیمان شویم.

خزر نمی میرد

یک فوق دکتری مهندسی عمران – محیط زیست از آمریکا در گفتگو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: دریای خزر با عمق یک هزار و 35 متری در هیچ شرایطی مانند دریاچه ارومیه خشک نمی شود.

دکتر عزیر عبسی بیان کرد: سطح آب دریاچه ارومیه بین سه تا شش متر بوده و دریای خزر که پنج برابر خلیج فارس آب دارد هرگز خشک نمی شود.

وی ادامه داد: اگرچه آب خزر به ویژه در شرق این دریا در گلستان فروکش می کند اما کیلومترها به سمت دریا می رود اما خزر خشک نمی شود.

وی بیان کرد: دریای خزر دارای 2 چاله آب در قسمت میانی و جنوبی دریا است که بحث خشک شدن این دریا کاملا منتفی است.

این استاد کارشناس محیط زیست کشور نیز نوسانات آب دریاچه ها را دلایل مختلفی عنوان کرد که به هم خوردن سطح آب مهمترین عامل نارضایتی است.

ولگا، عامل اصلی پسرفت

این فارغ التحصیل رشته محیط زیست از آمریکا در ادامه بیان کرد: با توجه به اینکه ولگا به عنوان بزرگترین رودخانه اروپا تامین کننده 84 درصد آب دریای خزر است، ساخت سطوح مختلف در سال های اخیر دلیل اصلی این امر است. عدم تعادل آب در دریای خزر

ابسی افزود: تبخیر آب در تمامی دریاچه های جهان بیشتر از نزولات جوی است که در سطح دریاچه می بارد و خزر نیز از این بیلان منفی بارش و تبخیر مستثنی نیست.

وی بیان کرد: شواهد موجود حاکی از آن است که عقب نشینی آب خزر ادامه دارد و در 20 سال آینده به ویژه در شرق مازندران و استان گلستان کیلومترها از ساحل به سمت دریا پیش می رود.

وی با بیان اینکه وضعیت خلیج گرگان و خلیج میانکالا در 20 سال آینده بدتر از وضعیت فعلی خواهد بود، گفت: هر طرحی که برای جلوگیری از پسرفت خزر اتخاذ شود باید بررسی و به سیاست تبدیل شود.

این استاد دانشگاه افزود: دریاچه های جهان در طول تاریخ نوسانات زیادی خواهند داشت، چنانکه در دهه 60 آب دریای خزر به گونه ای بالا رفت که بسیاری از شهرهای ساحلی را بلعید و به ناچار وزارت کشور برنامه ریزی های بزرگی برای ایجاد آن انجام داد. موج شکن ها و موج شکن ها در ساحل ایجاد کردند.

پرتاب پول ممنوع

دکتر عبسی همچنین گفت: باید از تجربیات تاریخی در حوزه محیط زیست درس بگیریم و برای خزر تکرار نکنیم مثل احیای دریاچه ارومیه و سیستان و بلوچستان که میلیاردها دلار بی مورد هزینه شد و نتیجه ای حاصل نشد.

وی تصریح کرد: برای خزر صرف میلیاردها هزینه به تنهایی موثر نخواهد بود و نمی تواند از پسرفت آب خزر جلوگیری کند، باید از آن پرهیز کنیم.

یکی از اعضای هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل تصریح کرد: آنچه در شرایط کنونی ضروری است بررسی دقیق و تبدیل آن به یک سیاست منطقی است که هزینه های غیرضروری برای کشور ایجاد نکند.

این دکترای محیط زیست تصریح کرد: دریای خزر نه مانند دریاچه ارومیه خشک می شود و نه در شرایط فعلی باقی می ماند، بلکه قهقرایی ها ادامه خواهد داشت.

بر اساس مطالعه ای که در سال 2017 انجام شد، مشخص شد که آب خزر تا سال 2050 کاهش خواهد یافت و به گفته کارشناسان، این کاهش به دلیل تغییرات اقلیمی است که احتمال افزایش آن وجود دارد، در حالی که حدود 50 درصد کاهش آب دریای خزر به دلیل کاهش است. به تبخیر سریع آب در آن باز خواهد گشت و اگر این روند با این سرعت ادامه یابد، 20 تا 25 درصد از مساحت خزر در قسمت شمالی که سواحل روسیه را در بر می گیرد، کاهش می یابد.

همچنین نتایج این بررسی ها نشان داده است که تنها در سال های 1393 تا 1400، سطح آب دریای خزر حدود 50 سانتی متر کاهش یافته که این امر منجر به عقب نشینی دریا از 10 متر به 100 متر در سواحل مختلف شده است.

مطالعات و اندازه‌گیری‌های دقیق زمین که در ایستگاه‌های اصلی ساحلی دریای خزر انجام شد، باعث افزایش چشمگیر وسعت ساحلی در بیش از 850 کیلومتری سواحل شمالی کشور شد و کارشناسان معتقدند: با تشدید با کاهش آب، شاهد پسرفت بیشتر دریا و خروج بخش خواهیم بود. ما در آینده ای نه چندان دور بخش عمده ای از بستر دریا خواهیم بود.