تک‌نرخی کردن «ارز» به چه قیمت؟!

روزنامه همه میهن در روزهای اخیر با تیتر «بیگانگان و مخالفان سرکوب ارزی» از سیاست تک نرخی شدن ارز دفاع کرد، سیاستی که بدون در نظر گرفتن مبانی و تبعات آن باعث تشنج در بازار شده و افکار عمومی را به همراه خواهد داشت. نارضایتی

پیدایش اندیشه اصلاح یا تحول در ساختار و بنیان های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ناشی از ناکارآمدی نظام و ضعف در الگوی اتخاذ شده است. به عبارت دیگر عواملی مانند رانت و فساد کارایی لازم را کاهش داده و منجر به تغییرات فوق می شود. اما تصمیماتی که یکبار برای همیشه و بدون طی شدن روندی منطقی به جامعه تحمیل می شود، عواقب آن را در نظر نمی گیرد و احتمال آسیب را افزایش می دهد.

به نظر می رسد؛ مسولان اقتصادی بدون توجه به «پایه‌گذاری» و فراهم کردن زمینه‌های لازم، درصدد تک نرخی شدن ارز هستند. سیاستی که در نتیجه اجرای آن بازار را «شوک» کرده و باعث انفجار قیمت شده است.

به گواه تاریخ، اصلاح و تغییر راه آهن اقتصادی در شرایط پایدار قابل قبول است. به عبارت دیگر در شرایط باثبات، جامعه همراه با تحول حرکت می کند و نارضایتی از تصمیم در قالب احساسات سیاسی ظاهر نمی شود.

با توجه به مطالب فوق، پی سازی مقدم بر اجرا است، پی سازی نیز نیازمند شرایط پایدار است.

به عنوان مثال تغییر قیمت بنزین در سال 94 به دلیل ثبات شرایط و اقدامات لازم در زمینه توسعه زیرساخت ها، به هیجانات سیاسی منجر نشد. این در حالی است که افزایش قیمت بنزین در سال 98 در فضای ملتهب کشور به بحران – و علاوه بر آسیب رساندن به اعتماد مردم – منجر شد، هزینه های زیادی را به کشور تحمیل کرد. در همین رابطه روزنامه زنجیره ای «همه میهن» با عنوان «خارجی ها و مخالفان سرکوب ارز» و بی توجهی به مبانی لازم در زمینه «تک نرخی شدن ارز» و پیامدهای این تصمیم نوشت: «در شرایطی. جایی که منتقدان سیاست ارزی دولت در روزهای گذشته چند تا به حال به وزیر اقتصاد هجوم آوردند، مجمع تشخیص نظام نیز افزایش صرافی ترجیحی را رد کرد. نرخ در بودجه 1404، دولت پیشنهاد کرده است که نرخ ارز ترجیحی بر اساس نرخ تورم طی سال آینده افزایش یابد و نرخ ارز صادراتی نفت را نیز در نظر گرفته است. 55000 تومان.

هممهان در ادامه این گزارش می گوید: آنچه باعث تاکید بر سیاست ارز تک نرخی می شود، رانت ارزهای یارانه ای است که بازدهی مطلوبی در بازار کالا نداشت و به جای رسیدن به مصرف کننده نهایی، در اواسط ماه جاری منحرف شد. اگر دولت مسعود مزکیان نتوانست ارز را در پایان چهار سال تک نرخی کند و نتوانست به هدف دست یابد، راه و گروه تامین شده است. حذف رانت و کاهش موارد فساد ارزی، باید به یاد تصمیم مجلس شناسایی و برخی نمایندگان مجلس که به نفع ارز ترجیحی ایراد کردند، به گفته وزیر اقتصاد، این راه آثار زیانبار آن را کاهش می دهد ارز چند نرخی مانند رانت، فساد، اضافه برداشت از بانک ها و تورم و افزایش ارزش پول ملی.

جنگ با “سفره خانه”

دولت با پیشنهاد افزایش نرخ «ارز ترجیحی» در بودجه 1404 به جنگ اقتصاد خانوار رفته و درصدد افزایش قیمت سبد غذایی خانوار است.

