داشتن اینترنت آزاد، حق همه است/ روزنامه‌نگار بی‌شرف نیست که برای ندادن پول وی‌پی‌ان، به جایی تعهد بدهد

این کاملا طبیعی است که هیچ انسانی نمی تواند تحمل کند که چیزی به روی برخی افراد بسته شود و به روی دیگران باز باشد. این چیزی است که در دنیای کنونی ارتباطات چندان معنا ندارد. اینترنت ایران نباید فیلتر می شد یا «اینقدر» فیلتر نمی شد.

آنقدر که همه چیز را شامل می شود: تلگرام به عنوان یک «پیام رسان»، اینستاگرام و توییتر و تیک توک به عنوان «شبکه های اجتماعی»، یوتیوب به عنوان «سکوی اشتراک محتوا» و… ایران در شرایطی قرار دارد که توییتر امکان جدیدی را در اختیار کاربران قرار می دهد. مشاهده مکان احتمالی که در ایران به دلیل فیلترینگ با هشتگ اینترنت سفید از آن یاد می شود.

معلوم است که اینترنت «همه» فیلتر نشده است. این «همه» بسیار گسترده است. از نمایندگان مجلس گرفته تا طرفداران فیلترینگ، از سلطنت طلبان افراطی داخل ایران تا چهره های شاخص و شناخته شده اصولگرا و اصلاح طلب و قومیت های سببی و نسبی برخی مسئولان و…

در این میان نام برخی از خبرنگاران نیز به چشم می خورد. روزنامه نگارانی که برخی از آنها درباره «سیم کارت سفید» که آن زمان «اینترنت کلاسی» نامیده می شد، نوشته بودند. اتفاقی که از لحظه اضافه شدن امکان جدید توییتر برای این روزنامه نگاران افتاد چیزی جز یک «اقدام هدفمند» نبود. اقدام از درون و بیرون برای «بی اعتباری» و تبدیل هرگونه «دفاع» به فرصتی برای «محدودیت» .

بنابراین اساساً وقت نداشتند استدلال هایشان شنیده شود: مثلاً «سفید شدن سیم کارت» خواسته آنها نبود. یا اینکه «سیم کارت‌هایشان باید سفید می‌بود» چون در زمان‌های مختلف به‌خصوص در زمان جنگ باید «کار حرفه‌ای» خود را انجام می‌دادند. زیرا آنها وظیفه خود می دانند که داستان واقعی وقایع را به دیگران بازگو کنند و از داستان های تحریف شده اجتناب کنند.

این روزنامه نگاران می دانند که احتمالا شمشیر داموکلس «داشتن اینترنت سفید» برای همیشه بالای سرشان خواهد ماند. با این حال حداقل از انجمن صنفی خود انتظار دارند که در بیانیه ای به آنچه فرصت ندارند در بیانیه ای بیان کنند که در چنین شرایطی قرار دارند و تحت فشار هستند، اشاره کنند.

نظراتی در مورد موضوع در انجمن وجود دارد/ من به اعضا گفته ام که هر تصمیمی که بگیرند قبول دارم

فیاض زاهد رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی خبرنگاران استان تهران و از اعضای شورای اطلاع رسانی دولت است که اخیراً مستعفی شده است. بعد از اینکه توییت کرد: “… افتخار من در گرو گفتن حقیقت است. دردناک است… که مدیر برکشید رئیسی معاون ما شد…”

فیاض قبل از هر چیز به این نکته اشاره می کند که خبرنگاران در همه جای دنیا بیشتر از سایر شهروندان به ابزارهای ویژه نیاز دارند. به ابزاری که ارائه اخبار را برای آنها آسان تر می کند. بنابراین عجیب نیست که خبرنگاران ایرانی هیچ مخالفتی با «سفید شدن سیم کارت های خود» نشان نداده اند. آنها به این حادثه به چشم رانت نگاه نکرده اند، زیرا شغلشان اقتضا می کرد که به چنین چیزی دسترسی داشته باشند.

وقتی از او می‌پرسیم، آیا انتظار بیش از حد از انجمن اظهارنظر در این مورد بود؟ وی می گوید: این موضوع در انجمن صنفی مطرح بود و طبیعتا موافقان و مخالفانی هم داشت از این نظر که شما به آن نگاه کنید. موافقان و مخالفانی که فیاض زاهد از آن ها یاد می کند، اعضای هیئت مدیره مرتضی کاردر، نایب رئیس، نغمه دانش آشتیانی، خزانه دار، کادر باستانی تبریزی، مجید صیادی، آرمین منتظری و داود حشمتی هستند.

