3 روز مانده به 15 مهر، افزایش موجودی کالا قطعی نشده است. 50 درصد یا 100 درصد؟
به گزارش تسنیم، تنها چند روز تا مهلت وعده داده شده برای تغییر اعتبار کالابرگ در 24 مهرماه باقی مانده است، اما رقم نهایی افزایش اعتبار و جامعه هدف این افزایش هنوز به طور قطعی مشخص نشده است.
در روزهای اخیر ارقام مختلفی برای افزایش اعتبار کالابرگ پیشنهاد شده است. بر اساس اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از افزایش حداقل 300 هزار تومانی که قبلا به عنوان کف افزایش پیشنهاد شده بود، به افزایش 50 درصدی که برآورد اولیه بانک مرکزی بود، رسید. با این حال میدری تاکید کرد که رقم نهایی بستگی به میزان منابع قابل تامین دارد و تصمیم گیری در مورد آن همچنان ادامه دارد.
بر اساس برآورد 50 درصدی، اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ به حدود یک میلیون و 500 هزار تومان افزایش می یابد. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا این افزایش برای همه ذینفعان فعلی اعمال می شود یا اینکه حمایت های بیشتری به گروه های کم درآمد اختصاص می یابد.
300 هزار تومان; افزایش کف، 50 درصد; برآورد اولیه
موضوع افزایش اعتبار کالابرگ در هفته های گذشته بارها مطرح شده است. ابتدا افزایش حداقل 300 هزار تومانی به عنوان کف افزایش اعتبار پیشنهاد شد. رقمی که اعتبار یک میلیون تومانی را به یک میلیون و 300 هزار تومان می رساند.
در ادامه بحث افزایش اعتبار 50 درصدی مطرح شد. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی همچنین اعلام کرده است که بانک مرکزی در برآورد اولیه خود رشد 50 درصدی را پیشنهاد کرده است اما رقم نهایی هنوز تایید نشده و تامین منابع یکی از عوامل تعیین کننده در تصمیم گیری نهایی است.
بر این اساس در شرایطی که تنها چند روز تا 15 مهر باقی مانده است، هنوز سه موضوع تعیین تکلیف نهایی میزان افزایش، گروه های واجد شرایط و منابع مالی اجرای طرح است.
قیمت سبد کالابرگ تقریبا دو برابر شده است
اما در سوی دیگر ماجرا، بررسی قیمت اقلام سبد کالابرگ تصویری متفاوت از افزایش هزینه های خانوار ارائه می دهد. بر اساس جدول قیمت اقلام سبد کالابرگ تهیه شده بر اساس قیمت های شهریور ماه، قیمت کل این سبد از حدود 2 میلیون و 182 هزار تومان در قیمت پایه به 4 میلیون و 289 هزار تومان در شهریور ماه افزایش یافته است.
به عبارت دیگر قیمت تمام شده این سبد حدود 2 میلیون و 107 هزار تومان افزایش یافته و رشد آن به 96.6 درصد رسیده است. یعنی هزینه خرید این مجموعه از اقلام در دوره مورد بررسی تقریبا دو برابر شده است.
البته این افزایش در همه اقلام یکسان نبوده است. در جدول مورد بررسی قیمت ماکارونی از 34 هزار تومان به 55 هزار تومان، برنج از 246 هزار تومان به 410 هزار تومان و شکر از 81 هزار تومان به 149 هزار تومان افزایش یافته است. اما در برخی اقلام، رشد قیمت بسیار شدیدتر بوده است. به گونه ای که قیمت حبوبات از 280 هزار تومان به 400 هزار تومان، روغن مایع از 93 هزار تومان به 400 هزار تومان و گوشت قرمز از 900 هزار تومان به یک میلیون و 700 هزار تومان افزایش یافته است.
در عین حال، داده های مرکز آمار نیز حکایت از افزایش شدید قیمت برخی اقلام خوراکی در سال گذشته دارد. به عنوان مثال، در مطالعه ای که بر اساس داده های مرکز آمار منتشر شد، قیمت 900 گرم روغن مایع طی یک سال 337 درصد و قیمت تخم مرغ 260 درصد افزایش یافت.
شکاف 50 درصدی بین رشد قیمت کالا و سبد غذایی
مقایسه این دو عدد یعنی افزایش احتمالی 50 درصدی اعتبار محصول با افزایش نزدیک به 100 درصدی قیمت تمام شده سبد نمونه کالا، این سوال مهم را پیش روی سیاست گذار قرار می دهد که آیا افزایش 50 درصدی می تواند قدرت خرید خانوارهای کم درآمد را در برابر افزایش قیمت مواد غذایی حفظ کند؟
اگر اعتبار فعلی کالابرگ برای هر نفر را یک میلیون تومان در نظر بگیریم، افزایش 50 درصدی آن اعتبار را به یک میلیون و 500 هزار تومان می رساند; یعنی افزایش 500 هزار تومانی. از سوی دیگر، سبد مورد بررسی در این گزارش از 2 میلیون و 182 هزار تومان به 4 میلیون و 289 هزار تومان افزایش یافته و حدود 2 میلیون و 107 هزار تومان افزایش قیمت داشته است.
البته مقایسه مستقیم این دو عدد به تنهایی به این معنا نیست که دولت باید تمام افزایش قیمت سبد را در قالب یارانه جبران کند. زیرا کارت اعتباری بخشی از هزینه های زندگی خانوار را پوشش می دهد و میزان مصرف هر کالا در بین خانوارها متفاوت است. با این حال، این مقایسه می تواند معیاری برای کف حمایتی مورد نیاز برای حفظ قدرت خرید باشد.
آیا افزایش 100 درصدی برای 5 دهک پایین ضروری است؟
بر اساس این محاسبه، اگر هدف اصلی کالابرگ حفظ قدرت خرید اقشار کم درآمد در برابر جهش قیمت کالاهای اساسی باشد، افزایش 50 درصدی اعتبار با افزایش نزدیک به 100 درصدی قیمت تمام شده سبد مورد بررسی تفاوت معناداری دارد.
از این منظر می توان ادعا کرد که برای پنج دهک پایین درآمدی، افزایش اعتبار کالاها به سطحی متناسب با افزایش قیمت تمام شده سبد غذایی مورد نیاز است. به گونه ای که اگر این سبد را پایه گذاری کنیم، افزایش نزدیک به 100 درصدی می تواند قدرت خرید این اقشار را تا حد زیادی نسبت به قبل حفظ کند.
این موضوع اهمیت ویژه ای دارد زیرا دولت در تصمیم جدید خود بر حمایت هدفمندتر از نیازمندان تاکید کرده است. وزیر تعاون همچنین گفته است که در مدل جدید به جای اینکه جامعه به دهکها تقسیم شود، بر اساس شاخصهای وسعت، جامعه به گروههای «کم مساحت»، «متوسط» و «بالا» تقسیم میشود و اولویت حمایت از اقشار نیازمند خواهد بود.
در نهایت تصمیم دولت در مورد کالابرگ در 15 مهر باید سه متغیر شدت افزایش قیمت مواد غذایی، قدرت خرید خانوار و منابع موجود برای اجرای طرح را در نظر بگیرد. افزایش 50 درصدی می تواند بخشی از فشار هزینه خانوار را جبران کند، اما مقایسه آن با سبدی که در محاسبات فعلی تقریباً دو برابر شده است، نشان می دهد که فاصله بین رشد اعتبار حمایتی و رشد قیمت تمام شده اقلام اساسی همچنان قابل توجه است.