پوشک بچه در هفته های اخیر با افزایش ناگهانی قیمت مواجه شده است. تغییری که خرید یک محصول کاملا ضروری را برای بسیاری از والدین به تجربه ای مشکوک تبدیل کرده است.
به گزارش خبرنگار مهر، پوشک بچه به عنوان یکی از اقلام ثابت سبد مصرفی خانوارها در ماه های اخیر به مصداق بارز بی ثباتی در بازار کالاهای اساسی تبدیل شده است. نوسانات قیمت، وابستگی به مواد اولیه وارداتی و نبود مدل قیمت گذاری مشخص باعث شده تا این محصول در مدت زمان کوتاهی با جهش های پی در پی مواجه شود. آنچه قبلاً خریدی عادی و قابل پیش بینی بود، امروز تحت تأثیر منطق تورمی بازار و رفتار محتاطانه تولیدکنندگان و توزیع کنندگان قرار گرفته است. گزارش میدانی خبرنگار مهر از داروخانه ها، فروشگاه های زنجیره ای و گفت و گو با خانواده ها نشان می دهد که قیمت پوشک بچه در بسیاری از برندها در مدت کوتاهی عملا دو برابر شد و حتی در مواردی به مرز یک میلیون تومان هم رسید.
در یکی از داروخانه های غرب تهران، قفسه پوشک تقریباً نیمه خالی است. فروشنده می گوید: هر بار که یک محموله جدید می رسد، قیمت آن بالاتر از قبل است. برخی از مشتریان فکر می کنند که ما گران می فروشیم، اما وقتی فاکتور بازیکن را نشان می دهیم شوکه می شوند. روی یکی از بسته ها برچسب 720000 تومان نوشته شده بود. همان مدلی که تا همین اواخر حدود 400 هزار تومان فروخته می شد.
روایت خانواده ها از این گرانی ملموس و تلخ است. مریم مادر نوزاد 8 ماهه می گوید: وقتی پسرمان به دنیا آمد پوشک همان مارک را 130 هزار تومان می خریدیم الان 360 هزار تومان بسته است انگار یک شبه دو برابر شده است.
در جنوب شهر هم وضعیت بهتر نیست. حامد، پدر دو فرزند دو ساله می گوید: زمانی که قیمت ها 350 تا 400 هزار تومان بود، برنامه ریزی سخت بود، الان قیمت ها بین 700 هزار تا یک میلیون تومان است، ماهانه چند بسته نیاز داریم، حسابش گم می شود. به گفته وی برخی خانواده ها به سراغ برندهای ارزان قیمت رفته اند اما این انتخاب هزینه پنهانی دارد.
بحث کیفیت یکی از محورهای اصلی شکایت والدین است. بسیاری از مادران پس از استفاده از پوشک های ارزان تر یا سری های جدید برخی برندها، حساسیت پوست، قرمزی و سوزش پای نوزادان را گزارش می کنند. سارا که نوزادش 5 ماهه است، توضیح می دهد: «به دلیل قیمت، مجبور شدم برند را عوض کنم. بعد از چند روز فرزندم دچار حساسیت شدید شد. دکتر گفت احتمالا از کیفیت پایین پوشک است.
داروسازان نیز این مشکل را تایید می کنند. یکی از آنها می گوید: درخواست کرم های ضد التهاب و سوختگی نوزاد در ماه های اخیر زیاد شده است، خیلی ها به طور مستقیم می گویند که این اتفاق پس از تعویض پوشک رخ داده است، کیفیت برخی از محصولات کاهش یافته یا حداقل مثل قبل ثبات ندارد.
اما چرا پوشک بچه اینقدر گران است؟ فعالان بازار چندین عامل را به طور همزمان موثر در نظر می گیرند. افزایش قیمت مواد اولیه، وابستگی به واردات برخی اقلام، نوسانات ارز، هزینه حمل و نقل و البته کاهش قدرت نظارتی بر زنجیره توزیع. افزایش قیمت مواد اولیه، وابستگی به واردات برخی اقلام، نوسانات ارز، هزینه حمل و نقل و البته کاهش قدرت نظارتی بر زنجیره توزیع از جمله عوامل گران شدن پوشک است.
