امید محمدی; بازار گروه خودرو: در دنیای اقتصاد هیچ صنعتی و هیچ نهادی نمی تواند در فضایی پر از ابهام و بی ثباتی به رشد و پویایی خود ادامه دهد. صنعت خودرو یکی از مهمترین ارکان تولیدی و اقتصادی کشور است که سال هاست درگیر مشکلات ساختاری و مدیریتی بوده و با وجود همه ظرفیت ها و توانمندی هایی که دارد، همواره با چالش های جدی مواجه است. جنگ قیمت در این صنعت که به ویژه در سال های اخیر شدت گرفته است، یکی از نشانه های بارز این بحران است. دولت، شورای رقابت، سازمان حمایت از مصرف کننده و تولیدکنندگان و خودروسازان همگی درگیر رقابت های پیچیده و متناقضی در این زمینه هستند که نتیجه ای جز سردرگمی بیشتر برای مصرف کننده و تولیدکننده نداشته است. اما ریشه این بحران عمیق تر از آن است که فقط به تفاوت بین نهادهای نظارتی و بخش خصوصی نسبت داده شود. در واقع، مشکلات کلیدی دیگری در دل این جنگ قیمت وجود دارد که کمتر به آن پرداخته شده است. موضوعاتی مانند سیاست های اشتباه قیمت گذاری، دخالت های مکرر و بی مورد در فرآیند تولید و از همه مهمتر عدم توجه به الزامات اقتصادی و ساختاری در سیاست های کلان، از این رو برای بررسی قیمت گذاری خودرو با اسماعیل شجاعی، سخنگوی سابق شورای رقابت به گفت وگو نشستیم.
* در حال حاضر شاهد جنگ قیمتی بین خودروسازان، دولت و نهادهای نظارتی هستیم، به نظر شما این جنگ قیمتی چه زمانی به پایان می رسد و بهترین راه برای حل این بحران چیست؟
ابتدا باید بگویم که جنگ قیمت در صنعت خودرو ناشی از عدم توجه به ساختار تولید و مشکلات اساسی اقتصادی است. متاسفانه سیاست گذار صنعتی ما همچنان بر قیمت گذاری بدون توجه به مسائل کلیدی مانند افزایش هزینه ها، تورم، مشکلات ارزی و تحریم ها اصرار دارد. این قیمت گذاری نیز اغلب با تاخیر انجام می شود. به عنوان مثال، قیمت ها در بازار 6 ماه پیش ثابت مانده است، در حالی که تورم و شرایط اقتصادی تغییر کرده است.
* با توجه به فاصله قیمت خودرو از کارخانه تا بازار، آیا این قیمت ها به نفع مصرف کننده است؟
نه اصلاً، واقعیت این است که سیاستگذار صنعتی تولید و صنعت داخلی را در اولویت قرار نمی دهد. ما میخواهیم قیمتها پایین بماند، اما نمیتوانیم به تولیدکننده فشار بیاوریم و از او بخواهیم محصولش را به قیمتهای دستوری بفروشد. در این شرایط تولیدکننده نه تنها قادر به رقابت نیست، بلکه انگیزه ای برای ارتقای کیفیت یا افزایش بهره وری نیز ندارد.
واقعیت این است که در این میان فقط دلالان از شرایط موجود استفاده می کنند. دلال ها هم در واردات و هم در بازار داخلی سهم زیادی دارند
*در حال حاضر سازمان حمایت از مصرف کننده و تولیدکننده به نوعی با درخواست خودروسازان برای افزایش قیمت مخالف است، دلیل این مخالفت را در چه می دانید؟
واقعیت این است که در این میان فقط دلالان از شرایط موجود استفاده می کنند. دلال ها هم در واردات و هم در بازار داخلی سهم زیادی دارند. این جنگ قیمتی هرگز به نفع مصرف کننده نخواهد بود، زیرا شکاف قیمتی که در حال حاضر بین قیمت شرکت ها و قیمت بازار وجود دارد، در نهایت به نفع دلالان است. اگر سیستم به گونه ای طراحی می شد که رقابت واقعی در بازار شکل می گرفت، می توان این شکاف قیمتی را به نفع تولیدکنندگان و مصرف کنندگان کاهش داد و تولید داخلی رشد کرد.
* در چنین شرایطی راه حل قیمت گذاری خودرو چیست؟ چگونه می توان این بحران را حل کرد؟
اولین قدم این است که دولت و شورای رقابت از دخالت بی مورد در قیمت گذاری دست بردارند. اگر تولیدکنندگان بتوانند محصولات خود را با قیمت رقابتی بفروشند و در بازار آزاد به رقابت بپردازند، قطعا این بحران حل خواهد شد. همچنین لازم است تولیدکنندگان داخلی در معرض رقابت واقعی با واردات کالاهای جدید قرار گیرند. واردات کالاهای جدید می تواند بازار را تنظیم کند و به بهبود کیفیت و کاهش هزینه ها کمک کند. متأسفانه در حال حاضر این اقدامات به کندی پیش می رود و تصمیمات نادرست باعث فشار بیشتر بر تولیدکنندگان و مصرف کنندگان شده است.
خوشبختانه خودروسازان و قطعه سازان ایرانی هوش لازم برای عبور از بحران ها را دارند و امیدوارم با تغییر رویکردهای غلط دولت به شرایطی برسیم که تولید به سوددهی برسد.
* به عنوان آخرین سوال به نظر شما آینده متصور صنعت خودرو در کشور چیست؟
خوشبختانه خودروسازان و قطعه سازان ایرانی هوش لازم برای عبور از بحران ها را دارند و امیدوارم با تغییر رویکردهای غلط دولت به شرایطی برسیم که تولید به سوددهی برسد و کشور به وضعیت رقابتی سالم در این صنعت دست یابد، اما تا زمانی که دخالت های بی مورد در بازار ادامه داشته باشد، شکاف قیمتی و بحران های موجود ادامه خواهد داشت.