در جریان جنگ 40 روزه اخیر ایران، آمریکا و اسرائیل، قطع اینترنت جهانی باعث شد بسیاری از رسانه ها مخاطب خود را از دست بدهند و در حوزه اطلاع رسانی به حاشیه بروند. در این میان صداوسیما سهل الوصول ترین رسانه داخلی بود. فرصتی طلایی که می توانست با حضور سایر رسانه ها مخاطبانش را بیشتر کند اما صداوسیما این فرصت اتفاقی را هم از دست داد. نه تنها همه صداها در آن منعکس نشد، بلکه برخی ناظران معتقدند که مخاطبان رسانه را به سمت شبکه ای مانند «ایران اینترنشنال» سوق داده است.
اساساً ترکیب کارشناسان هر رسانه، آیینه تمام نمای سیاست های پنهان و آشکار آن است. با نگاهی به چینش تحلیلگران رادیو در بخش های مختلف خبری در این روزهای پر التهاب به خوبی می توان به رویکرد حاکم بر ذهن مدیران جام جم پی برد. تریبون ها به دست تحلیلگرانی سپرده شد که یا سابقه قابل دفاعی در تحلیل و پیش بینی نداشتند و یا اصلا مشخص نبود با چه معیاری وارد عرصه رسانه شده اند.
در رأس این مهمانان نام هایی چون سعید جلیلی و حسین شریعتمداری (مدیر روزنامه کیهان) به چشم می خورد. شخصیت هایی که به دلیل نگاه تیزبین نیازی به معرفی ندارند. سعید جلیلی در این مدت تنها دو بار به مصاحبه ویژه خبری رفت.
فواد ایزدی که گفت مکانیسم ماشه فعال نمی شود و فعال شد
یکی دیگر از چهره های پرکار فواد ایزدی بود. او یک محقق ارتباطات جمعی است که در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران تدریس می کند. یزیدی همیشه به عنوان یکی از چهره های نزدیک به سعید جلیلی شناخته می شود، هرچند در مصاحبه ای به این برچسب اعتراض کرده و گفته است که جلیلی را فقط دو بار دیده است، یک بار در برنامه انتخاباتی. اما یزیدی در همان برنامه انتخاباتی که به آن اشاره کرد، همسویی خود با جلیلی را با لحن سوال خود نشان می دهد. چرا آمریکا، اسرائیل و رسانه های ضد انقلاب از پیروزی شما ناراحت هستند؟ علاوه بر مواضع یزدی، رابطه خانوادگی او با پدر همسرش سقایی بایریا که از اعضای جبهه پایداری است، صمیمیت فکری او را با سعید جلیلی تایید می کند. یکی از پیش بینی های او در سال گذشته این بود که مکانیسم ماشه به دلیل اختلافات در شورای امنیت سازمان ملل فعال نمی شود.
یکی از اظهارات جنجالی او هم آنجا بود که گفت: اگر با دخترت شهید می شدی، یعنی در خانه بودی! اگر با پسرت شهید شدی، یعنی آن شب حوصله حمله به تو را نداشتی! چون این ذهنیت در کشور نبود که به آن سبک و آن تاریخ حمله کنند. کشور شوکه شد.» این اظهارات که به نظر طعنه ای به سردار شهید محمد باقری رئیس سابق ستاد کل نیروهای مسلح بود، واکنش هایی را در پی داشت تا جایی که روزنامه خراسان نزدیک به رئیس مجلس، یزیدی را در مسیری خطرناک توصیف کرد که مرز انتقاد و تضعیف را می شکند و عملاً با زمین روانی دشمن بازی می کند.
صاحب ایده زمستان سخت در اروپا، که مذاکرات را منفجر کرد
محمد مرندی دیگر کارشناس رادیو بود. کسی که تا 12 سالگی در آمریکا زندگی می کرد و از این نظر وضعیتی شبیه فواد یزیدی دارد. وجه مشترک دیگری که او با فواد ایزدی دارد این است که مرندی مدرک ادبیات انگلیسی دارد و در مؤسسه مطالعات جهان دانشگاه تهران تدریس کرده است.