یکی از توزیع کنندگان عمده به مهر گفت: مواد اولیه یا وارداتی است یا قیمت آن به ارز بستگی دارد، وقتی قیمت بالا می رود تولیدکننده مجبور می شود قیمت را تعدیل کند، از طرفی فروشگاه ها نیز حاشیه سود خود را افزایش می دهند.
اما آنچه بیش از همه خانواده ها را عصبانی کرده سرعت و شدت افزایش قیمت است. بسیاری می گویند که افزایش تدریجی نبود، بلکه “جهشی” بود. نرگس، مادر یک نوزاد تازه متولد شده می گوید: بین دو خرید که شاید سه هفته از هم فاصله داشت، قیمت دقیقا دو برابر شد.
برخی از فروشگاه ها فروش اقساطی یا تخفیف های محدود را برای جذب مشتری ارائه می دهند، اما این راه حل ها بیشتر اقامتگاه های موقتی هستند. در فروشگاه های آنلاین، قیمت ها نوسان زیادی دارد. گاهی اوقات یک مدل خاص در دو سایت مختلف چند صد هزار تومان اختلاف دارد که باعث سردرگمی خریداران شده است.
در این میان خانواده های کم درآمد بیشترین آسیب را می بینند. مددکاران اجتماعی می گویند که در بازدیدهای اخیر، درخواست کمک برای تامین مایحتاج نوزادان از جمله پوشک افزایش یافته است. یکی از آنها می گوید: پوشک کالای تجملی نیست، یک نیاز روزمره است، وقتی قیمت آن نزدیک به یک میلیون است یعنی عملا بخشی از جامعه حذف شده است.
قیمت پوشک فقط یک عدد در فاکتور خرید نیست. زنجیره ای از پیامدها را به دنبال دارد. فشار روانی بر والدین، کاهش کیفیت مراقبت از نوزادان و حتی مشکلات سلامتی برای کودکان. مادران می گویند که مجبورند بین «کیفیت» و «توانایی مالی» یکی را انتخاب کنند. انتخابی که برای هر دو طرف هزینه دارد.
به گزارش مهر، در حال حاضر چشم انداز روشنی برای کاهش قیمت ها وجود ندارد. بازار پوشک بچه در شرایطی قرار دارد که بیش از هر چیز بازتابی از نابسامانی های کلان اقتصادی است. بازاری وابسته به ارز، مواد اولیه وارداتی – حدود 70 تا 80 درصد – و زنجیره توزیعی که با کوچکترین شوک، واکنش های قیمتی قوی نشان می دهد. در چنین شرایطی، پوشک بچه عملا از یک کالای مصرفی روزانه به کالایی سرمایه ای برای تولیدکننده و توزیع کننده تبدیل شده است. کالایی که قیمت آن نه بر اساس قدرت خرید خانوارها، بلکه بر اساس انتظارات تورمی تعیین می شود.
بی ثباتی بازار باعث شده تا رفتار اقتصادی خانواده ها تغییر کند. والدین هر بار با اضطراب وارد فروشگاه می شوند، قیمت ها را با خرید قبلی مقایسه می کنند و سعی می کنند خرید را به حداقل برسانند. رفتاری که نشان از فرسایش قدرت خرید و کوچک شدن سبد مصرفی خانوار دارد. در غیاب سیاست های حمایتی مؤثر و نظارت واقعی بر قیمت و کیفیت، هزینه این بی ثباتی مستقیماً به مصرف کننده نهایی منتقل می شود. تا زمانی که تورم مهار نشود و زنجیره تولید و توزیع از منطق سود کوتاه مدت خارج نشود، پوشک بچه یکی از مصادیق بی ثباتی اقتصادی خواهد بود.