در روزهایی که بازار مواد غذایی زیر ذره بین افکار عمومی قرار دارد، هر خبری از «قیمت مرغ» به سرعت به یکی از پربازدیدترین موضوعات اقتصادی تبدیل می شود. مرغ به عنوان منبع اصلی پروتئین حیوانی در سبد مصرف خانوارهای ایرانی نقش تعیین کننده ای در امنیت غذایی و آرامش روانی بازار دارد. به همین دلیل اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی مبنی بر اینکه «مرغ با نهاده های یارانه ای تولید شده و انتظار افزایش ناگهانی قیمت مرغ وجود ندارد» از منظر سیاست گذاری و معیشت مردم اهمیت زیادی پیدا کرده است.
محمد ابراهیم حسن نژاد معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی در نشست وبینار ارائه دستورالعمل حذف ارز ترجیحی که با حضور مدیران ارشد وزارت جهاد کشاورزی و مدیران ارشد سازمان جهاد کشاورزی استان برگزار شد، تلاش کرد تا تصویر شفاف تری از وضعیت تولید، تامین نهاده ها و چشم انداز قیمت مرغ ارائه دهد. سازمان های تولیدی؛ تصویری که بر ثبات نسبی بازار و مدیریت تدریجی تغییرات تاکید دارد.
قیمت مرغ و تجربه 1401; چرا دولت نگران یک شوک ناگهانی است؟
یکی از محورهای سخنان حسن نژاد اشاره به تجربه تغییر نرخ ارز در سال 1401 بود که در آن مقطع حذف ارز ترجیحی و تغییر ناگهانی قیمت نهاده ها فشار قابل توجهی بر بخش تولید وارد کرد و بازار با نوسانات شدید مواجه شد. این تجربه امروز به یک «هشدار سیاسی» تبدیل شده است.
معاون وزیر تصریح کرد: تغییر نرخ ارز بار سنگینی بر تولید تحمیل می کند و اگر بدون حساسیت و هماهنگی اجرا شود می تواند منجر به اختلال در تولید و در نهایت شوک در قیمت مرغ شود. بنابراین رویکرد فعلی وزارت جهاد کشاورزی این است که حتی اگر تغییر قیمت رخ دهد، «تدریجی» باشد، نه ناگهانی; تا هم تولیدکننده فرصت سازگاری داشته باشد و هم مصرف کننده با جهش ناگهانی قیمت مرغ مواجه نشود.
قیمت مرغ و دوره پرمصرف; چرا جوجه کشی بسیار مهم است؟
بازار مرغ به شدت به چرخه تولید وابسته است. اگر در مقطعی جوجه ریزی کمتر از حد نیاز انجام شود، چند هفته بعد بازار با کمبود عرضه مواجه می شود و این کمبود باعث افزایش قیمت مرغ می شود.
حسن نژاد با اشاره به اینکه کشور در دوران پرمصرف قرار دارد، تاکید کرد: باید دقت شود که جوجه ریزی به اندازه کافی انجام شود و مزارع فعال با مشکل مواجه نشوند. این نکته در ظاهر فنی است اما در عمل یکی از مهم ترین عوامل ثبات قیمت مرغ به حساب می آید. سیاستگذار سعی می کند با نظارت بر جوجه کشی و عرضه نهاده ها، نه فقط در مرحله توزیع یا قیمت گذاری، از نوسانات شدید از «ریشه تولید» جلوگیری کند.
قیمت مرغ و نقدینگی تولیدکنندگان; گلوگاه پنهان بازار
یکی از دغدغه های اصلی تولیدکنندگان دام و طیور بحث نقدینگی است. حتی اگر نهاده موجود باشد اما نقدینگی برای خرید وجود نداشته باشد، تولید دچار وقفه می شود و این وقفه در قالب کمبود عرضه و افزایش قیمت مرغ چند هفته بعد خود را نشان می دهد.
