بازار؛ گروه خودرو; صحبت های معاون رئیس جمهور درباره واردات خودرو سوالات زیادی را به دنبال داشت؛ از جمله اینکه سخنرانی های محمدجعفر قیم پناه در دانشگاه تبریز متاثر از شور و هیجان فضای دانشجویی و سخنرانی ساده بود یا اینکه این تفکر در لایه های حکومتی وجود دارد و به افراد و نهادهای تصمیم گیرنده تزریق و القاء می شود؟
معاون اجرایی رئیس جمهور چندی پیش در مراسم سخنرانی به مناسبت روز دانشجو در تبریز با اشاره به یارانه بنزین گفت: روزانه 150 میلیون لیتر بنزین در ایران مصرف می شود و 60 هزار میلیارد ریال از پول ملت وارد بازار می شود. هر روز باک بنزین، پس اجازه دهید خودرو وارد شود.» . سپس با تاکید بر این جمله که «نمی خواهم بگویم با واردات خودرو چه کسانی مخالف هستند» حمایت کامل خود را از واردات خود صریح و علنی اعلام کرد.
در ادامه سخنان معاون اجرایی رئیس جمهور این سوال مطرح شد که ارتباط یارانه بنزین با واردات خودرو چیست؟ زیرا اگر دغدغه دولت تفاوت قیمت واقعی بنزین با بنزین یارانه ای در کشور باشد، چه بنزین در باک خودروی داخلی ریخته شود و چه وارداتی، تغییری در میزان مصرف سوخت و یارانه دولت ایجاد نمی کند. اما اگر منظور قائم پناه، رفاه شهروندان در استفاده از خودروهای باکیفیت تر است، چرا از راه حل اجتناب ناپذیر پیش روی صنعت خودرو یعنی واگذاری آن به بخش خصوصی و جلوگیری از دستکاری دولت در بازار غفلت می کند. و در عوض از ایده ای صحبت می کند که طبق پیش بینی تحلیلگران و ناظران آیا ایران را به قبرستان خودروهای خارجی تبدیل می کند؟
صنعت خودرو و تمام گرفتاری ها و مشکلات امروزی آن زاویه نامرئی ندارد. چهار دهه خودروسازی دولتی و انحصاری در کنار دخالت های ریز و درشت دستگاه های اجرایی در بازار باعث شد تا دو دهه پیش اصل 44 قانون اساسی دولت را ملزم به واگذاری شرکت های خودروسازی کند. اگرچه این واگذاری روی کاغذ انجام می شود و به عنوان مثال دولت تنها 5 درصد از سهام شرکت ایران خودرو، بزرگترین شرکت خودروسازی کشور را در اختیار دارد، اما مالکیت خود را بر این شرکت حفظ کرده و حاضر به واگذاری مدیریت آن نیست. این مجموعه به بخش خصوصی. به سهامدارانش تحویل دهد.
در نتیجه اصرار دولت بر کنترل صنعت خودرو، ایران خودرو به غول زیان دهی در این صنعت تبدیل شده که تنها در سال گذشته معادل ارزش کل سهام خود در بورس بدهی ایجاد کرده است. دولت از یک سو شاهراه تولید خودرو و مرکز تصمیم گیری این شرکت را در اختیار گرفته و از سوی دیگر با مداخله در بازار، بازار خودرو را مختل کرده و تعادل عرضه و تقاضا را به هم می زند. زمان به زمان، مانند قیمت گذاری اجباری. در همین راستا بود که سال گذشته رهبر معظم انقلاب اسلامی پس از استماع سخنان سهامداران و بخش خصوصی تاکید کردند که مدیریت مجموعه های واگذار شده به بخش خصوصی به صاحبان اصلی آن واگذار شود. در همان زمان باید نظارت شود.
مجموع اتفاقاتی که نشان می دهد تنها راه پیش روی صنعت خودرو کشور برای کاهش مشکلات و ارتقای کمی و کیفی خودروها کاهش مالکیت دولتی و واگذاری آن به بخش خصوصی است که نمونه موفقی چون گروه بهمن را دارد. شرکتی که در حوزه خودروسازی فعال بود و مانند ایران خودرو زیان ده بود اما پس از واگذاری به بخش خصوصی در کمتر از یک دهه به سوددهی رسید. محصولات خود را متنوع کرد؛ تعداد کارکنان خود را افزایش داد و اکنون در بازار خودروی داخلی به عنوان یکی از برندهایی که بیشترین رضایت مشتری و شهروندان را دارد گسترش یافته است.
با توجه به این واقعیت ها مشخص بود که موضع معاونت رئیس جمهور در دفاع از واردات برای حل مشکلات صنعت خودرو سوال برانگیز بود. چرا که طبق اطلاعات غیررسمی حداقل 200 نوع خودرو پس از اعلام شرایط واردات خودرو برای مردم عادی و شرکت ها ثبت و سفارش داده شده است. بدون اینکه تمام این 200 نوع یا حداقل اکثر آنها قطعات یا پشتیبانی فنی داشته باشند. در این حالت، اگر خودرویی در تصادف تنها یک چراغ جلو آسیب دیده باشد، تهیه آن قسمت احتمالاً مستلزم چندین بار زمان و هزینه های جاری خواهد بود. تجربه ای که بارها در کشور ما تکرار شده است و بهترین نمونه آن پس از خروج خودروسازان اروپایی در دوران تحریم بود و باعث شد ارزش خودروهای باقی مانده به دلیل مشکل تامین قطعات کاهش یابد. به عبارت ساده خودرو باید در دست شهروندان بماند. البته این وضعیت منهای خروج ارز از کشور برای واردات خودرو است.
گفتنی است همین چند هفته پیش بود که بخشنامه واردات خودرو برای مردم عادی و شرکت های خودروسازی ابلاغ شد و کار ثبت نام و ثبت سفارش نیز در حال انجام است و از این نظر سخنان معاون رئیس جمهور در مورد سازماندهی شده است. مقاومت در برابر واردات داخلی از اعراب معتبر نیست. . بر این اساس سخنان قائم پناه یا بیانیه ای برای جمعیت هیجان زده دانشجویان بود و نباید از آن سالن خارج می شد و یا آدرس غلط دولت برای ادامه مداخله آشکار و پنهان در ایران خودرو و سایر شرکت های خودروسازی بود.