به گزارش خبرفری، با وجود قدمت چشمگیر تئاتر ایران، در سال های اخیر سیاست هایی که بارها به گلایه فعالان این عرصه منجر شده، باعث شده بسیاری از شاخه های آن از جمله تئاتر جوانان به فراموشی سپرده شود. به بهانه اجرای نمایش «خانه من» با حضور بازیگران نوجوان به کارگردانی فاطمه محمدی به سراغ او رفتیم تا حال و هوای تئاتر نوجوان را جویا شویم.
آخرین خبر: چه تجربیات مشخصی در تربیت نوجوانان برای تئاتر داشتید؟
محمدی: در طول سال ها کار با نوجوانان مشخص شده است که نسل امروز نگاهی تحلیلی و منطقی برای پذیرش هر مشکلی دارد. آنها به سادگی دیالوگ و روایت را نمی پذیرند و به دنبال استدلال و حتی شواهد علمی یا حقایق تاریخی می گردند. این نگرش باعث شده است که زمان و انرژی بیشتری صرف توضیح و درک مسائل شود.
در پروژهای که اخیراً انجام شد، وقتی دختران گروه با شخصیتهای واقعی سریال مواجه شدند، علاقهمند شدند تا از منابع مختلف مانند کتابها و گزارشهای رسانهای، پیشینههای آنها را بررسی کنند. حتی گاهی به تناقضات کوچک در روایت ها اشاره می کردند و پیشنهادهایی برای اصلاح محتوا می دادند تا شخصیت ها دقیق تر و باورپذیرتر ارائه شوند. این روند اهمیت تعامل و شفافیت را در کار با نوجوانان نشان می دهد، برخلاف گذشته که پذیرش محتوا اغلب آسان تر و چالش برانگیزتر بود.
آخرین خبر: به نظر شما تئاتر جوانان چقدر در کشور پویا است؟
محمدی: تئاتر جوانان در کشور حوزه ای است که هنوز رونق جدی نداشته است اما ظرفیت بسیار بالایی دارد. اگر به عنوان یک ابزار آموزشی و فرهنگی به آن نگاه شود، می تواند تحولات شگرفی در آینده نوجوانان ایجاد کند. این هنر در سال های اخیر پویاتر شده است، اما هنوز تا رسیدن به جایگاه واقعی خود فاصله زیادی دارد.
برای رونق این رشته باید روی تربیت مربیان حرفه ای و متخصص سرمایه گذاری کرد. همچنین محتوای متناسب با دغدغه های نوجوانان تولید شود و حمایت جدی نهادهای فرهنگی، هنری و آموزشی مورد نیاز است.
تئاتر می تواند ابزاری موثر برای آموزش مهارت های زندگی، تقویت خلاقیت و شکل گیری تفکر انتقادی در نوجوانان باشد.
آخرین خبر: نگرانی شما در مورد طراحی نمایش خانه من چه بود؟
محمدی: این طرح تابستان امسال توسط خانواده امید (حوزه هنری کودک و نوجوان) با هدف دوگانه ارائه شد. یکی آموزش هنر تئاتر به گونه ای که نوجوانان در قالب کار گروهی با اصول تئاتر و نمایش آشنا شوند و این مهارت را بیاموزند و دوم توسعه هویت و آشنایی با الگوهای واقعی به طوری که طی این فرآیند، نوجوانان به شخصیت های برجسته و قهرمانان واقعی ایران و جهان تبدیل می شوند که نشان دهنده اصالت رفتاری هستند. آنها یک زن ایرانی اسلامی هستند، با هم آشنا می شدند.
نمایش «خانه من» به نویسندگی حدیقه حیدری برگرفته از زندگی زنان واقعی است که در عصر ما زندگی کرده اند. داستان ها از کتاب هایی که در دسترس عموم است، به ویژه آثار انتشارات سوره مهر الهام گرفته شده است. روایت ها درباره مقاومت، ایستادگی و نقش زنان در عرصه های مختلف زندگی شهری و روستایی بود.
یکی از عناصر خلاقانه نمایش، چیدن یک پازل در طول داستان بود که در پایان نقشه ایران را تشکیل می داد. این نمایش داستان چندین زن الهام بخش و قهرمان را روایت می کرد، از جمله:
– خانم کونیکا یامامورا (صبا بابایی) مادری ژاپنی است که اولین مادر یک شهید غیرایرانی محسوب می شود. پس از آشنایی با فرهنگ اصیل ایرانی-اسلامی، فرزندش را در راه این دیار تقدیم کرد.
