بازار خودرو در سایه مذاکرات تهران–واشنگتن به کدام سو می‌ رود؟

امید محمدی; بازار گروه خودرو: اسفند همیشه فصل اوج معاملات و تسویه حساب ها در آستانه عید برای بازار خودرو بوده است. ماهی که تقاضای مصرف کننده و حتی سرمایه به بالاترین حد خود می رسد و نمایشگاه ها روزهای شلوغی را تجربه می کنند. اما اسفند امسال با سال های گذشته تفاوت چشمگیری دارد. در حالی که فضای اقتصادی کشور تحت تاثیر اخبار مذاکرات ایران و آمریکا قرار گرفته است، بازار خودرو نیز وارد حالت انتظار شده است. کاهش نسبی قیمت در اکثر مدل های پرطرفدار، کاهش حجم معاملات و احتیاط همزمان خریداران و فروشندگان نشان از توجه فعالان این بازار به تحولات سیاسی بیش از پیش دارد. بسیاری از مشتریان به امید کاهش بیشتر قیمت ها، خرید خود را به تعویق انداختند و همین امر باعث شده تا اسفندماه سال جاری برخلاف سنت سال های گذشته از رونق همیشگی بی بهره باشد. حال سوال اصلی این است که با ادامه مذاکرات، فرمان بازار خودرو به کدام سمت خواهد چرخید؟

اسفند؛ ماهی که همیشه تعیین کننده بود

در سال های گذشته اسفند ماه به طور سنتی یکی از طلایی ترین ماه های بازار خودرو به حساب می آمد. پرداخت پاداش پایان سال، تسویه حساب شرکت ها، افزایش سفرهای نوروزی و تمایل خانوارها برای نوسازی خودرو قبل از سال جدید، همگی باعث شد تقاضا در این ماه رشد چشمگیری داشته باشد. حتی در سال هایی که بازار با رکود نسبی مواجه بود، اسفند تا حدودی این رکود را جبران کرد. اما امسال هیچ نشانی از آن رونق همیشگی نیست. غرفه داران از کاهش بازدیدهای حضوری و کاهش جدی معاملات خبر می دهند. بازار بیشتر شبیه یک محیط نامطمئن است که در آن نه فروشنده جرات افزایش قیمت ها را دارد و نه خریدار اطمینان دارد که وارد معامله شود.

دنا اتوماتیک توربو آپشن از یک میلیارد و 950 میلیون تومان به یک میلیارد و 900 میلیون تومان رسیده و شاهین پلاس اتوماتیک نیز 50 میلیون تومان افت داشته و از نرخ 2 میلیارد و 50 میلیون تومان عقب افتاده و به سطح 2 میلیارد تومان رسیده است.

نوسانات قیمت؛ بازار در حالت دوگانه است

بررسی هایبازارقیمت برخی خودروهای پرطرفدار نشان می دهد که بازار خودرو در هفته جاری رفتاری متناقض داشته است.

محصولات گروه خودروسازی سایپا مانند خودروی دنده ای اطلس تیپ جی که در اواسط هفته 1.80 میلیارد تومان در بازار قیمت داشت، اکنون به 1.120 میلیارد تومان رسیده است. افزایش 40 میلیون تومانی که بیشتر ناشی از رفتار محتاطانه فروشندگان است. شاهین پلاس اتوماتیک نیز 50 میلیون تومان افت داشت و از نرخ 2 میلیارد و 50 میلیون تومان تا سطح 2 میلیارد تومان عقب افتاد.

از سوی دیگر برخی از محصولات پرتیراژ گروه صنعتی ایران خودرو با کاهش قیمت مواجه شدند. پژو 207 تیوفائو پلاس اتوماتیک از یک میلیارد و 770 میلیون تومان به یک میلیارد و 750 میلیون تومان افزایش یافته است. قیمت تیپ LX V4 اتوماتیک از یک میلیارد و 910 میلیون تومان به یک میلیارد و 860 میلیون تومان و دانا اتوماتیک توربو آپشنال نیز از یک میلیارد و 950 میلیون تومان به یک میلیارد و 900 میلیون تومان کاهش یافته است.

این نوسانات نشان می دهد که بازار نه در مسیر جهش قرار دارد و نه در مسیر سقوط سنگین. بلکه مدام در حال سنجش اخبار سیاسی است.

علت اصلی رکود اسفند امسال را باید در «انتظار کاهش قیمت» جستجو کرد.

چرا مشتریان خودداری کردند؟

علت اصلی رکود اسفند امسال را باید در «انتظار کاهش قیمت» جستجو کرد. بخش قابل توجهی از خریداران بر این باورند که در صورت پیشرفت مذاکرات و کاهش تنش‌های سیاسی، نرخ ارز تثبیت یا حتی کاهش می‌یابد. از آنجایی که قیمت خودرو در کشور رابطه مستقیمی با نرخ ارز دارد، این انتظار باعث به تعویق افتادن تقاضا شده است.

