هوش مصنوعی که با نام AI نیز شناخته می شود، روشی برای ساخت ابزارهای هوشمند با مدل سازی هوش انسانی است. در واقع هوش مصنوعی ابزاری است که مانند یک انسان فکر میکند و به سادهترین راه کمک میکند تا کار او را آسانتر کند، هرچند این تمام چیزی نیست که هوش مصنوعی به ما میدهد. بنابراین نمی توان انکار کرد که در کنار همه مزایا، احتمالاً معایبی نیز دارد. معایبی که گاه به دلیل ساختارهای فرهنگی باعث آسیب می شود.
این فناوری که بیش از نیم قرن است به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی بشر تبدیل شده است، شاخه وسیعی از علوم کامپیوتر است که البته همیشه به صورت فیزیکی دیده نمی شود، موضوعی که در Chat GPT شاهد آن هستیم. با این حال، کاربردهای هوش مصنوعی بسیار متفاوت و گسترده است و این روزها نقش مهمی در زندگی ما دارد. از لحظهای که تصمیم میگیریم در مورد موضوعی در گوگل جستجو کنیم تا زمانی که به دستیار صوتی تلفن همراه خود دستور پخش یک آهنگ را میدهیم، با هوش مصنوعی کار میکنیم.
البته خدمات هوش مصنوعی تنها به این موارد محدود نمی شود. تشخیص بیماری های مهم مانند نارسایی قلبی، ساخت دستیار جراح هوش مصنوعی، هشدار زودهنگام سیل، استفاده از چت ربات های روانشناس، پیش بینی وضعیت آب و هوا، مقابله با تغییرات آب و هوایی و… تنها بخشی از کارهایی است که می توان با هوش مصنوعی انجام داد. البته مانند هر فناوری دیگری، برخی افراد به دنبال استفاده های سطحی تر در این بخش هستند.
موضوعی که در دو سال اخیر باعث افزایش دانش مردم از هوش مصنوعی شده است، شروع و گسترش چت GPT است. حل مشکلات برنامه نویسی، ترجمه و ویرایش متون، پاسخ به برخی سوالات، ایجاد و ویرایش عکس و … از جمله مواردی است که با چت GPT می توان انجام داد. با این وجود، به نظر می رسد بخش خاصی از این فناوری جذاب تر شده است. بله، قسمت زرد ماجرا!
می دانیم که جذابیت موضوعات زرد به مرزهای جغرافیایی محدود نمی شود. در واقع نمی توان مدینه فاضله ای را تصور کرد که در آن هوش مصنوعی فقط برای مقاصد علمی، تحقیقاتی، سهولت کار و… استفاده شود و افرادی وجود نداشته باشند که با این فناوری صدا یا تصویر جعلی ایجاد کنند. اما در این گزارش با آن بخشی از هوش مصنوعی سروکار داریم که سرگرمی را برای ایرانیان فراهم کرده است.
برای برخی افراد گمراه کردن دیگران یک سرگرمی محسوب می شود و در این شرایط چه ابزاری بهتر از هوش مصنوعی؟ این فناوری به این افراد توانایی ایجاد تصاویر، ویدیوها و صداهای جعلی را می دهد که دیگران نمی توانند به راحتی آن ها را درست یا نادرست تشخیص دهند. البته گاهی ابعاد آن فراتر از یک سرگرمی است و می تواند چالش برانگیز باشد، چالش هایی که باعث شکل گیری اصطلاح «دیپ فیک» در دسته اخبار جعلی یا اخبار جعلی شده است.
در «جعل عمیق» با استفاده از تصویر یا صدای شخص، نسخه جعلی می سازند و صدایی را تولید می کنند که آن شخص هرگز آن را بر زبان نیاورده است یا از او فیلم و عکسی می سازند که شخص هرگز در آن حضور نداشته است. تولید محتوای جعلی برای مردم مشکل ساز است، اما صدا و تصویر بیشتر از متون نوشتاری به اشتراک گذاشته می شود و حتی کسانی که حوصله خواندن متون را ندارند به راحتی وقت خود را صرف تماشا و گوش دادن به دیگر مطالب جعلی می کنند. این محتوا در اذهان عمومی ماندگارتر است.
بیشترین تجلی آن را در اتفاقی که برای بازیگران، خواننده ها و افراد مشهور می افتد می بینیم. در واقع گاهی اوقات محتوای جعلی تولید شده توسط هوش مصنوعی آنقدر به واقعیت نزدیک است که حتی رسانه ها نیز قادر به تشخیص آن نیستند و ناگهان اخبار جعلی به تیتر یک رسانه تبدیل می شود. در چنین شرایطی فرد معروف باید با هر ابزاری که دارد صدای خود را به گوش دیگران برساند که محتوای تولید شده متعلق به او نباشد.
