محمدعلی جعفریه با اشاره به سابقه طولانی تخصیص ارز دولتی به کاغذ گفت: بیش از چهار دهه است که صنعت نشر کاغذ با ارز دولتی یا ارز ترجیحی فعالیت می کند و این سیاست در مقاطع مختلف تعادل بازار را بر هم زده است.
وی تصریح کرد: در دوره هایی که فاصله قیمتی بین روزنامه دولتی و بازار آزاد زیاد بود، عده ای فقط برای گرفتن سهمیه کاغذ مجوز انتشار می گرفتند و با فروش آن در بازار آزاد، سودی معادل چند سال فعالیت فرهنگی کسب می کردند. همین موضوع باعث شد که فعالیت های دلالی بر تولیدات فرهنگی در اولویت قرار گیرد.
حذف ارز کاغذی ترجیحی؛ افزایش قیمت کتاب اجتناب ناپذیر است
به گفته جعفریه، اگرچه تخصیص اوراق دولتی عاری از فساد نبود، اما به ناشران کمک کرد تا کتاب های ارزان تری به دست مردم برسانند. اکنون با حذف ارز ترجیحی و تغییر اولویت های اقتصادی، کاغذ دیگر یک کالای استراتژیک محسوب نمی شود.
وی تاکید کرد: اگر بانک مرکزی ارز مورد نیاز واردکنندگان را به موقع تامین کند و نرخ ارز را تثبیت کند، ناشران می توانند خود را با قیمت ها وفق دهند. اما در غیر این صورت افزایش قیمت کتاب اجتناب ناپذیر خواهد بود.
ناشران نمی توانند از حق امتیاز یا حداقل سود نویسندگان خود چشم پوشی کنند. در حالی که سود صنعت نشر در مقایسه با بسیاری از صنایع دیگر بسیار ناچیز است.
کتابخانه های خالی؛ فشار مستقیم بر دانشجویان و محققین
مدیر انتشارات سوم با انتقاد از وضعیت کتابخانه های کشور گفت: کتابخانه های عمومی از کتاب های جاری خالی است و سال هاست که خریدهای غیرکارشناسی و بی سلیقه انجام می شود.
به گفته وی، دانشجویان، پژوهشگران و اساتید حتی برای استفاده از چند صفحه باید کل کتاب را خریداری کنند. اگر دولت و شهرداری ها بودجه کافی برای تجهیز کتابخانه ها اختصاص دهند و خرید کتاب به صورت ماهرانه انجام شود، چرخه انتشارات ثابت می ماند. در غیر این صورت فشار اصلی روی مخاطب خواهد بود.
تیراژ 200 نسخه; زنگ خطر جدی برای فرهنگ کشور
جعفریه با هشدار نسبت به کاهش شدید تعداد کتاب ها گفت: تیراژ 200 تا 300 نسخه برای جامعه 90 میلیونی یک فاجعه فرهنگی است.
وی تاکید کرد: شاخص رشد فرهنگی هر کشور بر اساس تعداد عناوین و تیراژ کتاب تعیین می شود، اما در ایران بیشتر بر ارائه آمارهای ظاهری تاکید می شود تا تقویت واقعی زیرساخت های فرهنگی.
22 هزار ناشر; آمار بزرگ، فعالیت واقعی کم
مدیر انتشارات سوم درباره تعداد مجوزهای نشر نیز اظهار داشت: اعلام وجود 22 هزار ناشر بیش از آنکه واقعیت داشته باشد یک آمار است. به گفته وی، حتی ممکن است 100 ناشر فعال نباشد که سالانه حدود 40 عنوان کتاب منتشر کند.
وی افزود: افزایش بی رویه مجوزها، تخصیص هدفمندی بودجه فرهنگی را با مشکل مواجه کرده و بخش زیادی از منابع هدر می رود. بسیاری از این ناشران عملاً غیرفعال هستند و در صورت نظارت سالانه تعداد قابل توجهی از مجوزها لغو خواهند شد.
آینده صنعت نشر به ثبات اقتصادی و حمایت هدفمند بستگی دارد
حذف ارز ترجیحی کاغذی در شرایط بی ثباتی ارز فشار مضاعفی را به صنعت نشر وارد کرده است.
کارشناسان معتقدند ثبات نرخ ارز، حمایت هدفمند از کتابخانه ها و ساماندهی مجوزهای نشر می تواند از تعمیق بحران جلوگیری کند. در غیر این صورت، کاهش تیراژ و افزایش قیمت کتاب، دسترسی عمومی به دانش و فرهنگ را محدود خواهد کرد.