لازم به ذکر است که ارز ترجیحی برای واردات کالاهای اساسی تخصیص یافته و افزایش نرخ آن تاثیر بسزایی در زندگی مردم دارد. به عبارت دیگر افزایش نرخ ترجیحی ارز تاثیر مستقیم بر قیمت گذاری کالاهای مرتبط و اثر غیرمستقیم بر سایر کالاها خواهد داشت. این موضوع نارضایتی عمومی و بی ثباتی اقتصادی را به همراه خواهد داشت.

در هر صورت تک نرخی شدن ارز با هدف مهار تورم پیش‌بینی می‌شود، اما با حذف ارز ترجیحی نه تنها این هدف محقق نمی‌شود، بلکه دولت در یک «چرخ معیوب» یعنی افزایش دستمزدها قرار گرفته است. برای رسیدن به تورم و ایجاد نقدینگی برای این. هدف گرفتار خواهد شد.

نکته دیگر اینکه تک نرخی شدن ارز باعث نوسانات نرخ می شود، یعنی قیمت کالاها در آینده به «مدار سینوسی» بازار ارز بستگی دارد.

فغان مدعی اصلاح وضعیت ارز است

رشد افسارگسیخته نرخ ارز در هفته های گذشته امنیت روانی-اقتصادی جامعه را هدف قرار داده است. به گونه ای که باعث واکنش برخی از مدعیان اصلاحات شد و این موضوع بازتاب رسانه ای داشت.

همین موضوع روزنامه های امدلی و ابتکار را بر آن داشت تا برخلاف سایر روزنامه ها در فضای واقعی تری به بررسی موضوع رشد نرخ ارز بپردازند.

در همین رابطه روزنامه ابتکار 18 آذرماه با عنوان دغدغه اقتصادی مردم نوشت: واقعیت این است که هر چقدر هم بخواهیم از موضوع افزایش قیمت ارز پرهیز کنیم و به آن نپردازیم، مبادا جو بازار بیشتر شود. با التهاب، ما هنوز نمی توانیم چشم خود را بر روی واقعیت رشد سریع ببندیم.” قیمت ارز و طلا در بازار افزایش یافت.

روزنامه همدلی ۱۹ دی با تیتر «قطار لجام گسیخته اقتصاد» به انتقاد از وضعیت اقتصادی پرداخت و نوشت: «قیمت دلار و طلا در ایران این روزها در حال شکستن مرزهای جدید است و به ویژه دلار از مرز ۸۱ هزار تومان عبور کرده است. بسیاری از مردم و تحلیل گران به دنبال دلایل این افزایش افسارگسیخته هستند و برخی نیز به شعارهای انتخاباتی منتقدان گذشته اشاره می کنند که مدعی بودند تغییر دولت ها به دنبال دارد. تاثیر بسزایی در بهبود وضعیت اقتصادی دارد، اما آیا این وعده ها محقق شده است یا دولت فعلی مانند گذشته مشکلاتی را به دولت های گذشته نسبت می دهد؟

امدالی ادامه داد: افزایش مستمر نرخ ارز تنها به معنای گران شدن واردات و کالاهای مصرفی نیست، بلکه آثار اجتماعی و اقتصادی گسترده تری نیز به دنبال دارد و تورم افسارگسیخته قدرت خرید مردم به ویژه اقشار کم درآمد را کاهش داده است. و شکاف طبقاتی را عمیق تر کرد در چنین شرایطی بسیاری از مردم انتظار دارند که به جای ارائه راهکارها و شعارهای موقتی به بهبود معیشت مردم فکر کنند و نرخ طلا، تورم و فشارهای اقتصادی در ایران، بسیاری از مردم را به یاد چرخه ای مکرر می اندازد که دهه ها ادامه داشته است، از یک سو، دولت های مختلف با شعارهای بزرگ دست به کار می شوند و از سوی دیگر، در مواجهه با بحران ها، دست به کار می شوند. ناکارآمدی های ساختاری گذشته را مقصر بدانیم حال سوال اساسی این است که آیا دولت فعلی می تواند از این چرخه معیوب خارج شود و راه حل اساسی برای بحران اقتصادی بیابد یا مردم ایران ادامه خواهند داد؟ تا شاهد ادامه روندی باشند که هزینه های آن در نهایت بر دوش آنها خواهد بود؟

در هر صورت تک نرخی شدن ارز بدون فراهم کردن بسترهای لازم و به هر قیمتی به عنوان سیاست ارزی مدعیان اصلاحات توصیه می شود.

کیهان