انتشار عکس جعلی احسان علیخانی در کنار مه لقا باقری و همچنین دستکاری تصاویر الناز شاکردوست روی تخت بیمارستان و قرار دادن چهره ترانه علیدوستی به جای او آن هم در روزهایی که خبر بستری شدن این بازیگر در بیمارستان در حال گردش بود، آخرین نمونه های استفاده از زرد هوش مصنوعی است. موضوعی که احسان علیخانی را مجبور کرد با انتشار استوری در صفحه اینستاگرامش به آن واکنش نشان دهد و بنویسد: «من عاشق انگیزه و قلب خوب این رفقا هستم و شرایط جدید را دوست دارم، وسط این وضعیت دارند ویرایش می کنند. عکس، عکس اصلی و هنرمندانه فتوشاپ و پخش می کنند، در کل صفحه و خبرگزاری منتشر می کنند و من باید یک جواب کلی بدهم: نه من نیستم، حداقل ویرایش شده ام به من بگو که شما آن را ویرایش کرده اید، پدر جان من این دوست عزیز را نمی شناسم که کسی سعی کرده من باشد.
تصویر راست واقعی
تصویر سمت چپ جعلی است
گاهی برای خوش گذرانی با هوش مصنوعی پا را فراتر می گذارند و برخی از خوانندگان متوفی را وادار می کنند که لقب «از گور برگشته» بگیرند تا انحصار انتشار قطعات موسیقی پس از مرگ او از دست مرتضی پاشایی خارج شود و به دست مرتضی پاشایی بیفتد. دست افراد دیگر رسیدن اگر نمونه ای از این اثر را در بازخوانی یکی از قطعات شادمهر عقیلی توسط هوش مصنوعی با صدای خواننده فقید دیدیم؛ قطعه ای که مدت ها فضای اینستاگرام را تسخیر کرد و به ندرت می شد ماشینی را در شهر پیدا کرد که صدای این آهنگ از آن بیرون نیاید.
البته قرار نیست همیشه استفاده نادرست از پیشرفت تکنولوژی برای سرگرمی باشد. در شرایطی که تولید محتوای جعلی روز به روز پیشرفتهتر میشود، این پلتفرم گاهی به ابزاری برای تخریب و تهدید یک فرصت تبدیل میشود. به عنوان مثال تهیه اسناد و تصاویر جعلی، ایجاد اطلاعات نادرست برای از بین بردن افراد مشهور، دستکاری اسناد مالی و … از جمله مواردی است که گروه های رقیب ممکن است با یکدیگر انجام دهند.
با این حال، ممکن است فکر کنید که شناسایی یک محتوای جعلی کار آسانی است، اما باید بدانید که گاهی اوقات محتوای جعلی آنقدر به واقعیت نزدیک است که حتی اثبات اینکه شخص در یک تصویر یا صدای منتسب به یک شخص در واقع به او مرتبط نیست. سخت است. ممکن است و در شرایطی که قانونگذاری خاصی در این زمینه وجود ندارد، برای اثبات عدم وقوع حادثه، چالش های جدی بر سر راه شخص قرار گیرد.
با این حال نمی توان انکار کرد که جعل عمیق در فیلمسازی، انیمیشن، هنری و … کاربرد مفیدی دارد و می تواند در وقت و هزینه صرفه جویی کند و غیرممکن ها را ممکن کند! به عنوان مثال با کمک هوش مصنوعی و جعل عمیق فیلمی درباره زندگی ولادیمیر پوتین – رئیس جمهور روسیه ساخته شده است و در حالی که هوش مصنوعی در آن نقش ایفا می کند، به زودی اکران می شود.
بر این اساس، در شرایطی که می توان از هوش مصنوعی حتی برای ساختن مهتاب نیز استفاده کرد، منطقی به نظر نمی رسد که آن را به قسمت سرگرم کننده محدود کنیم که البته عاری از آفت نیست. ما تکنولوژی را دست کم گرفته ایم که قرار است کارهای بسیار بزرگتری نسبت به ویرایش عکس بازیگران، صداگذاری خواننده ها و غیره انجام دهد. بنابراین، بهتر است به جای جعلی بودن یا واقعی بودن یک موضوع بی اهمیت، زود شروع کنید و هوش مصنوعی را جدی بگیرید.