معاون امور تولیدات دامی گفت: این موضوع طبق برنامه و مصوبات در حال پیگیری است و مسائل حل نشده در کارگروه های تخصصی در حال بررسی است. این بدان معناست که دولت می پذیرد که ثبات قیمت مرغ نه تنها با دستور اداری حفظ می شود، بلکه نیاز به حمایت مالی برای تولید دارد.
قیمت مرغ و سبوس; چرا این ورودی ساده مهم است؟
به طور کلی وقتی صحبت از خوراک می شود، بیشتر ذهن ها به سمت ذرت و سویا می رود، اما سبوس نیز نقش مهمی در رژیم غذایی دام و طیور دارد. حسن نژاد اعلام کرد: قیمت سبوس تغییری نکرده و همچنان با دو نرخ عرضه می شود و مشکلی در تامین آن گزارش نشده است.
ثبات قیمت و عرضه سبوس به این معناست که یکی از مولفه های هزینه تولید حداقل در کوتاه مدت شوکه نشود و این خود به ثبات قیمت مرغ کمک می کند.
قیمت مرغ و نقش شرکت پشتیبانی امور دام
یکی از ابزارهای سیاستگذار برای جلوگیری از نوسانات شدید، ورود به خرید حمایتی است. معاون وزیر با تاکید بر اینکه شرکت پشتیبانی امور دام آمادگی دارد در صورت نیاز برای جلوگیری از افت قیمت و آسیب به تولید وارد خرید حمایتی دام و طیور شود.
این نکته دو پیام دارد:
-
اگر قیمت مرغ بیش از حد کاهش یابد، دولت برای حمایت از تولیدکننده وارد عمل می شود.
-
اگر تولیدکننده آسیب نبیند و تولید ثابت بماند، بازار در میان مدت با کمبود عرضه و جهش قیمت مواجه نخواهد شد.
به عبارت دیگر حمایت خرید ابزاری پیشگیرانه برای ثبات قیمت مرغ در آینده است.
قیمت مرغ و نهاده های توافقی؛ پایان قیمت گذاری دستوری؟
حسن نژاد گفت: عرضه نهاده ها در سامانه بازار ادامه دارد و قیمت ها به صورت توافقی است و شامل قیمت گذاری اجباری نمی شود. این یک تغییر مهم در منطق سیاست گذاری است: به جای اینکه دولت به طور رسمی قیمت را تعیین کند، سعی می کند با ایجاد مکانیزم عرضه و تقاضا و توافق بین طرفین، بازار را متعادل کند.
البته این مدل تنها زمانی به ثبات قیمت مرغ منجر می شود که بازار رقابتی، شفاف و بدون انحصار باشد. اگر عرضه محدود یا انحصاری شود، قیمت مورد مذاکره نیز می تواند به قیمت بالایی تبدیل شود. بنابراین نظارت و شفافیت در بازار نقش اساسی دارد.
قیمت مرغ و تقاضای کارخانه های خوراک دام
یکی دیگر از حلقه های این زنجیره، کارخانه های تولید خوراک دام هستند. اگر این کارخانه ها به نهاده ها دسترسی نداشته باشند یا نتوانند سرمایه در گردش تامین کنند، تولید خوراک مختل شده و این اختلال مستقیماً به تولید مرغ منتقل می شود.
معاون وزیر تصریح کرد: ورودی این کارخانه ها به صورت دستمزد در سیستم بازار مانند روال گذشته انجام می شود تا امکان خرید و تولید خوراک فراهم شود. این سیاست اقدامی پیشگیرانه برای جلوگیری از اختلال در زنجیره تامین و در نهایت جلوگیری از افزایش ناگهانی قیمت مرغ است.
قیمت مرغ و پیام اصلی دولت به بازار
مهم ترین اظهارات حسن نژاد این بود: مرغی که هم اکنون وارد بازار می شود با نهاده های یارانه ای تولید می شود و همین روند تا چند روز آینده ادامه خواهد داشت، بنابراین انتظار افزایش ناگهانی قیمت وجود ندارد و اگر افزایش قیمت داشته باشد، تدریجی خواهد بود.