رئیس هیأت مدیره انجمن صنفی ادامه می دهد: «در جلسه حضوری که برگزار شد من نبودم، اما در گروه خود بحث می کردیم، وقتی در شورای اطلاع رسانی دولت شرکت کردم، سیم کارتم «فیلتر نشده» بود، اما وقتی از آنجا خارج شدم سریع درخواست دادم و به نظر می رسید سیم کارت شخص دیگری است. من گفتم، هر تصمیمی که بخواهید، به آن عمل خواهیم کرد.» او زمان صدور بیانیه را امروز، فردا یا پس فردا می داند. اما از سوی دیگر می گوید شاید جمع بندی هیات مدیره این باشد که نیازی به واکنش نیست.

در پاسخ به این که «مثلاً چرا انجمن صنفی اعلام نمی کند که این که می گویند «خبرنگارها جایی رفته اند و تعهد کرده اند هر ماه اینترنت سفید داشته باشند» دروغ است؟، پاسخ می دهد: «واقعا فکر می کنید روزنامه نگاران ایرانی اینقدر بی شرف شده اند که در جایی تعهد می دهند که ماهیانه 100، 150 هزار تومان پول VPN پس انداز کنند؟! من خبرنگاران را بسیار محترمتر از این می دانم که برای پرداخت نکردن فیلترشکن بخواهند سیم کارتشان سفید شود. یکی از دلایلی که دوستان در هیئت مدیره به آن اشاره می کنند همین است. اینکه ما وارد بحث نشویم. زیرا ورود به این بازی به معنای پایین آوردن مشکل است. یعنی نادیده گرفتن حق داشتن اینترنت رایگان از همه مردم ایران گرفته شده است.

انجمن نباید بگذارد خبرنگارانی که در این شرایط هستند تحت فشار باشند

مرتضی کاردر، نایب رئیس انجمن صنفی خبرنگاران و همچنین نویسنده و روزنامه نگار، حرف آخر را می زند: انجمن باید در این مورد موضع رسمی و شفاف داشته باشد و اجازه ندهد خبرنگارانی که هم اکنون در چنین شرایطی هستند تحت فشار قرار بگیرند.

وی می گوید: تا جایی پیش رفتیم که حتی پیش نویس هایی تهیه شد، اما به دلایل متعدد به نتیجه قطعی نرسیدیم، چون مثلاً برای ما قابل توجیه نیست که چطور می توانند بدون فیلتر به سیم کارت دسترسی داشته باشند و برخی دیگر نمی توانند یا چرا چنین امکانی که در واقع یک امکان عمومی است، استفاده خصوصی پیدا کرده است؟ کاردار طرف دیگر ماجرا را هم می بیند و می گوید: البته آن طرف ماجرا هم درست بود، مثلا خیلی از خبرنگاران بودند که به دلیل سفید نبودن سیم کارتشان در زمان جنگ، هر روز باید سر کار می آمدند تا حداقل بتوانند از اینترنت بدون فیلتر محل کارشان استفاده کنند، چون همه اینترنت ها قطع شده بود.

کاردر مواضع متعدد و نداشتن نقاط مشترک را دلیل این وضعیت می داند. علاوه بر این، وی به صحیح بودن استدلال های طرفین اشاره می کند. به عنوان مثال، به نظر او این سوال که: انجمن صنفی روزنامه‌نگاران در حمایت از کدام گروه روزنامه‌نگاری باید بیانیه‌ای بدهد، نتیجه‌ی نهایی ندارد؟ و چه نکاتی را باید در آن بیانیه به عنوان دفاع از آنها متذکر شود.

البته در پایان باز هم به این پیش نویس اشاره می کند که هنوز به صورت بیانیه ای در نیامده و قرار است شنبه یا یکشنبه هفته آینده اتفاق بیفتد.

در نهایت با توجه به گستردگی افرادی که سیم کارت آنها به انحاء مختلف سفید شده است و انبوه دیدگاه ها در این زمینه، در خصوص وضعیت حقوقی انجمن صنفی خبرنگاران استان تهران، انتظار می رود واکنشی از سوی این انجمن مشاهده شود. واکنشی به «روشن کردن و اقناع افکار عمومی» در مورد آن دسته از روزنامه نگاران حرفه ای که دلایل و روش های استفاده از سیم کارت های بدون فیلتر روشن و روشن است. روزنامه نگارانی که انتظار دارند اتحادیه صنفی خود بیانیه ای صادر کند و اتهامات منتسب به آنها را تکذیب کند، زیرا عملاً تحت چنین فشاری هستند.