خبر مهم درباره قیمت نان

قیمت نان در ایران همواره یکی از حساس ترین متغیرهای اقتصادی و اجتماعی بوده است. کالایی که نقش عمده ای در امنیت غذایی میلیون ها خانوار دارد و هرگونه تغییر در سیاست یارانه ای آن می تواند مستقیماً بر معیشت مردم تأثیر بگذارد. اکنون با موضوع نحوه پرداخت یارانه نان در بودجه 1405 و رقم 290 هزار میلیارد تومانی آن، سوال مهمی در جامعه مطرح شده است که آیا قیمت نان در سال آینده آزاد می شود؟ بررسی سناریوهای سیاستی نشان می دهد که تصمیم گیری در مورد قیمت نان می تواند یکی از مهم ترین چالش های اقتصادی دولت در سال های آینده باشد.

آیا قیمت نان در سال 1405 آزاد می شود؟ / قیمت نان و جایگاه آن در اقتصاد خانوار

قیمت نان در ایران تنها یک متغیر اقتصادی نیست، بلکه شاخص امنیت غذایی و ثبات اجتماعی است. نان خط در بخش بزرگی از جامعه مسلط است و سهم قابل توجهی در سبد مصرف دهک های پایین دارد. به همین دلیل سیاست گذاری در مورد قیمت نان همواره با حساسیت بالایی انجام می شود.

هر گونه تغییر در قیمت نان می تواند تاثیر مستقیمی بر هزینه زندگی خانوارها داشته باشد. افزایش قیمت نان معمولاً به سرعت در شاخص تورم مواد غذایی منعکس می شود و فشار بر گروه های کم درآمد را افزایش می دهد.

قیمت نان و بودجه 1405; شماره 290 همتی

در لایحه بودجه سال 1405 رقم 290 هزار میلیارد تومان برای یارانه نان در نظر گرفته شده است. این رقم یکی از بزرگترین اقلام یارانه ای در کشور محسوب می شود و نشان دهنده اهمیت سیاست قیمت نان در اقتصاد ایران است.

نکته مهم در بودجه عبارت «پرداخت به ذینفع نهایی» است که به دو صورت قابل اجراست. این بلاتکلیفی باعث شده تا بحث آزادسازی نان دوباره مطرح شود.

قیمت نان و سناریوی اول; تداوم یارانه آرد

در سناریوی اول، سیاست فعلی قیمت نان ادامه دارد. یعنی دولت یارانه آرد یا نانوایی را پرداخت می کند و قیمت نان برای مصرف کننده ثابت می ماند. این مدل سال هاست که در ایران اجرا می شود و هدف آن حفظ ثبات قیمت نان بوده است.

مزیت اصلی این روش حفظ آرامش روانی جامعه است. قیمت نان در این مدل پایین می ماند و خانوارها افزایش ناگهانی هزینه ها را تجربه نمی کنند. اما مشکلاتی مانند قاچاق آرد و انحراف مصرف در این سامانه وجود دارد.

قیمت نان و سناریوی دوم; پرداخت مستقیم به مردم

سناریوی دوم پرداخت مستقیم یارانه نان به خانوارها است. در این مدل قیمت نان آزاد می شود و دولت به مردم یارانه نقدی یا کوپن می دهد. این روش از نظر اقتصادی شفاف تر است.

در صورت اجرای این سناریو، قیمت نان به سطح واقعی بازار نزدیک می شود. با توجه به تفاوت زیاد قیمت آرد یارانه ای و آزاد، احتمال افزایش چند برابری قیمت نان وجود دارد.

در حالی که سیاست گذاران اقتصادی بر مهار تورم و کنترل بازار کالاهای اساسی تاکید دارند، طرح پیش بینی دلار 160 هزار تومانی بنیاد ملی گندم کاران بحث افزایش قیمت نان را بر سر زبان ها انداخته و این سوال را مطرح کرده است که آیا نان نیز وارد فاز «دلار شدن» می شود؟

قیمت نان به دلار است؟

انتشار مواضع جدید بنیاد ملی گندم کاران در خصوص برآورد نرخ ارز تا سقف 160 هزار تومان واکنش های گسترده ای را در فضای اقتصادی و رسانه ای کشور به همراه داشته است. به گفته منتقدان، این پیش بینی که از سوی برخی فعالان صنفی مطرح شد، می تواند زمینه ساز فشار جدیدی بر قیمت کالاهای اساسی به ویژه نان باشد.