در سال‌های گذشته، هر خبر بین‌المللی می‌توانست موجی از خرید هیجانی ایجاد کند. زیرا خودرو به عنوان پناهگاه سرمایه محسوب می شد. اما اکنون فضای ذهنی بازار تغییر کرده است، بسیاری از فعالان اقتصادی معتقدند در صورت ادامه و بهبود مذاکرات، احتمال کاهش بیشتر قیمت ها وجود دارد. بنابراین خرید در شرایط فعلی ریسک تلقی می شود.

کاهش جذابیت سرمایه خودرو

یکی دیگر از دلایل رکود معاملات کاهش شکاف قیمتی کارخانه و بازار در برخی مدل ها است. در سال‌هایی که این فاصله به چند صد میلیون تومان می‌رسید، خودرو به کالای سرمایه‌ای تبدیل شده بود و تقاضای سفته‌بازی بخش مهمی از معاملات را تشکیل می‌داد. اما اکنون با تعدیل نسبی قیمت ها و افزایش عرضه در برخی طرح های فروش، سود سریع و تضمینی گذشته کاهش یافته است. در چنین شرایطی سرمایه گذاران کوتاه مدت ترجیح می دهند پس از مشخص شدن نتیجه مذاکرات، سرمایه خود را به صورت نقدی نگه دارند تا تصمیم بگیرند.

احتیاط به خریداران محدود نمی شود، بسیاری از غرفه داران نیز از افزایش موجودی خودداری می کنند

فروشندگان نیز محتاط شدند

احتیاط محدود به خریداران نیست، بازرسی های میدانی «بازار” نشان می دهد بسیاری از غرفه داران نیز از افزایش موجودی خود خودداری می کنند. آنها نگرانند که در صورت اعلام اخبار مثبت از مذاکرات، با موج کاهش قیمت مواجه شوند و متحمل ضرر شوند. از سوی دیگر در صورت عدم بهبود شرایط بین المللی، احتمال جهش نرخ ارز و افزایش قیمت خودرو وجود دارد. موضوعی که باعث می شود برخی از فروشندگان از عرضه گسترده خودرو خودداری کنند. این رفتار دوگانه باعث شده حتی در صورت عدم تغییر قیمت ها، حجم معاملات کاهش چشمگیری داشته باشد.

سناریوهای پیش رو

در هفته های پایانی سال، بازار خودرو با سه سناریو احتمالی مواجه است:

سناریوی اول؛ پیشرفت مذاکرات و کاهش تنش. در این صورت انتظارات تورمی کاهش می یابد و بازار ارز به ثبات می رسد. نتیجه آن می تواند افت تدریجی قیمت خودرو و خالی شدن بخشی از حباب قیمت باشد. در این سناریو احتمالا اسفند با رکود نسبی به پایان می رسد و رونق به سال آینده موکول می شود.

سناریوی دوم؛ ادامه ابهامات سیاسی اگر مذاکرات بدون نتیجه مشخص ادامه یابد، بازار در همان وضعیت نوسانات و معاملات کم باقی می ماند. قیمت ها ممکن است در محدوده محدودی بالا و پایین بروند، اما هیچ جهش یا سقوط عمده ای ندارند.

سناریوی سوم؛ تشدید تحریم ها ظالمانه است. در صورت افزایش تحریم های ظالمانه، امکان بازگشت تقاضای هیجانی وجود دارد و خودرو می تواند بار دیگر به عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی ها مورد استفاده قرار گیرد. رویدادی که می تواند روند صعودی قیمت ها را فعال کند.

اسفند در تاریخ بازار خودرو متفاوت است

اسفند ماه سال جاری را می توان یکی از متفاوت ترین مراحل بازار خودرو در سال های اخیر دانست. ماهی که همیشه در عید نماد شکوفایی بود، حالا تبدیل به دوره تعلیق و انتظار شده است. کاهش قیمت در اکثر مدل ها، کاهش حجم معاملات و رفتار محتاطانه فعالان بازار، همگی گواه این است که تصمیم گیری های اقتصادی به شدت تحت تاثیر تحولات سیاسی قرار گرفته است. این روزها بازار خودرو نه به ظرفیت تولید کارخانه ها واکنش نشان می دهد و نه به میزان عرضه در سامانه های فروش؛ بلکه به سیگنال های اتاق های مذاکره حساس تر شده است. تا زمان مشخص شدن سرنوشت مذاکرات، به نظر می رسد اسفندماه سال جاری با رکود کم سابقه ای به پایان برسد و خریداران همچنان منتظر کاهش بیشتر قیمت باشند.