در حالی که فیلم «ادیسه» بدون شک یکی از مهم ترین فیلم های سال 2026 سینمای جهان خواهد بود، سوالاتی درباره دقت تاریخی به کار رفته در این فیلم حماسی-اکشن مطرح شده است.
آخرین اثر کریستوفر نولان با عنوان «اودیسه» که اقتباسی از اشعار ادبیات یونان باستان است. یعنی «ادیسه» اثر هومر است، تا چند ماه دیگر روی پرده سینماهای جهان می آید و جدای از تصاویر روایی و جذابی که نمونه آثار نولان است، موجی از بحث درباره صحت تاریخی این اقتباس سینمایی به راه افتاده است و بسیاری را به تعجب واداشته است که دیدگاه نولان از نگاه تاریخی «او» چقدر قابل اعتماد است.
یکی از مهم ترین نکات بحث در مورد دقت تاریخی فیلم، زره و سلاح های استفاده شده توسط شخصیت هاست. از زمانی که نولان اولین تصویر رسمی از مت دیمون در نقش ادیسه را منتشر کرد، این موضوع به شدت مورد بحث آنلاین قرار گرفت.
تیزر منتشر شده از این فیلم تایید می کند که ظاهر ادیسه در همان تصویر رسمی دقیقا همان چیزی است که در فیلم خواهیم دید. او زره می پوشد که به طور کلی بسیار شبیه به زره هوپلیت ها (پیاده سربازان) دوره باستانی است. از این منظر، این طرح چندان با توصیفات «ادیسه» هومر ناسازگار نیست.
اگرچه وقایع «ادیسه» معمولاً متعلق به اواخر عصر برنز در نظر گرفته میشود، توصیفات خود هومر به وضوح یادآور دوره باستانی است. یعنی زمان زندگیش هومر جنگجویان یونانی را با کلاه ایمنی توصیف می کند که تقریباً به طور قطع از نوع کورنتی بودند.
کلاه های کورنتی برنزی بود و تمام سر و قسمت اعظم صورت را پوشانده بود و فقط یک سوراخ کوچک برای چشم ها و دهان باقی می گذاشت و یک تکه فلز از بین چشم ها تا بینی امتداد می یافت تا از آن محافظت کند. این کلاه ها همچنین دارای تاج و یالی از موی اسب بودند.
در تیزر منتشر شده از فیلم «اودیسه» می بینیم که کلاه بسیاری از کلاه ها به طور کلی شباهت زیادی به نمونه های کورنتی دارند. با این حال، یک غفلت آشکار این است که جبهه آنها بسیار بازتر از نمونه های تاریخی است. موضوعی که مشخصا قصد دارد سهولت بیشتری در دیدن چهره مت دیمون برای مخاطب ایجاد کند.
عدم دقت تاریخی در سایر قسمت های زره پوش
همه شخصیت ها کلاه جلو باز نمی گذارند. یکی از استثناهای قابل توجه آگاممنون است که اودیسه در تیزر در برابر او زانو زده است.
کلاه خود آگاممنون بسیار محکم تر از کلاه ادیسه است و از این نظر به نمونه های تاریخی قرنتی نزدیکتر به نظر می رسد. اما متأسفانه این قسمت از «ادیسه» نولان نیز پر از نادرستی های تاریخی است.
تصویری از زره یونانی با دقت تاریخی تایید شده
اول، کلاه خود به طور غیر واقعی ضخیم است. کلاه ایمنی کورینتی مانند هر کلاه فلزی دیگری باید به اندازه کافی نازک باشد که بتواند وزن را تحمل کند. ضخامت آنها معمولاً بیش از چند میلی متر نبود. در مقابل، حداقل بخشی از کلاه خود آگاممنون در فیلم دو تا سه برابر ضخیمتر از آنچه هست به نظر میرسد، که حس واقعگرایی را از بین میبرد.
علاوه بر این، برای منعکس کردن خطوط صورت انسان طراحی شده است، در حالی که کلاه ایمنی یونان باستان سطح صاف تری داشت. به همین دلیل برخی از منتقدان ظاهر این کلاه را با ماسک بتمن مقایسه کرده اند.
همچنین، ایلیاد زره آگاممنون را روشن و پر رنگ توصیف می کند، در حالی که در ادیسه نولان، او تقریباً به طور کامل سیاه و سفید به تصویر کشیده شده است.
کشتی های هومری
یکی دیگر از نکات مهم بی دقتی در تیزر «اودیسه» مربوط به کشتی هاست. چندین نما از کشتی ها وجود دارد که یکی از آنها امکان بررسی همزمان چندین کشتی را می دهد.
در مورد کشتی های هومری از ایلیاد و ادیسه و همچنین از تصویر کشتی ها بر روی سفال های یونانی اطلاعات زیادی وجود دارد. این کشتیها عمدتاً گالریهای سبک با یک عرشه بودند، فقط یک بادبان داشتند و اغلب سیاه رنگ میشدند (احتمالاً به دلیل استفاده از قیر)، با پیشانی رنگی، اغلب قرمز. آنها در جلوی سینه کشتی «ستیرا» یا تیغه آب بری داشتند که یکی از ویژگی های گالری های یونانی به شمار می رفت.
تصویری باستانی از یک کشتی یونانی که در منطقه اتروریا یافت شده و قدمت آن به حدود 500 سال قبل از میلاد می رسد.
همچنین شواهدی وجود دارد که نشان میدهد هومر در یک مورد به کشتیهای «دو طبقه پارویی» یا بایرام اشاره کرده است. این منطقی است؛ زیرا می دانیم که در زمان هومر از بایرام استفاده می شد. ویژگی اصلی آنها داشتن دو ردیف پاروزن در هر طرف کشتی بود.
کشتیهای فیلم نولان از برخی جهات دقیق به نظر میرسند، مثلاً فقط یک عرشه و یک بادبان دارند و عمدتاً تیره رنگ هستند. اما در جزئیات دیگر بی احتیاطی برجسته دیده می شود. یکی از مهمترین مشکلات عدم وجود تیغه برش آب در جلوی کشتی ها است. عنصری نمادین در گالی های یونان باستان که فقدان آن به وضوح قابل مشاهده است.
علاوه بر این، قسمت جلوی سینه کشتیهای فیلم نیز رنگ تیره بدنه آن را دارد، در حالی که طبق توضیحات هومر و شواهد تاریخی، این قسمت معمولاً رنگآمیزی متفاوت و چشمگیرتری داشت.
به همین دلایل، کشتی هایی که در تیزر فیلم دیده می شوند، شباهتی به کشتی های یونانی دوران جنگ تروا ندارند. بنابراین، برخی از منتقدان به این نکته اشاره کرده اند که این کشتی ها بیشتر یادآور کشتی های وایکینگ هستند تا یونانی.
عکسی از پشت صحنه یکی از کشتی های ادیسه نولان
«اودیسه» که قرار است در جولای 2026 اکران شود، در این زمینه تنها نیست. پیش از این، فیلمهایی مانند «گلادیاتور ۲» (۲۰۲۴) و «ناپلئون» (۲۰۲۳) به کارگردانی ریدلی اسکات با انتقادات مشابهی از نادرستی تاریخی مواجه بودند و آثار قبلی مانند «ترویا» (2004) و «آخرین سامورایی» (2003) نیز با این انتقادات مواجه شدند.