نان به عنوان کالای اصلی سبد مصرفی خانوار ایرانی همواره در محوریت سیاست های حمایتی دولت قرار داشته و هرگونه تغییر در سازوکار تامین گندم، آرد و یارانه آن تاثیر مستقیمی بر معیشت اقشار مختلف جامعه دارد. کارشناسان اقتصادی تاکید می کنند که قیمت نان به سیاست های یارانه ای، قیمت خرید تضمینی گندم و مدیریت زنجیره تامین بستگی دارد تا نرخ ارز آزاد.

در سال‌های اخیر دولت‌ها تلاش کرده‌اند با پرداخت یارانه‌های مستقیم یا غیرمستقیم از جهش قیمت نان جلوگیری کنند. با این حال، افزایش هزینه های تولید، حمل و نقل و انرژی فشار بیشتری را بر نانواها و تولیدکنندگان وارد کرده است.

برخی تحلیلگران بر این باورند که طرح چنین سناریوهایی در مورد نرخ ارز به جای اینکه مبنایی قطعی برای سیاست گذاری باشد، ابزاری برای چانه زنی صنفی در تعیین قیمت خرید تضمینی گندم است. از سوی دیگر گروهی هشدار می دهند که هرگونه سیگنال صعودی در حوزه ارزی می تواند انتظارات تورمی را تشدید کند و بازار کالا را تحت تاثیر قرار دهد.

در شرایطی که مهار تورم اولویت اصلی تیم اقتصادی دولت است، تعیین نقش سیاست های حمایتی در حوزه گندم و نان نقش اساسی در ثبات بازار و حفظ امنیت غذایی خواهد داشت.

قیمت نان و تجربه اصلاحات قیمت در ایران

تجربه اصلاح قیمت بنزین و حذف ارز ترجیحی نشان می دهد که آزادسازی قیمت کالاهای اساسی در ایران معمولا با تورم انتظاری بالایی همراه است. حتی اگر اثر واقعی افزایش قیمت نان محدود باشد، انتظارات تورمی می تواند اثر آن را چند برابر کند.

در اصلاحات قبلی برآورد رسمی تورم کمتر از 2 درصد بود اما در عمل تورم از 10 درصد گذشت. این تجربه باعث نگرانی در مورد آزادسازی قیمت نان شده است.

قیمت نان و تفاوت شدید قیمت آرد

یکی از استدلال های مدافعان آزادسازی قیمت نان تفاوت شدید قیمت آرد دولتی و آزاد است. قیمت آرد یارانه ای حدود 900 تومان و آرد آزاد حدود 20 هزار تومان است. فاصله بیش از 20 برابر.

این تفاوت قیمت نان، آن را به یکی از مستعدترین کالاها برای قاچاق و فساد تبدیل کرده است. به همین دلیل برخی کارشناسان آزادسازی قیمت نان را راهکاری برای حذف اجاره بها می دانند.

قیمت نان و نقش سیستم هوشمند نان

با راه اندازی سامانه هوشمند نان، کنترل مصرف آرد یارانه ای تقویت شد. داده ها نشان می دهد که با وجود افزایش شکاف قیمتی آرد، مصرف آرد یارانه ای تقریبا ثابت مانده است.

این نشان می دهد که فناوری توانسته برخی از مشکلات توزیع یارانه نان را کنترل کند و شاید نیازی فوری به آزادسازی قیمت نان نباشد.

قیمت نان و عدالت یارانه ای

یکی از چالش های مهم در سیاست قیمت نان، عدالت یارانه ای است. مصرف نان در مناطق مختلف ایران بسیار متفاوت است. در مناطق روستایی و فقیرنشین مصرف چندین برابر شهرهای بزرگ است.