این جمله در واقع سه پیام دارد:
-
عرضه فعلی مرغ بر اساس نهاده های یارانه ای است و هزینه تولید به طور ناگهانی افزایش پیدا نکرده است.
-
در کوتاه مدت، شوک قیمت بعید است.
-
در صورت تغییر قیمت، آرام و قابل کنترل خواهد بود.
قیمت مرغ از دیدگاه مصرف کننده; آیا این وعده کافی است؟
برای مصرف کننده فرقی نمی کند که جزئیات سیستم بازار چیست و چه کارگروهی تشکیل می شود. آنچه مهم است قیمت مرغ در مغازه است و اینکه فردا چقدر خواهد بود. وعده «عدم افزایش ناگهانی» می تواند التهاب روانی بازار را کاهش دهد، اما اعتماد عمومی زمانی تقویت می شود که مردم ثبات نسبی قیمت مرغ در بازار را ببینند.
در این میان شفافیت اطلاعات، عرضه منظم و برخورد با واسطه های مخرب نقش مکمل در سیاست های تولید دارد.
قیمت مرغ و سه سناریوی احتمالی در آینده
با توجه به سیاست های اعلام شده، سه سناریوی کلی برای آینده قیمت مرغ قابل تصور است:
سناریوی اول: ثبات نسبی
اگر نهاده ها به موقع تامین شود، نقدینگی تولیدکنندگان حل شود و جوجه ریزی کافی انجام شود، قیمت مرغ می تواند در محدوده نسبتا ثابتی در نوسان باشد.
سناریوی دوم: افزایش تدریجی
اگر برخی هزینه ها افزایش یابد اما مدیریت شود، ممکن است قیمت مرغ به تدریج افزایش یابد اما بدون جهش و تکان.
سناریوی سوم: شوک ناخواسته
اگر اختلال جدی در یکی از حلقه ها (ورودی، نقدینگی، بیماری یا سیاست های ناگهانی) وجود داشته باشد، احتمال جهش وجود دارد. چیزی که سیاستمدار در حال حاضر سعی در جلوگیری از آن دارد.
قیمت مرغ؛ خلاصه
اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی نشان می دهد دولت با حساسیت بالایی به بازار مرغ نگاه می کند و تجربیات تلخ گذشته را در نظر می گیرد. تاکید بر نهاده های یارانه ای، مدیریت نقدینگی، عرضه مستمر در بازار، آمادگی برای خریدهای حمایتی و پرهیز از شوک های ناگهانی، همگی در راستای یک هدف هستند: ثبات بازار و جلوگیری از جهش ناگهانی قیمت مرغ.
اگر این سیاست به درستی اجرا شود، میتواند هم تولیدکننده را از ورشکستگی محافظت کند و هم از مصرفکننده در برابر شوک قیمتی محافظت کند. اما موفقیت آن به اجرا، نظارت و شفافیت بستگی دارد.
سوالات متداول (FAQ) در مورد قیمت مرغ
آیا افزایش ناگهانی قیمت مرغ وجود دارد؟
به گفته معاون وزیر، خیر؛ مرغ با نهاده های یارانه ای تولید می شود و در صورت افزایش تدریجی خواهد بود.
چرا تجربه 1401 مهم است؟
چرا که حذف ارز ترجیحی در آن سال شوک به تولید و بازار وارد کرد و سیاستگذار نمی خواهد همان تجربه تکرار شود.
نقش نظام بازار در قیمت مرغ چیست؟
سیستم بازار مسیر عرضه نهاده ها است و شفافیت آن به تثبیت هزینه تولید و در نهایت قیمت مرغ کمک می کند.
آیا دولت در بازار دخالت می کند؟
دولت ابزار حمایت از خرید را در اختیار دارد تا در صورت نیاز از افت شدید قیمت و آسیب به تولید جلوگیری کند.
برای اطلاع از آخرین تحولات قیمت مرغ، سیاست های حمایتی دولت و وضعیت نهاده های تولید، گزارش های بعدی خبرگرافی را دنبال کنید تا در جریان تغییرات بازار مواد غذایی باشید.
منابع خبری