فردی که در شبکه های اجتماعی به انگلیسی توییت می کند و مدتی مشاور تیم مذاکره کننده هسته ای در رسانه های انگلیسی زبان بوده است. مرندی علاوه بر اینکه فرزند وزیر سابق بهداشت ایران است، به خاطر اظهارنظر جنجالی خود درباره زمستان سرد اروپا نیز شهرت دارد. اظهارنظری که برخی معتقدند باعث فروپاشی احیای برجام در جریان مذاکرات علی باقری کنی با اروپایی ها شد. وی به اروپایی ها هشدار داده بود که آنها بیش از ایران به توافق نیاز دارند و ایران می تواند در مورد توافق هسته ای صبور باشد.
دعوت از تحلیلگری که 4 ساعت قبل از حمله آمریکا گفته بود حمله ای نخواهد شد!
جواد لاریجانی یکی از ثابت های صداوسیما است. در جنگ 12 روزه عده ای تعداد حضور جواد لاریجانی در تلویزیون و رادیو را 20 بار محاسبه کردند. از جمله اظهارات این مرد برجسته این بود که حدود 4 ساعت قبل از حمله آمریکا به تاسیسات هسته ای ایران گفته بود که آمریکایی ها نمی خواهند به این تاسیسات حمله کنند. وی بار دیگر پیش بینی کرد که رژیم بشار اسد در سوریه سقوط نخواهد کرد اما این اتفاق 24 ساعت بعد رخ داد.
جواد لاریجانی در یکی از چندین حضور خود اظهارات جنجالی کرد و گفت ترامپ دیگر نمی تواند با خیال راحت در مارالاگو آفتاب بگیرد، زیرا یک پرنده کوچک می تواند ناف او را نشانه بگیرد. لاریجانی این بار در یکی از برنامه های تلویزیونی خود گفت که با مذاکرات گذشته ایران و آمریکا موافق نیست و اکنون به ایران پیشنهاد می کند همکاری با NPT را متوقف کند.
به این لیست باید نام اعضای جبهه پایداری همچون سید محمود نبویان، علی خزریان و بیژن نوباوه را نیز اضافه کرد. اما داستان به چهره های شناخته شده ختم نمی شود. به نظر می رسد صداوسیما نیز با استفاده مکرر از افراد تکراری پروژه چهره سازی را کلید زده است.
مرتضی سیمیاری یکی از کارشناسان ثابت صداوسیما و شبکه افق است که به عنوان کارشناس امنیتی در حوزه مقاومت معرفی می شود. سیمیاری در روزنامه جوان مقاله می نویسد و به عنوان تحلیلگر در رسانه های به اصطلاح انقلابی حضور پررنگی دارد. وی در بیانیه ای تلویزیونی گفت: اگر آمریکا اشتباه کند، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران طرح نظامی خط ساحلی را برای تصرف سواحل امارات و بحرین اجرا می کنند.
پیش بینی های متناقض کارشناس شبکه افق
مصطفی خوش کاشم یکی از این کارشناسان است که پای ثابت شبکه افق شبکه نزدیک به جبهه پایداری است. خوش چشم بهمن پارسال درست یک ماه مانده به شروع جنگ 40 روزه گفت من مطمئنم از حرف های من جنگ نمی شود. این در حالی است که وی پیش از این گفته بود که ایران و آمریکا صد در صد درگیری نظامی خواهند داشت و به گفته وی این مدت ها پیش است اما سوخت ندارد و این اتفاق در سه تا چهار سال آینده تا پایان دوره ریاست جمهوری ترامپ رخ خواهد داد.
برخی از کارشناسان صدا و سیما در حالی وارد قاب تلویزیون شده اند که نه تنها برای مخاطبان، بلکه حتی برای بسیاری از رسانه ها ناشناخته هستند. یکی از این افراد قبل از اعلام آتش بس روی آنتن زنده گفت: سه هفته دیگر منابع نفتی دنیا دچار مشکل می شود… باید سه هفته دیگر جنگ را طولانی کنیم، اصلاً می خواهد زیرساخت ها را بزند، ما نباید تسلیم شویم.
با چنین مهمانانی دو احتمال وجود دارد. صدا و سیما یا از رسانه های جدید اطلاعی ندارند یا عمدا این کار را انجام می دهند. زیرا اولویت و اهمیت برای آنها مخاطب فعلی صداوسیما با همین دست است. یعنی فقط برای مخاطب این مطالب برنامه می سازند.