داده های جدید از تقاضای جهانی طلا در سال 2025 نشان می دهد که مرکز ثقل این بازار بیش از هر زمان دیگری به آسیا منتقل شده است. چین و هند به تنهایی بیش از نیمی از تقاضای کشورهای بزرگ جهان را تشکیل می دهند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در ماه های اخیر، بازار طلا تنها تحت تاثیر رفتار سرمایه گذاران خرد و نوسانات دلار نبوده است. بلکه نقش یک بازیگر بزرگتر و کم حرف تر، معادلات این بازار را پیچیده تر کرده است.
افزایش خرید طلا توسط بانک های مرکزی، به ویژه در اقتصادهایی که با عدم قطعیت ارز و فشارهای خارجی مواجه هستند، به یکی از روندهای قابل توجه در سال های اخیر تبدیل شده است.
در همین چارچوب، بانک مرکزی ایران با حضور بیشتر در بازار طلا و تقویت ذخایر طلا سیگنال های مهمی را به بازار ارسال کرده است. سیگنال های مربوط به هر دو مدیریت انتظارات تورمی و سازماندهی مجدد سبد دارایی های کشور در برابر شوک های خارجی.
این تحولات سوالات جدیدی را پیش روی فعالان بازار قرار داده است: چرا بانک مرکزی به سمت طلا متمایل شده است؟ این سیاست چه ارتباطی با بازار ارز دارد؟ و آیا خرید طلا می تواند به ثبات اقتصاد کلان کمک کند یا صرفاً یک اقدام پیشگیرانه است؟
آسیا؛ بازیگر اصلی بازار طلا
چین با تقاضای 830 تنی با فاصله قابل توجهی از رقبای خود در صدر جدول قرار دارد. تفاوت 120 تنی چین با 710.9 تنی هند نشان می دهد که موتور اصلی تقاضای فیزیکی طلا همچنان اقتصادهای آسیایی هستند.
مجموع خرید این دو کشور که از مرز 1540 تن فراتر رفته است، پیامی روشن به بازار می دهد: تعیین کننده روند بلندمدت طلا دیگر فقط غرب نیست.
ایالات متحده با 175.3 تن اگرچه رتبه سوم را حفظ کرده است، اما فاصله تقاضای خود با هند بسیار چشمگیر است. به طوری که تقاضای آمریکا تقریبا به یک چهارم تقاضای هند می رسد.
این شکاف تفاوت در نگاه شرق و غرب به طلا را برجسته می کند: در حالی که در غرب طلا بیشتر یک ابزار سرمایه گذاری مالی است، در شرق همچنان یک “دارایی ذخیره” در نظر گرفته می شود.
جایگاه قابل توجه ایران در بین غول ها
ترکیه با 103.9 تن آخرین کشور با تقاضای سه رقمی است، اما مهمتر از آن، ایران با تقاضای 72.7 تن در رتبه پنجم قرار دارد. رقمی که ایران را بالاتر از اقتصادهایی مانند روسیه، عربستان سعودی و حتی آلمان قرار می دهد.
در سال 2025، ایرانیها در مجموع طلا (سکه، شمش و جواهرات) بیشتر از روسها و سعودیها خریدهاند. موضوعی که بیشتر به رشد مصرف مربوط می شود، ریشه در رفتار محافظه کارانه سرمایه گذاران و خانوارها دارد.
طلا به عنوان پناهگاه سرمایه در اقتصاد ایران
حضور ایران در بین پنج کشور برتر جهان را باید در چارچوب نقش طلا به عنوان «پناهگاه سرمایه» تحلیل کرد.
در شرایطی که نوسانات ارز، تورم و نااطمینانی های اقتصادی همچنان بخشی از فضای تصمیم گیری فعالان اقتصادی است، طلا جایگزین ابزارهای مالی پرریسک برای بسیاری از خانوارها و سرمایه گذاران شده است.
به عبارت دیگر، تقاضای بالای طلا در ایران بیش از آنکه نشانه مصرف باشد، بازتابی از مدیریت ریسک دارایی است.
پیام تقاضای ایران برای بازار داخلی طلا
تقاضای قابل توجه طلا در ایران پیامی مضاعف برای بازار دارد.
از یک سو نشان می دهد که طلا همچنان یکی از مطمئن ترین گزینه ها برای حفظ ارزش در اذهان جامعه است.
از سوی دیگر، این سطح از تقاضا می تواند نوسان قیمت ها را در دوره های نوسان تشدید کند. زیرا بخش بزرگی از معاملات در انتظار و واکنش به اخبار و متغیرهای کلان است.
با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده است که بخش عمده این تقاضا ماهیت بلندمدتی دارد و در جریان اصلاحات، بیشتر به «ذخیره ارزش» نزدیکتر است تا حدس و گمان کوتاهمدت.
محمد شعبانی کارشناس اقتصادی در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، اظهار کرد: آمارها نشان می دهد ایران در سال 2025 جزو پنج کشور اول جهان از نظر تقاضای طلا خواهد بود که شاید در نگاه اول این عدد زیاد به نظر برسد اما وقتی ساختار اقتصاد ایران را در نظر بگیریم چندان دور از انتظار نیست.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: طلا در ایران فقط یک اقلام زینتی نیست. بلکه نقش «ذخیره ارزش» را دارد. بخشی از این تقاضا مربوط به سکه و شمش است که ارتباط مستقیمی با رفتار سرمایه گذاری خانوارها دارد نه مصرف.
وی افزود: این تقاضا نشانه بی اعتمادی به بازارهای دیگر نیست. بهتر است بگوییم که نشانه مدیریت ریسک است.
شعبانی تاکید کرد: ایران در این فهرست بالاتر از کشورهایی مانند آلمان و روسیه قرار دارد. دلیل آن تفاوت در عملکرد طلا است. در اقتصادهایی مانند آلمان، ابزارهای مالی متنوع، نرخ تورم پایین تر و ثبات نهادی وجود دارد. بنابراین نیاز کمتری به طلا به عنوان سپر تورم وجود دارد. اما در ایران، طلا دارایی آشنا، نقد و قابل اعتمادی است که در دوره های مختلف کارکرد خود را حفظ کرده و همین امر باعث بالا نگه داشتن تقاضا شده است.
طلا یک رکن مهم در سبد دارایی است
نقشه جهانی تقاضای طلا در سال 2025 به وضوح نشان دهنده چرخش بازار به سمت آسیا است. انقلابی که ایران نیز بخشی از آن است.
این واقعیت که ایران بالاتر از اقتصادهایی مانند آلمان و روسیه در بین پنج خریدار بزرگ جهان قرار دارد، نشان میدهد که طلا همچنان یک ستون مهم در سبد داراییهای ایران است. نه به عنوان یک کالای لوکس، بلکه به عنوان وسیله ای برای حفظ ارزش در برابر عدم قطعیت های اقتصادی.
با دنبال کردن صفحه اقتصادی خبرگزاری فارس از آخرین تحولات اقتصادی ایران و جهان مطلع خواهید شد.