در صورت پرداخت یکسان یارانه نقدی، خانوارهای کم مصرف و پرمصرف همان یارانه دریافت می کنند که خلاف عدالت است. بنابراین سیاست قیمت نان باید تفاوت مصرف را در نظر بگیرد.

قیمت نان و تاثیر آن بر دهک های پایین

افزایش قیمت نان بیشترین تاثیر را بر دهک های پایین دارد. سهم نان در هزینه غذای خانوارهای کم درآمد بسیار زیاد است. آزاد شدن قیمت نان می تواند فشار مستقیمی بر این قشر وارد کند.

به همین دلیل سیاستگذاران همواره قیمت نان را یکی از حساس ترین قیمت های اقتصادی می دانند.

قیمت نان و اثر تورمی احتمالی

افزایش قیمت نان علاوه بر تاثیر مستقیم، تاثیر غیرمستقیم نیز دارد. نان یکی از پایه های قیمت مواد غذایی است و افزایش آن می تواند باعث افزایش قیمت سایر مواد غذایی نیز شود.

بنابراین آزادسازی قیمت نان می تواند موج تورمی گسترده تری ایجاد کند.

قیمت نان و ثبات اجتماعی

تاریخ اقتصادی ایران نشان می دهد که تغییر قیمت نان همواره از حساسیت اجتماعی بالایی برخوردار بوده است. نان نه تنها یک محصول غذایی بلکه نمادی از امنیت اقتصادی است.

به همین دلیل معمولا دولت ها در تعیین قیمت نان دقت زیادی می کنند.

قیمت نان و چشم انداز 1405

بر اساس بودجه 1405 دو سناریو برای گرانی نان وجود دارد: تداوم یارانه آرد یا پرداخت مستقیم به مردم. تصمیم نهایی به ملاحظات اجتماعی و اقتصادی بستگی دارد.

این احتمال وجود دارد که دولت سیاست فعلی قیمت نان را حفظ کند یا اصلاح تدریجی را برای جلوگیری از شوک انجام دهد.

خلاصه نهایی

قیمت نان در ایران یکی از مهم ترین متغیرهای معیشتی است و هرگونه تغییر در سیاست یارانه ای آن تاثیر مستقیمی بر زندگی مردم دارد. در بودجه سال 1405 290 رقم همات برای یارانه نان در نظر گرفته شده و مدت پرداخت به ذینفع نهایی دو سناریو تداوم یارانه آرد یا پرداخت مستقیم به مردم را مطرح کرده است. آزاد شدن قیمت نان می تواند باعث شفافیت اقتصادی شود، اما خطر تورم و فشار بر دهک های پایین را نیز به همراه دارد. تجربه اصلاحات قیمتی گذشته نشان می‌دهد که فاصله برآورد اقتصادی تا واقعیت اجتماعی زیاد است، بنابراین تصمیم‌گیری درباره قیمت نان یکی از حساس‌ترین سیاست‌های اقتصادی دولت در سال آینده خواهد بود.

سوالات متداول در مورد قیمت نان

آیا قیمت نان در سال 1405 آزاد می شود؟

دو سناریو وجود دارد اما هنوز تصمیم نهایی اعلام نشده است.

چرا قیمت نان آزاد شده است؟

با توجه به تفاوت شدید قیمت آرد یارانه ای و آزاد و گرانی یارانه.

آزاد شدن قیمت نان چه تاثیری دارد؟

می تواند باعث تورم مواد غذایی و فشار بر دهک های پایین شود.

یارانه نان چگونه پرداخت می شود؟

یا به آرد و نانوایی یا مستقیماً به خانوارها.

برای اطلاع از آخرین تصمیم دولت در مورد قیمت نان و سیاست های معیشتی، صفحه اکوتن خبرگرافی را دنبال کنید و این گزارش را با دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع

روزنامه خراسان

اعتماد آنلاین

اسناد بودجه 1405