سنگی که برای سالها به عنوان بخشی از پایه یک اصطبل قدیمی در جنوب موراویا در جمهوری چک نادیده گرفته می شد، اکنون به عنوان یک قالب ریخته گری نادر از عصر برنز شناسایی شده است.
این کشف نور جدیدی بر فناوری فلزکاری ماقبل تاریخ و ارتباطات از راه دور در اروپای مرکزی می اندازد. این یافته که اولین بار توسط رادیو پراگ گزارش شد، نشان می دهد که از این صفحه سنگی معمولی برای ساخت سرنیزه های برنزی در حدود 3000 سال پیش در منطقه فعلی جمهوری چک استفاده شده است.
داستان در سال 2007 در روستای Murkovki در جنوب شرقی موراویا آغاز شد. یکی از صاحب خانه ها متوجه سنگی مستطیل شکلی شد که کمی از خاک باغش بیرون زده بود. برای سالیان متمادی به نظر می رسید این سنگ تنها یکی از مصالح ساختمانی قدیمی است که در پایه انبار استفاده می شد. اما بررسی دقیق تر توسط متخصصان موسسه باستان شناسی موزه موراویا همه چیز را تغییر داد. کارشناسان تشخیص دادند که این شی یک سنگ معمولی نیست، بلکه یک قالب ریختهگری (اصطلاح فنی: ماتریس) برای تولید سرنیزههای برنزی در عصر برنز است.
بر روی یک سنگ، باستان شناسان یک فرورفتگی منفی را دقیقاً به شکل تیغه سرنیزه شناسایی کردند که با ظرافت حکاکی شده بود. جزئیات و حفظ سوراخ حکایت از استفاده مکرر و ماهرانه آن دارد. این قالب متعلق به اواخر عصر برنز است. دوره ای که متالورژی برنز در اروپای مرکزی به اوج خود رسید. اهمیت ویژه این شی نه تنها در کیفیت ساخت آن، بلکه در شواهدی است که از تولید سازمان یافته و احتمالاً سریالی سلاح ها ارائه می کند.
تجزیه و تحلیل زمین شناسی جزئیات شگفت انگیز دیگری را نشان داد: خود این سنگ بومی موراویا نیست. محققان آن را به عنوان توف آتشفشانی شناسایی کردند. نوعی سنگ که عمدتاً در منطقه کارپات یافت می شود. منشاء احتمالی آن دامنه های جنوب شرقی کوه های بوک در مجارستان کنونی است. حمل چنین مواد سنگین و حجیمی در عصر برنز کار آسانی نبود. این نشان دهنده وجود مسیرهای تجاری یا پیوندهای فرهنگی بین موراویا و حوزه وسیع کارپات است.
در آن زمان اروپای مرکزی منزوی نبود، بلکه بخشی از شبکه به هم پیوسته جوامعی بود که مواد خام، کالاهای تولیدی و دانش متالورژی را مبادله می کردند. حوضه کارپات یکی از مراکز اصلی تولید برنز در اروپا بود. منطقه ای غنی از سنگ معدن مس و مرتبط با منابع قلع ضروری برای تولید برنز. وجود قالب سنگی از Carpathians در موراویا نشان می دهد که چگونه تخصص فنی و ابزارهای تخصصی بین مناطق مختلف در گردش بوده است.
عصر برنز تقریباً از 2300 تا 800 قبل از میلاد در قلمرو جمهوری چک کنونی به طول انجامید. در این دوره، جوامع از جوامع کشاورزی کوچک به ساختارهای سلسله مراتبی با نخبگان نوظهور تبدیل شدند. کنترل منابع فلزی و تولید سلاح احتمالاً نقش کلیدی در تعیین موقعیت و قدرت اجتماعی داشته است. موراویا بهویژه تحت تأثیر گروههای فرهنگی مانند فرهنگ اورنفیلد قرار گرفت که به دلیل تدفین سوزاندن سوزان و سنتهای گسترده فلزکاری مشهور بود.
آثار مفرغی این دوره شامل شمشیر، تبر، داس، جواهرات، کلاهخود، ساق و سرنیزه است. سرنیزه های تولید شده با قالب مورکواکی دارای دنده هایی در امتداد تیغه و برآمدگی برجسته روی سوکت بودند. ویژگی های معمولی در سبک سلاح های کارپات. این طرح ضمن حفظ لبه تیز و نافذ، استحکام ساختاری را افزایش داد. چنین سلاح هایی هم ابزار عملی جنگ بودند و هم نمادی از اعتبار.