– مرضیه دباغ، اولین سردار زن دوران دفاع مقدس که در کنار رزمندگی، چهره ای الهام بخش از رشادت و مادرانه به نمایش می گذارد.
این نمایش بر جنبه های مختلف زن بودن در عرصه های مختلف فرهنگی و اجتماعی تاکید داشت و هدف آن به تصویر کشیدن اصالت، شجاعت و مقاومت در قالب یک کار هنری و گروهی بود.
آخرین خبر: برای توسعه تئاتر در مدارس چه پیشنهادی دارید؟
محمدی: برای ترویج تئاتر در مدارس اولین قدم ارائه محتوای مرتبط با دغدغه های ذهنی نوجوانان است. در این راستا غذای فکری و روانی مرتبط با نیازها، سؤالات و علایق آنان تهیه شود.
در مرحله بعد خود دانش آموزان باید در مراحل مختلف پروژه ها شرکت کنند. از ایده پردازی تا طراحی صحنه و حتی تهیه لوازم تئاتر. این مشارکت نه تنها حس مالکیت و مسئولیت را در آنها تقویت می کند، بلکه باعث ایجاد پویایی و ایجاد پروژه های بیشتر می شود.
معتقدم تئاتر درمانی به نوجوان این فرصت را می دهد که احساسات خود را به صورت عملی تجربه کرده و ابراز کند. این روش ابزار مناسبی برای درک و پردازش مسائل اجتماعی و فردی برای ذهن تحلیلی و فعال نوجوانان به ارمغان می آورد.
خبرگرافی: اگر امکانات لازم را دارید، کدام دغدغه نوجوانان را موضوعی ضروری برای تولید درام می دانید؟
محمدی: تئاتر باید منعکس کننده مسائلی باشد که نوجوانان را به خود مشغول می کند. برخی از موضوعات روز که باید در تئاتر نوجوانان مورد توجه قرار گیرد، فضای مجازی و تاثیرات آن از جمله اعتیادهای روانی، اجتماعی و احتمال ایجاد، بمباران رسانه ای و فشارهای فرهنگی مانند تبلیغات سبک زندگی غربی و فرهنگ گرایش است. از جمله تب گروههای موسیقی خارجی، تأثیر فیلمها و سریالهای کرهای و روندهای محبوبی که نوجوانان به شدت با آن درگیر هستند.
پرداختن به این مسائل از طریق تئاتر می تواند ابزاری برای تبیین مسائل، ارائه دیدگاه های انتقادی و شکل دادن به افکار ذهنی در نوجوانان باشد. توجه به مسائل واقعی زندگی آنان، زمینه ساز ارتباط و اثربخشی هنر و ذهن کنجکاو نوجوانان خواهد بود.
آخرین خبر: آیا نمایشنامه های نویسندگان نوجوان را رصد کرده اید و آیا اثری در این زمینه می بینید که بتوان آن را به نمایشنامه تبدیل کرد؟
محمدی: تجربه ما در گروه هنری حسیبا با نوجوانان علاقمند به نویسندگی و نمایشنامه نویسی نشان می دهد که نوشتن حتی با ترس از ضعف می تواند به تقویت خلاقیت کمک کند. گروه ما سال هاست که از نوشته های دختران نوجوان در مساجد و محافل محلی حمایت و اجرا می کند. اکنون تعداد کمی از این نوجوانان گروه های تئاتری خود را دارند، اما در عرصه های حرفه ای، نویسنده نوجوانی که به حد مطلوب نرسیده است، هنوز شناخته نشده است.
آخرین خبر: نهادهای سرپرستی کودک و نوجوان چقدر از نمایش حمایت می کنند؟
محمدی:کانون پرورش فکری جوانان امید «باشگاه امید» که به همت حوزه هنری کودک و نوجوان راه اندازی شده است، بستری امن و مناسب را برای ارتقای فرهنگی کودکان و نوجوانان فراهم کرده است. این مرکز فرصتی استثنایی برای کشف و پرورش استعدادهای هنری در قالب های مختلف اعم از نمایش، ترانه، شعر و … ارائه می دهد که البته در بسیاری از نهادهای فرهنگی و هنری توجه و برنامه ریزی بیشتری در این زمینه احساس می شود.
نوجوانان در صورت هدایت صحیح می توانند بین نسل جدید و ارزش های فرهنگی و انسانی موفق و خلاق باشند. این هنر نه تنها یک ابزار آموزشی است، بلکه بستری برای شکوفایی خلاقیت و روحیه کار تیمی خواهد بود.